Xem long mạch là cụm từ nghe rất "huyền bí", và cũng vì thế mà quanh nó có nhiều lời đồn: đất có long mạch thì con cháu phát quan, động vào long mạch thì gia đình gặp hoạ, chỉ người có "nhãn thần" mới nhìn thấy. Thực ra trong phong thuỷ Hình Pháp, long mạch là một khái niệm khá cụ thể: đó là cách người xưa mô tả dáng chạy của địa hình (núi, đồi, gò, dải đất cao) và đường đi của khí theo địa hình ấy. Hiểu đúng thì long mạch không thần bí, mà gần với việc đọc bản đồ địa hình bằng mắt.
Bài này giải thích khái niệm long mạch theo cách hiểu của Hình Pháp Liên Hoa (Thầy Vũ Giới), những dấu hiệu cơ bản mà người không chuyên có thể tự quan sát, và đặc biệt là giới hạn của việc tự xem. Với các phân tích chuyên sâu về tầm long, phân biệt long thật long giả hay thâu địa long, vugioi.com đã có các bài học thuật riêng; bài này là bước nhập môn cho người mới.
Điều cần nói trước: long mạch là một trong nhiều yếu tố của một cuộc đất. Một khu đất có "long" đẹp nhưng nước đọng, đường đâm, nhà cửa chen chúc thì vẫn không phải chỗ tốt để ở hay để an táng. Ngược lại, rất nhiều nhà phố ở đồng bằng không nhìn thấy núi đồi nào vẫn sống tốt nhờ bố cục hợp lý, sáng thoáng và giữ nếp nhà.
Long mạch là gì theo Hình Pháp
Trong phong thuỷ cổ, "long" (rồng) là hình ảnh ẩn dụ cho dải núi, dải đất cao chạy dài, có lúc nổi lúc chìm, có lúc uốn lượn, có lúc dừng lại. "Mạch" là đường đi của khí theo dải địa hình đó, giống như mạch máu trong cơ thể. Ghép lại, long mạch là dòng địa hình mang khí, chạy từ nơi cao (tổ sơn) xuống nơi thấp, rồi dừng lại kết thành chỗ khí tụ (huyệt).
Theo Hình Pháp Liên Hoa, có ba khái niệm cần nắm:
- Long: phần địa hình cao chạy dài, có thể là núi, đồi, gò, hay ở đồng bằng chỉ là một dải đất cao hơn xung quanh vài mét. Long có "sống" (đỉnh chạy dọc) và hai sườn.
- Mạch khí: hướng khí đi theo long. Khí theo sống đất mà đi, gặp nước thì dừng, gặp gió thì tán. Câu kinh điển "khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" chính là nói điều này.
- Địa thế: toàn cảnh xung quanh nơi long dừng lại: phía sau có dựa không, hai bên có che chắn không, phía trước có minh đường và nước tụ không.
Như vậy, xem long mạch thực chất là đọc xem địa hình chạy từ đâu đến, dừng ở đâu, khí có được giữ lại không. Không có phép màu nào ở đây; chỉ có quan sát kỹ và kinh nghiệm đối chiếu nhiều cuộc đất.
Long mạch ở vùng núi, vùng trung du và đồng bằng
Long mạch biểu hiện khác nhau tuỳ địa hình, và đây là chỗ nhiều người hiểu sai khi nghĩ rằng chỉ vùng núi mới có long mạch.
Vùng núi
Long thể hiện rõ nhất: các dãy núi chạy dài, nhánh núi tách ra như cành cây, có đoạn thắt lại (quá giáp), có đoạn nổi cao. Chỗ long dừng thường là nơi nhánh núi thoải dần xuống, hai bên có nhánh khác ôm lại, phía trước có thung lũng và suối.
Vùng trung du, đồi thấp
Long là các dải đồi nối nhau, sống đồi uốn lượn. Ruộng bậc thang, đường mòn thường chạy theo sống đồi hoặc theo đường đồng mức, nên nhìn ruộng và đường mòn cũng đoán được dáng long.
Đồng bằng
Long ẩn, gọi là "bình dương long". Mặt đất trông phẳng nhưng vẫn có chỗ cao chỗ thấp vài mươi phân đến vài mét. Người xưa đọc long ở đồng bằng chủ yếu qua nước: nơi nào nước chảy quanh, nơi đó đất cao hơn; nơi nào nước tụ, nơi đó khí dừng. Ở đô thị, đường phố, dãy nhà cao cũng đóng vai trò như núi, như nước trong cách đọc Hình Pháp hiện đại.
