"Tôi chỉ muốn biết kê bếp, đặt giường sao cho yên ổn, cần gì phải đọc tới Kinh Dịch?" — nhiều gia chủ mới tìm hiểu phong thuỷ đều hỏi như vậy. Câu hỏi rất có lý: phong thuỷ là chuyện nhà cửa, hướng cửa, bếp, giường; còn Kinh Dịch là sách cổ về quẻ. Hai thứ liên quan với nhau ở đâu?
Câu trả lời bắt đầu từ một bảng số cổ là Hà Đồ, rồi đi qua Lạc Thư, Bát Quái, vòng 24 sơn trên la kinh cho đến cách các phái lý khí luận nhà. Lần theo từng tầng nối ấy, dựa trên các bài giảng của Thầy Vũ Giới trên vugioi.com, quý vị sẽ thấy vì sao muốn học phong thuỷ đến nơi đến chốn thì không thể bỏ qua Dịch.
Ba thuyết gốc của phong thuỷ đều từ Dịch mà ra
Trong bài "Đạo và Phong Thuỷ", Thầy Vũ Giới tóm lại: phong thuỷ dùng ba thuyết chính là âm dương, ngũ hành, bát quái làm gốc, và gốc của ba thuyết này ở Hà Đồ. Đây cũng là chỗ Thầy khác nhiều nơi dạy phong thuỷ hiện nay: không học công thức trước, mà học xem công thức ấy sinh ra từ đâu.
- Âm dương là vạch liền, vạch đứt — đơn vị nhỏ nhất của quẻ.
- Ngũ hành hiện ra trong Hà Đồ qua năm cặp số sinh — số thành ở bốn phương và trung ương. Theo bài Chân lý của thuyết ngũ hành, Thầy xem ngũ hành là năm trạng thái vận động năng lượng của một hệ, không phải năm loại vật chất.
- Bát quái là ba tầng âm dương chồng lên nhau, đủ tám khả năng.
Khi người học thấy được ba thuyết này cùng một gốc, các phép tính phong thuỷ sau này không còn là những bảng tra rời rạc mà trở thành một hệ thống nhất quán.
Hà Đồ, Lạc Thư và cửu cung trên mặt bằng nhà
Hà Đồ cho quy luật sinh thành; Lạc Thư cho khung không gian. Lạc Thư là lưới chín ô với các số 1 đến 9, mỗi hàng, mỗi cột, mỗi đường chéo đều cộng thành 15. Như bài Hậu Thiên Bát Quái: Lạc Thư, Ngũ Hành và ứng dụng nhân sinh trình bày, chín ô ấy chính là khung mà phong thuỷ dùng để chia nhà, chia đất: tám cung quanh một trung cung.
Khi quý vị đặt la kinh tại tim nhà và chia mặt bằng thành tám phương, quý vị đang dùng Hậu Thiên Bát Quái phối Lạc Thư. Mỗi cung mang một quẻ, một hành, một nhóm người trong nhà. Cách bố trí bếp, phòng ngủ, bàn thờ theo cung đều xuất phát từ đây. Dù vậy, theo học thuật Liên Hoa, việc đo và chia cung chỉ là công cụ, là phần ngọn; hình thế quanh nhà và trong nhà mới là gốc, phải đọc trước khi cầm la kinh.
Hai vòng Bát Quái — hai cách dùng
Tiên Thiên Bát Quái nói về lẽ cân bằng của trời đất; Hậu Thiên Bát Quái nói về vận hành theo mùa và theo phương thực tế. Loạt bài Kinh Dịch Liên Hoa nhắc người học nắm cả hai: một bên cho nguyên lý, một bên cho thao tác trên la bàn và trên bản vẽ.
- Bài Tiên Thiên Bát Quái: Thái Cực — Lưỡng Nghi — Tứ Tượng — Bát Quái cho biết số Tiên Thiên là bảng mã dùng trong các phép độn quẻ và nhiều phái lý khí.
- Theo cách hiểu phổ thông trong sách phong thuỷ, Tiên Thiên thiên về "thể" (các cặp quẻ đối nhau, lẽ cân bằng), Hậu Thiên thiên về "dụng"; việc chia cung trên mặt bằng nhà đất thường ngày chủ yếu dùng vòng Hậu Thiên.
