Đồ gỗ là phần chiếm diện tích và chi phí lớn nhất trong nội thất của nhiều gia đình Việt: bộ bàn ghế phòng khách, tủ bếp, giường, tủ áo, sập, kệ thờ. Vì gỗ ở lâu với con người, nhiều gia chủ muốn chọn gỗ nội thất theo mệnh để vừa bền, vừa hợp phong thủy. Tuy vậy trên mạng có không ít lời khuyên lẫn lộn, có nơi nói người mệnh Thổ "kiêng gỗ", có nơi bảo mệnh Kim "không được dùng đồ gỗ". Bài viết này đi từ nguyên lý Ngũ Hành để quý vị tự hiểu vì sao chọn như vậy, rồi mới đến màu gỗ, loại gỗ và cách phối cho từng mệnh.
Gỗ chỉ là một lớp trong toàn bộ bố cục nội thất. Các nguyên tắc chung về vị trí, chất liệu và màu sắc trong nhà được trình bày trong bài trụ cột Bố trí nội thất theo phong thủy Liên Hoa. Bài dưới đây tập trung riêng vào chuyện chọn gỗ.
Gỗ trong Ngũ Hành: hiểu đúng trước khi chọn
Trong Ngũ Hành, gỗ thuộc hành Mộc. Đây là điểm xuất phát, nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì dễ đi đến kết luận cứng nhắc: mệnh nào hợp Mộc thì dùng gỗ, mệnh nào khắc Mộc thì tránh. Thực tế, khi xét đồ gỗ trong nhà, người làm phong thủy xét cùng lúc ba yếu tố:
- Bản chất vật liệu: gỗ là Mộc, mang tính sinh trưởng, mềm ấm, gần gũi.
- Màu sắc và vân gỗ: mỗi tông màu lại thiên về một hành khác. Gỗ đỏ thiên Hỏa, gỗ vàng sáng thiên Thổ, gỗ trắng xám thiên Kim, gỗ nâu sẫm và đen thiên Thủy, gỗ có sắc xanh hoặc để mộc tự nhiên giữ tính Mộc.
- Hình dáng và vị trí: đồ gỗ dáng vuông vức thiên Thổ, dáng tròn cong thiên Kim, dáng dài đứng thiên Mộc; đặt ở cung nào trong nhà cũng ảnh hưởng đến cách luận.
Vì vậy, một người mệnh Thổ vẫn có thể dùng đồ gỗ thoải mái nếu chọn tông màu và dáng phù hợp. Điều cần tránh là để một hành lấn át quá mức, chứ không phải loại bỏ hẳn một vật liệu.
Nhắc lại quan hệ sinh khắc
Để đọc phần tiếp theo cho dễ, quý vị nên nhớ hai vòng quan hệ cơ bản:
- Tương sinh: Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc.
- Tương khắc: Mộc khắc Thổ, Thổ khắc Thủy, Thủy khắc Hỏa, Hỏa khắc Kim, Kim khắc Mộc.
Nguyên tắc chọn là ưu tiên hành sinh cho mệnh (được nâng đỡ) và hành cùng mệnh (tỷ hòa), dùng vừa phải hành mà mệnh sinh ra (mệnh bị hao nhẹ), và hạn chế hành khắc mệnh. Phần giải thích chi tiết hơn có trong bài Ngũ hành, bát quái và quan hệ sinh khắc.
Mệnh ở đây là mệnh gì
Khi nói "chọn gỗ theo mệnh", phần lớn mọi người dùng mệnh nạp âm theo năm sinh (ví dụ Giáp Tý, Ất Sửu là Hải Trung Kim). Một số trường phái khác dùng cung phi Bát Trạch để định hướng và màu. Hai cách này không mâu thuẫn, nhưng nên dùng thống nhất một cách cho cả nhà. Với nhà nhiều người, thường lấy mệnh của gia chủ, người đứng tên và chịu trách nhiệm chính về kinh tế. Nếu cần tính lại cung mệnh của từng người, xem bài cách tính cung mệnh nam nữ.
Chọn gỗ nội thất cho từng mệnh
Dưới đây là gợi ý theo nguyên lý sinh khắc. Đây là hướng chọn màu và tông gỗ, không phải danh sách bắt buộc. Một ngôi nhà đẹp vẫn cần hài hòa tổng thể, ánh sáng và công năng.
Mệnh Mộc
Người mệnh Mộc dùng đồ gỗ là tỷ hòa, cùng hành nên thuận. Tông hợp nhất là gỗ để màu tự nhiên, vân rõ, hoặc gỗ màu nâu sẫm, nâu đen vì Thủy sinh Mộc. Có thể dùng nhiều đồ gỗ trong nhà mà không lo bị lấn. Nên hạn chế phủ sơn trắng xám bóng toàn bộ đồ gỗ, vì sắc Kim khắc Mộc.
