Ấm tách trà theo phong thủy: chọn, đặt và dùng đúng cách

Ấm tách trà trong phong thuỷ không phải vật phẩm "chiêu tài" mà là bộ đồ dùng gói trọn âm dương và ngũ hành của văn hoá trà Á Đông: đất làm ấm, lửa đun nước, nước pha trà, lá trà từ cây, kim loại của ấm đun. Chọn, đặt và dùng ấm tách trà đúng cách là cách giữ cho góc tiếp khách trong nhà có khí ấm áp, tĩnh tại.

Nhất âm nhất dương chi vị đạo.

Khẩu quyết mà Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) thường dẫn này đặc biệt dễ thấy trong một chén trà. Ấm là chỗ chứa, thuộc âm; nước sôi là động, thuộc dương. Lá trà khô là tĩnh, gặp nước nóng thì "mở" ra. Người pha trà ngồi tĩnh, tay rót động. Một bộ ấm tách nhỏ trên bàn là một tiểu cục âm dương trọn vẹn.

Bài viết thuộc chuyên mục Trà Đạo của vugioi.com, trình bày kiến thức chung về ý nghĩa, cách chọn, cách đặt và cách dùng ấm tách trà theo nguyên lý phong thuỷ. Bài không giới thiệu sản phẩm cụ thể và không hứa hẹn tác dụng nào ngoài việc giúp không gian sống gọn gàng, ấm cúng và có nề nếp.

Ấm tách trà có ý nghĩa gì trong phong thuỷ?

Ấm tách trà có ý nghĩa là nơi hội tụ đủ năm hành trong một nghi thức đời thường, và là trung tâm của sự giao tiếp trong gia đình. Trong phong thuỷ nhà ở, góc trà thường nằm ở phòng khách, gần minh đường trong nhà, nơi khí từ cửa chính vào rồi lắng lại.

Năm hành trong một lần pha trà có thể nhận ra rất rõ:

• Thổ: ấm đất nung, chén gốm sứ, được nung từ đất.
• Hoả: ngọn lửa hay bếp đun nước.
• Kim: ấm đun nước bằng kim loại, khay đồng.
• Thuỷ: nước pha trà.
• Mộc: lá trà, khay gỗ, bàn gỗ.

Năm hành vận hành theo vòng tương sinh: Mộc của củi sinh Hoả, Hoả nung Thổ thành ấm, Thổ chứa Kim, Kim chứa Thuỷ, Thuỷ nuôi lá trà là Mộc. Đây không phải phép thuật mà là cách người xưa nhìn một hoạt động thường ngày bằng con mắt ngũ hành. Ai học ngũ hành từ gốc sẽ thấy nó ở khắp nơi trong đời sống.

Thầy Vũ Giới có một ví dụ quen thuộc khi giảng về thần khí: cùng một ly cà phê, có ly có "chất", có ly không. Cái "chất" ấy là thần khí, phần kết tinh cuối cùng của cả quá trình chọn nguyên liệu, pha chế và người pha. Chén trà cũng vậy. Bộ ấm tách tốt chỉ là điều kiện; cái "chất" của chén trà nằm ở người pha và không khí của căn phòng.

Chất liệu ấm tách trà khác nhau thế nào?

Chất liệu ấm tách trà khác nhau ở khả năng giữ nhiệt, độ thấm và cảm giác khi dùng. Theo ngũ hành, phần lớn ấm tách thuộc Thổ vì làm từ đất, chỉ khác ở mức độ nung và lớp men.

Chất liệu	Ngũ hành thiên về	Đặc điểm khi dùng	Lưu ý
Đất nung không men	Thổ	Giữ nhiệt tốt, thấm hương trà theo thời gian	Nên dùng riêng cho một loại trà, không rửa bằng chất tẩy
Gốm có men	Thổ	Bền, dễ vệ sinh, nhiều kiểu dáng	Chọn men an toàn cho đồ ăn uống, có nguồn gốc rõ
Sứ trắng	Thổ thiên Kim	Không thấm, giữ đúng màu và hương trà	Dễ nóng tay, cần rót cẩn thận
Thuỷ tinh chịu nhiệt	Thuỷ	Nhìn được màu nước và lá trà	Giữ nhiệt kém hơn đất nung
Kim loại (ấm đun)	Kim	Đun nước nhanh, bền	Thường dùng để đun nước hơn là pha trà

Không có chất liệu nào "hợp phong thuỷ" hơn chất liệu khác một cách tuyệt đối. Chọn theo loại trà gia đình hay uống, theo thói quen tiếp khách và theo không gian đặt bàn. Nhà dùng nhiều gỗ, nhiều màu ấm có thể chọn gốm men trầm; phòng khách sáng, nhiều kính có thể chọn sứ trắng cho hài hoà.

