Nhiều người tìm đến Kinh Dịch vì tò mò về quẻ, về chuyện đoán việc. Nhưng chỉ sau vài tuần, phần lớn dừng lại: chữ Hán dày đặc, sáu mươi tư quẻ nghe tên đã thấy rối, sách này giảng một kiểu, sách kia giảng kiểu khác. Cái thiếu thường không phải là tài liệu mà là thứ tự học.
Những mục dưới đây mở lối vào chuyên mục Kinh Dịch Liên Hoa trên vugioi.com, tóm lại con đường học Dịch theo cách Thầy Vũ Giới và Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn hướng dẫn: đi từ gốc là Hà Đồ và âm dương, qua tám quẻ đơn, rồi mới bước vào 64 quẻ và ứng dụng. Mỗi chặng đều có bài chi tiết để quý vị đọc tiếp.
Kinh Dịch là gì và vì sao người học phong thuỷ cần Dịch
Theo cách nhìn của Liên Hoa, trước khi là công cụ chiêm đoán, Dịch là ngôn ngữ mô tả sự biến đổi: đầy thì vơi, cực thì phản, tĩnh sinh động. Bài Vài gợi ý suy nghiệm khi bước vào học Dịch khuyên đọc Dịch như đọc một ngữ pháp về sự thay đổi, chứ không như một cuốn sách tiên tri.
Với người học phong thuỷ, Dịch không phải môn phụ. Thầy Vũ Giới nhiều lần nhấn mạnh rằng phong thuỷ dùng ba thuyết chính là âm dương, ngũ hành, bát quái làm gốc, và gốc của ba thuyết ấy lại nằm ở Hà Đồ. La kinh, phép phân cung, cửu cung Lạc Thư, các phái lý khí như Huyền Không hay Đại Quái đều dựng trên nền quẻ Dịch. Học phong thuỷ mà bỏ qua Dịch thì giống học toán mà không thuộc bảng cửu chương.
Lộ trình bốn chặng học Kinh Dịch nhập môn
Chặng 1 — Hà Đồ, số sinh và số thành
Hãy hình dung Hà Đồ như một bảng đếm bằng chấm: các số từ 1 đến 10 được bày quanh bốn phương và ở giữa, số lẻ là dương, số chẵn là âm, cộng tất cả lại được 55. Một đến năm gọi là số sinh, sáu đến mười gọi là số thành; số sinh nào cũng có một số thành lớn hơn nó 5 đứng cùng chỗ, ví như 1 với 6 ở phương Bắc thuộc Thuỷ, 2 với 7 ở phương Nam thuộc Hoả. Ý niệm "có khí khởi đầu, có điều kiện đủ thì vật mới thành" về sau sẽ gặp lại ở khắp phong thuỷ lẫn mệnh lý.
Bài nên đọc đầu tiên: Đường vào Dịch: Hà Đồ và nguồn cội Bát Quái.
Chặng 2 — Âm dương và tám quẻ đơn
Từ số chuyển sang vạch: lẻ là vạch liền, chẵn là vạch đứt. Mỗi tầng chỉ có hai khả năng, ba tầng xếp chồng thì có hai nhân hai nhân hai, tức tám cách, ứng đúng tám quẻ đơn Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn. Vì vậy tám quẻ không phải do ai đặt ra cho đủ số, mà là toàn bộ những cách phối âm dương có thể có trên ba tầng.
Ở chặng này quý vị cần nắm hai vòng:
- Tiên Thiên Bát Quái: một gốc chia hai, hai chia bốn, bốn chia tám — mô tả thế cân bằng của trời đất. Đọc Tiên Thiên Bát Quái: Thái Cực — Lưỡng Nghi — Tứ Tượng — Bát Quái.
- Hậu Thiên Bát Quái: gắn tám quẻ vào tám phương thực địa, phối Lạc Thư và ngũ hành để dùng trong xem hướng, xem nhà. Đọc Hậu Thiên Bát Quái: Lạc Thư, Ngũ Hành và ứng dụng nhân sinh.
Sau đó, học tượng từng quẻ đơn trong chuyên mục Bát Quái, mở đầu bằng Tượng đơn quái Càn.
Chặng 3 — 64 quẻ kép
Chỉ khi đã thuộc tượng tám quẻ đơn mới nên bước sang 64 quẻ. Mỗi quẻ kép là một quẻ đơn chồng lên một quẻ đơn: nội quái ở dưới là mình, là gốc; ngoại quái ở trên là người, là hoàn cảnh. Đọc quẻ kép trước hết là đọc quan hệ giữa hai lớp ấy, rồi mới đến lời thoán, lời tượng và sáu hào.
