Tiên Thiên và Hậu Thiên không phải hai hệ thống chống nhau, mà là hai lớp chồng lên cùng một mặt bằng tám phương. Hiểu chỗ chồng lớp này thì mới dùng được Huyền Không.
Trả lời nhanh: Tiên Thiên và Hậu Thiên Bát Quái là hai lớp chồng lên cùng tám phương: Tiên Thiên là thể (kết cấu, quy tắc), Hậu Thiên là dụng (ứng dụng, tính toán). Hai quái khác phương vị nhưng đồng quái thì đồng khí, nên các cặp Tốn – Khôn, Cấn – Càn, Ly – Chấn, Đoài – Khảm tương thông.
1. Tiên thiên là thể, hậu thiên là dụng
Thể chỉ bản thể, kết cấu, quy tắc công thức; dụng chỉ ứng dụng, hiệu suất, tính toán. Một sự việc nếu liên quan đến thể của kết cấu thì dùng Tiên Thiên để luận; nếu liên quan đến dụng của ứng dụng thì dùng Hậu Thiên để luận. Như vậy thể dụng phân minh, tự nhiên không lẫn lộn.
2. Quái vị Tiên Thiên và Hậu Thiên bất đồng thế nào?
Cùng một phương, Tiên Thiên và Hậu Thiên đặt quái khác nhau. Cổ nhân nói thiên nam địa bắc, nên lấy hướng lên trên là phương Nam để định bát phương. Do đó phương Nam chính là Càn của tiên thiên, Ly của hậu thiên; phương Nam đã định thì bát quái tự nhiên định vị theo thứ tự.
Tiên Thiên Bát Quái theo phương vị
| Đông Nam — ĐOÀI | Nam — CÀN | Tây Nam — TỐN |
| Đông — LY | Trung cung | Tây — KHẢM |
| Đông Bắc — CHẤN | Bắc — KHÔN | Tây Bắc — CẤN |
Hậu Thiên Bát Quái theo phương vị
| Đông Nam — TỐN | Nam — LY | Tây Nam — KHÔN |
| Đông — CHẤN | Trung cung | Tây — ĐOÀI |
| Đông Bắc — CẤN | Bắc — KHẢM | Tây Bắc — CÀN |
Hình 10: Phương vị quái phối theo tiên thiên và hậu thiên (đồ hình đặt theo lối cổ, trên Nam dưới Bắc).
3. Bảng đối chiếu tám phương
| Phương | Tiên thiên | Hậu thiên |
|---|---|---|
| Nam | Càn | Ly |
| Đông Nam | Đoài | Tốn |
| Đông | Ly | Chấn |
| Đông Bắc | Chấn | Cấn |
| Bắc | Khôn | Khảm |
| Tây Bắc | Cấn | Càn |
| Tây | Khảm | Đoài |
| Tây Nam | Tốn | Khôn |
Vì cần ứng dụng nên thông thường dùng Hậu Thiên để gọi tên phương vị — nói Ly phương tức phương Nam. Đó cũng là một biểu hiện của lý phân dụng.
4. Vì sao tiên hậu thiên tương thông?
Tiên Hậu Thiên tuy phương vị khác nhau, nhưng đều từ Lưỡng Nghi — Tứ Tượng mà ra, nên đồng quái thì đồng khí, đồng khí thì tương thông. Do đó:
- Tốn — Khôn hai phương đồng khí tương thông.
- Cấn — Càn hai phương đồng khí tương thông.
- Ly — Chấn hai phương đồng khí tương thông.
- Đoài — Khảm hai phương đồng khí tương thông.
Khí tương thông giữa các phương đồng quái có ảnh hưởng rất lớn trong Huyền Không học, tuyệt đối không thể coi nhẹ: nó giải thích vì sao có những phương tưởng chừng rời rạc nhưng lại ứng cùng một sự việc.

Đọc thêm
- Huyền Không Đại Quái — Lý Công Tôn Và Phép Biến Ba Hào Trên 24 Sơn
- Hai Mươi Tư Sơn Trên La Kinh Và Lý Tử Mẫu Công Tôn
- Linh Thần — Chính Thần Và Bí Chỉ Định Danh Kim Long
Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.