24 sơn trên la kinh cũng là quẻ
Vòng 24 sơn của la bàn chia 360 độ thành 24 phần, mỗi phần 15 độ, gồm 12 địa chi, 8 thiên can và 4 duy quái Càn, Khôn, Cấn, Tốn. Ba sơn liền nhau hợp thành một cung bát quái. Như bài 24 Sơn Hướng: Vòng La Bàn Cơ Bản Của Phong Thuỷ nhấn mạnh, mọi phép luận — Thái Tuế, Tam Sát, Bát Sát, Huỳnh Tuyền — đều quy về sơn, nên sai một sơn là sai cả bài toán.
Đi sâu hơn, nhiều phái còn phối thẳng 64 quẻ lên la kinh. Phái Đại Quái là ví dụ rõ nhất: mỗi hướng nhà ứng với một quẻ cụ thể. Bài Huyền Không Đại Quái nhập môn: 64 quẻ Dịch phối vào la bàn và Hai Mươi Tư Sơn Trên La Kinh Và Lý Tử Mẫu Công Tôn cho thấy Dịch hiện diện trực tiếp trong thao tác lập hướng.
Dịch trong Huyền Không Lục Pháp
Loạt bài Huyền Không Lục Pháp do Thầy Vũ Giới biên soạn theo mạch Dương Công cổ pháp có hẳn một bài Dịch trong Lục Pháp: lý – khí – tượng. Trong lời mở đầu loạt bài, người truyền thừa kể rằng điều thuyết phục mình học Lục Pháp chính là vì Lục Pháp "dùng Kinh Dịch để đoán sự việc" — đại đạo chí giản. Khi luận một ngôi nhà, phần đoán ai trong nhà được phúc, việc gì sẽ đến, đều dựa vào loại tượng của quẻ tại khí khẩu: tiên thiên quẻ gì, hậu thiên quẻ gì, ứng vào người nào.
Điều đó có nghĩa là: người thuộc phong thuỷ mà không thuộc tượng quẻ thì chỉ nói được nhà tốt hay xấu, khó nói được tốt cho ai, xấu vào việc gì.
Học Dịch để làm phong thuỷ: nên bắt đầu thế nào
- Nắm Hà Đồ và âm dương, theo bài Đường vào Dịch: Hà Đồ và nguồn cội Bát Quái.
- Thuộc tượng tám quẻ đơn và hai vòng Tiên Thiên, Hậu Thiên.
- Thực hành chia cung trên mặt bằng nhà mình; phần mềm Lập Cục Pháp giúp đặt la kinh, chia cung trên bản vẽ để quý vị đối chiếu với lý thuyết.
- Đọc dần 64 quẻ theo hướng dẫn ở bài 64 quẻ Kinh Dịch: cách đọc và tra cứu.
- Khi muốn đi đường phong thuỷ sư, tham gia Dịch Lý Khảo Luận – Phong Thuỷ Sư tại Giảng Đường.
Một lưu ý quan trọng theo đúng tinh thần Thầy Vũ Giới: phong thuỷ thuộc văn hoá Á Đông, lấy duy tâm luận làm nền; có thể dùng tư duy khoa học để giải thích một phần, nhưng không nên đánh tráo phong thuỷ thành "khoa học" để mua bán. Học Dịch để hiểu gốc là cách tốt nhất tránh cả mê tín lẫn thực dụng hời hợt.
Câu hỏi thường gặp
Không học Kinh Dịch có làm phong thuỷ được không?
Có thể làm được những việc đơn giản như tra hướng hợp tuổi theo bảng. Nhưng khi gặp nhà thật có nhiều yếu tố chồng chéo, người không hiểu Dịch rất khó giải thích vì sao và dễ áp dụng máy móc.
Phái phong thuỷ nào dùng Dịch nhiều nhất?
Gần như mọi phái lý khí đều dùng Bát Quái. Riêng Đại Quái, Liên Thành và Huyền Không Lục Pháp dùng tượng quẻ và 64 quẻ rất trực tiếp.
Hà Đồ và Lạc Thư khác nhau thế nào?
Hà Đồ nói về sinh thành — cặp số sinh và số thành cùng phương cùng hành. Lạc Thư nói về vận hành trong không gian chín ô. Phong thuỷ dùng Hà Đồ để hiểu gốc và Lạc Thư để chia cung, bay sao.
Người bận rộn nên học Dịch theo cách nào?
Mỗi ngày dành một khoảng ngắn đọc một bài trong chuyên mục Kinh Dịch Liên Hoa, kết hợp xem ký hiệu trong mục Học Phong Thuỷ Qua Hình Ảnh. Đều đặn quan trọng hơn học dồn.