Mệnh Hỏa
Mộc sinh Hỏa, nên người mệnh Hỏa được đồ gỗ nâng đỡ. Các loại gỗ có sắc đỏ, nâu đỏ, hồng như gỗ hương, gụ, cẩm lai rất hợp, vừa thuộc Mộc về vật liệu vừa thiên Hỏa về màu. Cần tránh sơn phủ quá nhiều màu đen hoặc xanh nước biển đậm, vì sắc Thủy khắc Hỏa. Không gian nhiều gỗ đỏ cũng nên có khoảng sáng để không bị nặng nề.
Mệnh Thổ
Đây là mệnh dễ bị khuyên sai nhất. Mộc khắc Thổ là đúng, nhưng không có nghĩa người mệnh Thổ không dùng gỗ. Cách làm là chọn gỗ tông vàng, vàng nâu, nâu nhạt, màu gỗ sồi, gỗ tần bì, vì sắc vàng thiên Thổ. Gỗ màu đỏ cũng tốt vì Hỏa sinh Thổ. Nên phối đồ gỗ với chất liệu gốm, đá, gạch nung để tăng phần Thổ, và tránh để một không gian toàn bộ là gỗ sẫm, cao, dày đặc.
Mệnh Kim
Kim khắc Mộc, tức người mệnh Kim "khắc xuất" đồ gỗ, không phải gỗ khắc lại người. Khắc xuất làm hao lực nhẹ, nên dùng gỗ vừa phải và chọn tông sáng: trắng, kem, xám nhạt, vàng nhạt, vì sắc Kim cùng hành, sắc Thổ sinh Kim. Gỗ sồi trắng, gỗ phong, gỗ sơn trắng mờ là lựa chọn dễ phối. Hạn chế các mảng gỗ đỏ lớn vì Hỏa khắc Kim.
Mệnh Thủy
Thủy sinh Mộc, người mệnh Thủy sinh xuất cho gỗ, hao nhẹ nhưng vẫn là quan hệ thuận. Tông gỗ hợp là nâu sẫm, nâu đen, gỗ óc chó, gỗ mun, hoặc gỗ sơn màu ghi, đen mờ vì cùng sắc Thủy. Có thể thêm điểm nhấn kim loại màu bạc vì Kim sinh Thủy. Tránh để gỗ vàng sáng chiếm phần lớn vì sắc Thổ khắc Thủy.
Màu gỗ quan trọng hơn tên gỗ
Nhiều gia chủ hỏi "mệnh tôi hợp gỗ gì": gỗ hương, gỗ gụ, gỗ sồi hay gỗ óc chó. Thực ra trong phong thủy, tên loại gỗ ít quan trọng hơn màu sắc thể hiện sau khi hoàn thiện. Cùng là gỗ sồi, để mộc thì sáng vàng, phủ màu óc chó thì thành nâu sẫm. Khi chọn, quý vị nên:
- Xem mẫu màu hoàn thiện thật, dưới ánh sáng tự nhiên, thay vì chỉ nhìn ảnh.
- Thống nhất một đến hai tông gỗ chủ đạo cho cả tầng hoặc cả căn hộ, tránh mỗi phòng một màu.
- Nếu nhà có nhiều thành viên khác mệnh, chọn tông trung tính theo mệnh gia chủ, phần riêng như giường và bàn làm việc của từng người thì chọn theo mệnh người đó.
Gỗ tự nhiên và gỗ công nghiệp
Gỗ công nghiệp như MDF, HDF, MFC phủ melamine hay laminate vẫn được xem là vật liệu gốc gỗ, nhưng tính Mộc yếu hơn gỗ tự nhiên, phần thể hiện chủ yếu nằm ở màu bề mặt. Vì vậy với gỗ công nghiệp, việc chọn màu theo mệnh càng quan trọng. Về mặt sức khỏe, nên chọn ván có tiêu chuẩn phát thải thấp và cho phòng thông thoáng vài tuần trước khi vào ở, bởi một không gian có mùi hóa chất thì dù hợp mệnh cũng không thể gọi là tốt.
Những điều dân gian kiêng khi chọn gỗ
Bên cạnh Ngũ Hành, các thợ mộc và người xưa còn truyền lại một số kiêng kỵ khi chọn gỗ làm nhà, làm đồ. Đây là quan niệm truyền thống, quý vị có thể tham khảo:
- Tránh gỗ từ cây bị sét đánh, cây chết khô đứng, cây mục ruột.
- Tránh gỗ lấy từ cây trong khuôn viên đình, chùa, miếu, hoặc gỗ tháo từ quan tài, nhà mồ.
- Hạn chế gỗ nhiều mắt chết, nứt toác, vân xoáy rối khi dùng cho giường và ban thờ.
- Đồ gỗ cũ mua lại nên tìm hiểu nguồn gốc, lau rửa, phơi và làm sạch trước khi dùng.
Ngoài ra, khi đóng giường, tủ, ban thờ, người ta còn chọn kích thước theo thước Lỗ Ban để rơi vào cung tốt. Đây là bước riêng, có thể tra khi đặt đóng đồ.