Cách nhận biết long mạch cơ bản
Người không chuyên không cần (và không nên) cố "điểm huyệt". Nhưng có thể tự quan sát một số dấu hiệu cơ bản để hiểu khu đất của mình đang nằm ở đâu trong dòng địa hình.
- Đứng chỗ cao nhìn xa. Tìm điểm cao gần khu đất, nhìn xem dải đồi núi chạy từ phía nào tới. Khu đất nằm trên sống, ở sườn, hay ở chân dải đất cao?
- Xem đường nước. Suối, mương, rãnh nước mưa chảy về đâu. Nước chảy hai bên rồi gặp nhau phía trước khu đất là dấu hiệu đất nằm trên một dải long và khí được nước "chặn lại".
- Xem độ dốc. Đất dốc gắt, đá lởm chởm, xói mòn là nơi khí đi chứ không dừng. Đất chuyển từ dốc sang thoải, bằng phẳng, đầy đặn là nơi khí có thể dừng.
- Xem hai bên. Hai bên khu đất có gò, đồi, hàng cây che chắn không, hay trống trải gió lùa?
- Xem cây cỏ và đất. Cây cối tươi tốt, đất khô ráo, màu sắc tươi là dấu hiệu dễ thấy của nơi khí tốt. Đất ẩm sũng, cây còi cọc, rêu mốc là nơi nước tù, khí xấu.
- Dùng bản đồ địa hình hoặc ảnh vệ tinh. Ngày nay có thể xem đường đồng mức, địa hình 3D trên các ứng dụng bản đồ, giúp thấy dáng long rõ hơn nhiều so với đứng dưới đất.
| Quan sát | Dấu hiệu thuận | Dấu hiệu cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Phía sau | Có đồi, gò, dải đất cao làm chỗ dựa | Trống, vực trũng, sông xiết |
| Hai bên | Có gò, đồi thấp hoặc cây che chắn | Trống trải, gió lùa mạnh |
| Phía trước | Mở rộng, có nước tụ hoặc ruộng bằng | Bị chắn sát, hoặc dốc tuột xuống |
| Độ dốc tại chỗ | Thoải, đầy đặn | Dốc gắt, xói lở, đá vụn |
| Nước | Uốn quanh, chảy chậm, trong | Đâm thẳng, chảy xiết, tù đọng |
Long mạch trong âm trạch và dương trạch
Cùng một khái niệm long mạch nhưng cách dùng trong âm trạch (mộ phần) và dương trạch (nhà ở) có khác biệt, và hiểu khác biệt này giúp tránh lo lắng không cần thiết.
Trong âm trạch
Mộ phần là nơi cố định lâu dài, không có người sinh hoạt, nên yếu tố địa hình tự nhiên được đặt lên rất cao. Người xem đất làm mộ thường đi tìm chỗ long dừng, có chỗ dựa phía sau, hai bên ôm lại, phía trước có minh đường và nước tụ. Đặc biệt quan trọng là đất khô ráo, không ngập, không sạt; một ngôi mộ nằm ở chỗ nước ngầm cao hay sườn dốc xói mòn sẽ gặp vấn đề vật lý trước khi nói đến bất kỳ điều gì khác.
Trong dương trạch
Nhà ở có người sinh hoạt hằng ngày, nên ngoài địa hình còn rất nhiều yếu tố khác: bố cục trong nhà, ánh sáng, gió, lối đi, đường phố, hàng xóm. Ở đô thị, long mạch theo nghĩa núi đồi gần như không đọc được trực tiếp; thay vào đó, Hình Pháp đọc các khối nhà cao như núi, đường phố như nước. Một ngôi nhà có toà nhà vững chắc phía sau, đường phía trước uốn nhẹ, không bị đâm, không bị ép là đã có "thế" tốt theo cách hiểu hiện đại của long mạch.
Thực hành: quan sát một khu đất trong nửa ngày
Nếu muốn tự tập quan sát trước khi mời người xem, quý vị có thể làm theo trình tự sau trên một khu đất cụ thể:
- Ở nhà, mở bản đồ địa hình hoặc ảnh vệ tinh. Đánh dấu khu đất, khoanh vùng bán kính vài cây số. Nhìn đường đồng mức hoặc bóng đổi màu để thấy dải cao, dải thấp, sông suối.
- Đến nơi, đứng ở chỗ cao nhất có thể. Chụp ảnh toàn cảnh bốn phía. Ghi lại phía nào cao, phía nào thấp, phía nào có nước.
- Đi bộ quanh ranh đất. Để ý chỗ dốc chuyển sang thoải, chỗ đất ẩm, rãnh xói, cây cối tốt hay xấu.
- Hỏi người địa phương. Mùa mưa nước lên tới đâu, có sạt lở chưa, đất này trước đây là ruộng, ao hay đồi.