Loạt bài 64 quẻ trong chuyên mục 64 Quẻ Dịch đi theo cùng một khung: hình bài sáu hào, tượng hai đơn quái, lời thoán và đại tượng, hỗ quái — thác quái — tổng quái, ý nghĩa từng hào và các trường hợp ứng dụng. Bắt đầu từ Quẻ 1 Thuần Càn và Quẻ 2 Thuần Khôn.
Chặng 4 — Ứng dụng: chiêm quẻ và phong thuỷ
Khi đã quen 64 quẻ, người học mới nên thử các phép lập quẻ như Mai Hoa Dịch Số hay Liên Hoa Độn Pháp, và tìm hiểu Dịch trong các phái lý khí. Ở chặng này, phần mềm Độn Pháp giúp quý vị lập quẻ nhanh để dành thời gian cho việc suy nghiệm, còn bài Liên Hoa Độn Pháp là gì cho cái nhìn tổng quan về phép chiêm của Liên Hoa.
Thái độ đúng khi học Dịch
Học Dịch dễ sa vào hai thái cực: tin tuyệt đối hoặc bác bỏ tuyệt đối. Tinh thần Liên Hoa là tỉnh táo và kiên trì:
- Nên làm: thuộc tượng tám quẻ đơn trước; mỗi ngày quan sát một sự việc quanh mình và thử gọi tên bằng một quẻ; ghi nhật ký chiêm nghiệm gồm câu hỏi, quẻ và kết quả thật, ba tháng sau đối chiếu lại.
- Nên tránh: dùng quẻ để né tránh quyết định của chính mình; phán chuyện sinh tử, bệnh tật, kiện tụng thay cho người có chuyên môn; chỉ nhớ lời đoán đúng mà quên lời đoán sai.
Thầy Vũ Giới còn nhắc một điều sâu hơn: học lý học phải đi cùng tu tập và suy niệm. Sách chỉ là phần nổi; hiểu được cái "vì sao" của mỗi quẻ mới là chỗ người học phải tự đi. Vì vậy nhiều khoá Dịch ở Liên Hoa theo hình thức khảo luận — học viên đưa ra suy nghiệm của mình về từng chủ đề rồi được thầy chỉnh lại.
Học Kinh Dịch cùng Thầy Vũ Giới
Tự học theo lộ trình trên có thể đi được khá xa. Khi muốn có người kèm, quý vị tham khảo:
- Khoá học Kinh Dịch – 64 quẻ – Bài Dịch: khai tâm Dịch lý, học 64 quẻ qua bộ bài Kinh Dịch.
- Dịch Lý Khảo Luận – Phong Thuỷ Sư: dành cho người đi theo hướng phong thuỷ sư, lấy Dịch làm gốc của phong thuỷ.
- Lớp Dịch Lý Cao Cấp Liên Hoa: đi sâu vào quái danh, tượng ý và phép suy diễn.
Toàn bộ lớp học và hình thức học trực tuyến có tại Giảng Đường. Người thích học bằng hình có thể xem nhóm ký hiệu 64 quẻ Dịch trong mục Học Phong Thuỷ Qua Hình Ảnh.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên học Kinh Dịch trong bao lâu thì đọc được quẻ?
Không có con số cố định. Theo kinh nghiệm giảng dạy, nếu mỗi ngày dành ra một khoảng thời gian đều đặn, quý vị thường thuộc tượng tám quẻ đơn sau vài tuần, và cần thêm vài tháng để đọc quẻ kép có mạch lạc. Điều quan trọng là học đúng thứ tự, không nhảy cóc.
Có cần biết chữ Hán mới học được Kinh Dịch không?
Không bắt buộc. Các bài trên vugioi.com đều viết bằng tiếng Việt, có giải nghĩa thuật ngữ. Biết thêm chữ Hán giúp đọc kinh văn gốc sâu hơn, nhưng đó là việc của chặng sau.
Học Kinh Dịch có giúp học phong thuỷ dễ hơn không?
Có. Phần lớn phép tính trong phong thuỷ — từ phân cung theo Hậu Thiên Bát Quái, cửu cung Lạc Thư đến các phái lý khí — đều dựa trên quẻ. Người nắm Dịch học phong thuỷ nhanh và hiểu vì sao, chứ không chỉ thuộc công thức.
Kinh Dịch có phải là bói toán không?
Dịch có phần chiêm quẻ, nhưng gốc của Dịch là triết lý về biến đổi và cách ứng xử theo thời. Tinh thần Liên Hoa là dùng Dịch để sáng suốt hơn khi quyết định, không dùng Dịch để thay cho trách nhiệm của chính mình.