Phối đồ gỗ theo từng không gian
Ngay cả khi đã chọn đúng tông gỗ, cách bố trí vẫn quyết định cảm giác của ngôi nhà. Một vài gợi ý thực tế:
- Phòng khách: bộ bàn ghế là trọng tâm, nên chọn tông gỗ theo mệnh gia chủ. Không đặt bộ ghế lưng quay ra cửa chính, ghế chủ nên có tường tựa phía sau.
- Phòng ngủ: giường gỗ đầu giường nên tựa tường chắc, tránh kê dưới xà ngang. Tông gỗ ấm, mặt gỗ mờ giúp dễ ngủ hơn gỗ bóng gương.
- Bếp: bếp thuộc Hỏa, tủ bếp gỗ là Mộc sinh Hỏa nên thuận. Chỉ cần lưu ý chống ẩm và giữ khoảng cách an toàn với bếp lửa.
- Phòng thờ: gỗ ban thờ nên là gỗ tốt, chắc, màu trầm, không chọn gỗ có vết nứt lớn.
Màu gỗ cũng cần phối với màu tường, sàn và rèm. Các nguyên tắc phối màu chung có trong bài màu sắc nội thất phong thủy, và phần chất liệu tổng hợp có trong bài chất liệu nội thất phong thủy.
Quy trình chọn gỗ nội thất theo mệnh trong 5 bước
- Xác định mệnh gia chủ và mệnh các thành viên dùng phòng riêng.
- Từ quan hệ sinh khắc, liệt kê tông màu nên dùng và nên hạn chế.
- Chọn một đến hai tông gỗ chủ đạo cho toàn nhà, xem mẫu hoàn thiện thật.
- Vẽ lại mặt bằng, đặt thử vị trí đồ gỗ lớn: bàn ghế, giường, tủ, ban thờ.
- Khi đặt đóng, tra kích thước theo thước Lỗ Ban và kiểm tra chất lượng gỗ trước khi nhận.
Những hiểu lầm thường gặp
- "Mệnh Thổ không được dùng gỗ": sai. Chỉ cần chọn tông vàng, đỏ và phối thêm vật liệu Thổ.
- "Gỗ càng đắt càng vượng": không đúng. Giá trị phong thủy nằm ở sự phù hợp và chất lượng gỗ, không ở giá tiền.
- "Hợp mệnh là đủ": chưa đủ. Vị trí đặt đồ, hướng nhà và ánh sáng thường có ảnh hưởng lớn hơn màu gỗ.
Khi nào nên nhờ người có chuyên môn
Với nhà mới xây hoặc sửa lớn, nên xem phong thủy tổng thể trước khi chốt nội thất, vì vị trí cửa, bếp, phòng ngủ và ban thờ cần được định trước, rồi mới chọn đồ gỗ. Phong Thuỷ Liên Hoa nhận tư vấn bố trí nội thất cùng phương án kiến trúc. Quý vị có thể gửi mặt bằng và năm sinh gia chủ qua trang Liên hệ để được hướng dẫn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D – 3D: vẽ lại phòng và đặt thử vị trí đồ gỗ.
- App Lập Cục Pháp: đặt la kinh lên mặt bằng, xem cung của từng món đồ lớn.
- La kinh web: đo hướng thật của căn nhà trên điện thoại.
- Thư viện mẫu nhà: tham khảo mẫu nhà và nội thất đã kết hợp phong thủy.
Câu hỏi thường gặp về chọn gỗ nội thất theo mệnh
Mệnh Thổ có nên dùng nội thất gỗ không?
Có. Mộc khắc Thổ chỉ là nhắc không để gỗ lấn át. Người mệnh Thổ nên chọn gỗ tông vàng, nâu nhạt hoặc đỏ, và phối thêm gốm, đá để cân bằng.
Mệnh Kim hợp màu gỗ nào?
Tông sáng như trắng, kem, xám nhạt, vàng nhạt. Nên dùng gỗ ở mức vừa phải và hạn chế mảng gỗ đỏ lớn vì Hỏa khắc Kim.
Gỗ công nghiệp có tính theo mệnh được không?
Được, nhưng chủ yếu xét theo màu bề mặt vì tính Mộc của gỗ công nghiệp yếu hơn gỗ tự nhiên. Nên chọn ván có tiêu chuẩn phát thải thấp để an toàn cho sức khỏe.
Nhà có nhiều người khác mệnh thì chọn gỗ theo ai?
Phần chung như phòng khách, bếp thường chọn theo mệnh gia chủ. Phòng riêng, giường và bàn làm việc chọn theo mệnh người dùng.
Chọn gỗ theo mệnh quan trọng hơn hay bố trí quan trọng hơn?
Bố trí quan trọng hơn. Vị trí cửa, giường, bếp, ban thờ và luồng khí trong nhà ảnh hưởng lớn hơn màu gỗ. Màu gỗ hợp mệnh là lớp tinh chỉnh sau cùng.