Cũng nên nghĩ đến loại trà gia đình hay dùng. Trà xanh, trà búp non hợp nước không quá sôi và ấm không giữ nhiệt quá lâu, nên ấm sứ hoặc thuỷ tinh thường được ưa chuộng. Trà ô long, trà lên men đậm hợp nước sôi và ấm giữ nhiệt tốt như đất nung. Chọn đúng ấm cho đúng trà thì chén trà ngon hơn, và người pha cũng thong thả hơn.

Một nguyên tắc an toàn quan trọng: đồ đựng nước nóng để uống phải là đồ dùng được cho thực phẩm. Ấm tách có men lạ, mùi lạ, không rõ nguồn gốc thì không nên dùng, dù kiểu dáng đẹp đến đâu.

Chọn ấm tách trà như thế nào cho đúng?

Chọn ấm tách trà đúng là chọn theo công năng trước, thẩm mỹ sau, và chọn sự cân đối thay vì sự cầu kỳ. Một chiếc ấm tốt là chiếc ấm rót gọn, cầm vững, dùng lâu không chán.

1. Dáng cân đối: thân ấm, vòi và quai cân nhau; đặt xuống bàn đứng vững, không nghiêng.
2. Nắp khít: nắp đậy vừa, không lỏng lẻo; khi bịt lỗ thông hơi trên nắp thì vòi ngừng chảy.
3. Vòi rót gọn: nước ra thành dòng, dứt khoát, không rỉ xuống thân ấm.
4. Dung tích vừa đủ: ấm nhỏ cho hai đến bốn người, ấm lớn hơn cho gia đình đông hoặc tiếp khách thường xuyên.
5. Tách vừa tay: miệng tách không sắc, thành tách đủ dày để không nóng tay.
6. Đồng bộ vừa phải: ấm và tách cùng tinh thần về chất liệu, màu sắc, không cần giống hệt nhau.

Về số lượng tách, nhiều người chọn theo "số đẹp". Phong Thuỷ Liên Hoa không đặt nặng chuyện này. Số tách nên vừa với số người thường ngồi uống trà cộng thêm vài chiếc cho khách. Một bộ ấm tách dùng đều đặn có ý nghĩa hơn một bộ "đủ số" nằm trong tủ.

Thầy Vũ Giới nhiều lần nói rằng Phong Thuỷ Liên Hoa tư vấn giải pháp, không bán vật phẩm như bán hàng hoá. Áp vào ấm tách trà: hãy chọn đồ để dùng, không chọn đồ vì lời hứa "kích tài", "giữ lộc". Đồ dùng tốt làm cho đời sống tốt; còn tài lộc, theo lời Thầy, trước hết cần có bố cục thu tài.

Đặt bàn trà, ấm trà ở đâu trong nhà?

Bàn trà nên đặt ở vùng sáng, thoáng, có chỗ dựa phía sau, nằm trong phòng khách gần nơi khí từ cửa chính vào rồi lắng lại. Góc trà là nơi ngồi lâu và trò chuyện, nên cần cảm giác vững và tĩnh.

Một số nguyên tắc chung theo Hình Pháp:

• Có chỗ dựa: ghế chủ nên tựa vào tường đặc, không tựa lưng ra cửa sổ lớn hay lối đi. Thầy Vũ Giới có câu: toạ là quan trọng nhất, toạ xấu thì hướng phế.
• Không đặt ngay luồng gió thẳng: bàn trà không nằm trên đường thẳng từ cửa chính xuyên ra cửa sau, vì khí đi thẳng thì không tụ.
• Tránh dầm đè: không đặt chỗ ngồi uống trà ngay dưới dầm lớn chạy ngang.
• Vừa tầm: bàn không quá lớn so với phòng, không chắn lối đi chính.
• Sạch và gọn: mặt bàn không bừa bộn; ấm tách sau khi dùng được rửa, úp khô, xếp gọn.

Kích thước bàn trà, kệ trà có thể chọn theo cung tốt trên Thước Lỗ Ban dương trạch 42,9 cm, dùng cho khối xây và nội thất. Việc này giúp đồ nội thất có kích thước chuẩn mực, nhưng chỉ là chi tiết sau khi bố cục phòng đã hợp lý.

Không nên đặt ấm tách trà dùng hằng ngày lên bàn thờ, và không dùng chung bộ ấm chén dâng cúng với bộ uống hằng ngày. Bàn thờ có lễ nghi riêng; tách bạch đồ thờ và đồ dùng là phép giữ sự tôn kính.