- Về nhà, vẽ sơ đồ. Phác thảo khu đất, đánh dấu hướng dải cao chạy tới, hướng nước chảy, chỗ bạn thấy đất đầy đặn nhất. Đây là tài liệu rất hữu ích khi trao đổi với người xem chuyên môn.
Bài tập này không biến người mới thành người xem đất, nhưng giúp quý vị đặt câu hỏi đúng, hiểu được lời giải thích của thầy và không dễ bị thuyết phục bởi những lời "thần bí hoá" thiếu căn cứ.
Những hiểu lầm thường gặp về long mạch
- "Đất có long mạch thì chắc chắn phát." Long mạch chỉ là một yếu tố. Hình Pháp xét cả long, huyệt, sa, thuỷ, hướng; thêm nữa là cách con người sống và chăm sóc nơi đó.
- "Động vào long mạch là gặp hoạ." Xây dựng làm thay đổi địa hình thì có ảnh hưởng thật: đào cắt sống đồi gây sạt lở, lấp mương làm ngập úng. Đó là hậu quả vật lý cụ thể, có thể đánh giá và phòng tránh bằng kỹ thuật, không phải "hoạ" theo nghĩa mê tín.
- "Phải có nhãn thần mới thấy long mạch." Thấy long mạch là kết quả của học địa hình và đi thực địa nhiều, không phải năng lực siêu nhiên. Người tự xưng nhìn thấy long mạch bằng "cảm ứng" mà không giải thích được bằng địa hình thì nên dè dặt.
- "Long mạch bị cắt có thể nối bằng bùa, trấn yểm." Hình Pháp Liên Hoa không dùng bùa hay trấn yểm. Nếu địa hình bị phá, việc cần làm là khắc phục bằng kỹ thuật: kè, trồng cây, làm thoát nước.
Giới hạn của việc tự xem long mạch
Tự quan sát giúp người dân hiểu khu đất của mình và tránh những chỗ rõ ràng không ổn: đất trũng ngập, đất dốc sạt, đất trống gió lùa. Nhưng có những việc mà tự xem không làm được, hoặc làm dễ sai:
- Phân biệt long thật và long giả: một dải đất cao có thể chỉ là ụ đất đắp, đê bao hay đường cũ, không phải long tự nhiên.
- Xác định chỗ khí dừng (huyệt): cần kết hợp nhiều yếu tố và kinh nghiệm so sánh nhiều cuộc đất.
- Định toạ hướng chính xác: cần la kinh và hiểu các phép đo, không chỉ nhìn bằng mắt.
- Đánh giá khi địa hình đã bị biến đổi: đô thị hoá, san lấp, làm đường làm thay đổi dòng nước và địa hình, khiến cách đọc cổ điển phải điều chỉnh.
Với các việc quan trọng như chọn đất làm mộ, chọn đất xây nhà trên vùng đồi núi, hoặc quy hoạch khu đất lớn, nên mời người có chuyên môn xem trực tiếp. Quý vị có thể liên hệ Thầy Vũ Giới tại TP.HCM qua số 0988 964 636 để trao đổi.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La kinh web Liên Hoa: tập đọc phương vị và 24 sơn hướng trên khu đất.
- App Lập Cục Pháp: lập cục, xem phi tinh khi đã chọn được toạ hướng.
- Giảng đường Liên Hoa: các khoá học Hình Pháp, tầm long điểm huyệt.
Bài liên quan
- Tầm long: nhận dạng long mạch thật và giả
- Xác định đất có long mạch theo Thâu Địa Long
- Mạch và huyệt
Câu hỏi thường gặp
Xem long mạch là gì?
Là đọc dáng chạy của địa hình (núi, đồi, dải đất cao) và đường đi của khí theo địa hình đó, để biết khí từ đâu đến, dừng ở đâu và có được giữ lại hay không.
Nhà ở đồng bằng, thành phố có long mạch không?
Có, nhưng ẩn hơn. Ở đồng bằng long thể hiện qua chỗ đất cao thấp và dòng nước; ở đô thị, đường phố và khối nhà cao cũng được đọc như núi và nước trong Hình Pháp.
Tự xem long mạch có đáng tin không?
Tự quan sát giúp loại những khu đất rõ ràng không ổn như trũng ngập, dốc sạt, trống gió. Việc phân biệt long thật giả, xác định huyệt và toạ hướng nên nhờ người có chuyên môn.
Xây nhà làm cắt long mạch thì có sao không?
Đào cắt địa hình có thể gây sạt lở, thay đổi dòng nước. Cần đánh giá và khắc phục bằng kỹ thuật như kè, trồng cây, thoát nước; không cần dùng bùa hay trấn yểm.