Dùng và giữ gìn ấm tách trà ra sao?

Dùng ấm tách trà đúng là dùng đều, rửa sạch, để khô và cất gọn. Một bộ ấm được chăm sóc lâu năm có "nước" riêng, có sự ấm áp mà đồ mới không có.

1. Tráng ấm trước khi pha: tráng ấm và tách bằng nước sôi để làm ấm và làm sạch.
2. Không để bã trà qua đêm: đổ bã, tráng sạch sau mỗi lần dùng.
3. Không dùng chất tẩy mạnh cho ấm đất nung không men: chỉ rửa bằng nước nóng, lau khô.
4. Úp khô nơi thoáng: tránh cất ấm còn ướt vào tủ kín, dễ có mùi.
5. Kiểm tra định kỳ: ấm nứt, tách mẻ miệng nên thay, vừa an toàn vừa giữ sự chỉn chu cho góc trà.

Thầy Vũ Giới giảng rằng pháp khí phải được "dưỡng" mới có khí lực. Ấm tách trà không phải pháp khí, nhưng tinh thần "dưỡng" vẫn đúng: đồ vật được dùng với sự chú tâm thì không gian quanh nó cũng có sinh khí. Thầy có câu: thuật phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống. Một góc trà được chăm chút là một phần nhỏ của căn nhà có sự sống ấy.

Sai lầm thường gặp khi bài trí ấm tách trà

Sai lầm thường gặp nhất là mua ấm tách theo lời quảng cáo phong thuỷ mà quên công năng. Một số sai lầm khác:

• Bày nhiều bộ ấm cho "đủ lộc": bày la liệt làm rối mặt bàn, khí không tĩnh.
• Đặt bàn trà ở góc tối, ẩm: góc tối ít người ngồi, đồ để lâu dễ ẩm mốc.
• Dùng ấm tách sứt mẻ: vừa không an toàn, vừa tạo cảm giác tạm bợ.
• Coi màu ấm quan trọng hơn bố cục phòng: màu sắc chỉ là lớp sau cùng; hình và bố cục mới là gốc.
• Dùng chung đồ thờ và đồ dùng: làm mất sự tách bạch cần có của nơi thờ cúng.

Giới hạn của bài: đây là kiến thức chung về văn hoá trà và bài trí. Phong thuỷ một căn nhà cụ thể, kể cả vị trí phòng khách, cần khảo sát hình thế và định tâm. Ấm tách trà chỉ là phần nhỏ, đến sau cùng.

Tóm lại: ấm tách trà là một tiểu cục âm dương ngũ hành trong đời sống. Chọn vì công năng, đặt ở chỗ vững và thoáng, dùng và giữ gìn đều đặn. Đại đạo chí giản: một chén trà ngon trong một căn phòng yên là đủ.

Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Khí và hình chất
• Văn hoá là mạch sống: hiểu về khí
• Cái đẹp của thần khác cái đẹp của đời
• Cân bằng âm dương trong nhà ở theo Phong Thuỷ Liên Hoa

Xem thêm chuyên mục Khay Trà và Đế Cắm Nhang trong nhóm Trà Đạo.

Câu hỏi thường gặp

Ấm trà đất nung có hợp phong thuỷ hơn ấm sứ không?

Không hơn một cách tuyệt đối. Cả hai đều thuộc Thổ; đất nung giữ nhiệt và thấm hương, sứ không thấm và giữ đúng vị trà. Chọn theo loại trà và thói quen dùng.

Bộ ấm trà nên có mấy tách?

Nên vừa với số người thường uống trà cộng thêm vài tách cho khách. Phong Thuỷ Liên Hoa không đặt nặng việc chọn "số đẹp" cho số tách.

Có nên đặt ấm trà lên bàn thờ không?

Không nên dùng chung. Bộ ấm chén dâng cúng nên tách riêng với bộ uống hằng ngày để giữ sự tôn kính của nơi thờ.

Bàn trà đặt đối diện cửa chính có được không?

Được nếu bàn không nằm ngay luồng gió thẳng xuyên nhà và ghế chủ có tường dựa phía sau. Nếu cửa trước thông thẳng cửa sau thì nên điều chỉnh để khí có chỗ dừng.

Ấm tách trà có giúp chiêu tài không?

Không nên kỳ vọng như vậy. Ấm tách là vật dụng đời sống; tài lộc, theo Thầy Vũ Giới, trước hết cần có bố cục thu tài trong cục nhà.