Phong thủy nhà thờ họ khác nhà ở ở một điểm cốt lõi: đây là nơi thờ tổ tiên của cả dòng họ, nên trước hết phải trang nghiêm, vững chãi và lâu bền qua nhiều đời. Bài này trình bày cách chọn đất, hướng, bố cục gian thờ, sân, bình phong, cổng và kích thước khi xây nhà thờ họ, từ đường.
Trong bài này: vai trò từ đường · chọn đất và hướng · bố cục 3 gian, 5 gian · kích thước nhà thờ họ · sân, bình phong, cổng · câu hỏi thường gặp.
1. Từ đường và vai trò của nhà thờ họ
Từ đường (nhà thờ họ) là nơi đặt bài vị tổ tiên, nơi con cháu tụ họp vào ngày giỗ, Tết. Vì vậy phong thủy từ đường đặt trọng tâm vào:
- Vững: tựa lưng chắc, nền cao ráo, không bị nước đọng.
- Tụ: có sân, có minh đường để con cháu tụ họp và khí dừng lại.
- Trang nghiêm: trục thờ rõ ràng, gian giữa cao và sáng hơn hai gian bên.
2. Chọn đất và hướng xây nhà thờ họ
- Ưu tiên đất gốc của dòng họ, nền cao, phía sau có nhà, cây hoặc thế đất làm chỗ dựa.
- Phía trước thoáng, có sân, tốt nhất có ao hoặc khoảng trống làm minh đường.
- Tránh đất bị đường đâm thẳng, đất cạnh bãi rác, cạnh đình chùa quá sát.
- Hướng nhà thờ chọn theo hình thế và la kinh; thường xét theo tuổi trưởng họ hoặc trưởng chi đứng ra xây.
3. Bố cục nhà thờ họ 3 gian, 5 gian
| Kiểu | Gian giữa | Gian bên | Phù hợp |
|---|---|---|---|
| 3 gian | Ban thờ tổ (cụ tổ, cao tổ) | Thờ các chi hoặc để trống làm nơi hành lễ | Họ nhỏ, chi họ |
| 3 gian 2 chái | Như trên | Thêm 2 chái hai đầu | Đất rộng, cần thêm chỗ |
| 5 gian | Ban thờ tổ | 2 gian thờ chi, 2 gian hành lễ | Họ lớn |
Kiểu chữ Đinh (thêm nhà hậu cung phía sau gian giữa) giúp trục thờ sâu và trang nghiêm hơn. Xem thêm các mẫu nhà thờ họ có bản vẽ mặt bằng.
4. Kích thước nhà thờ họ và ban thờ
- Kích thước tổng thể nhà (phủ bì) thường đo theo thước Lỗ Ban 42,9cm như công trình dương cơ.
- Ban thờ, khám thờ, bài vị, sập thờ là đồ thờ nên đo bằng thước Lỗ Ban 38,8cm. Các kích thước ban thờ 153cm (Tài), 175cm (Quan), 197cm (Đinh), 217cm (Quan) hay được dùng cho nhà thờ họ.
- Cửa gian giữa đo lọt lòng bằng thước 52,2cm, rộng và cao hơn cửa hai gian bên.
5. Sân, bình phong và cổng nhà thờ họ
- Sân: rộng, bằng phẳng, đủ chỗ cho con cháu hành lễ; lát gạch hoặc đá, thoát nước tốt.
- Bình phong: đặt giữa cổng và nhà thờ để khí không xông thẳng vào gian thờ; thường đắp hình tùng, hạc, hoặc chữ Phúc, Thọ.
- Cổng (nghi môn): đặt lệch trục hoặc có bình phong che; cổng không đối thẳng ban thờ tổ.
- Bàn thờ thiên ngoài sân, nếu có, đặt chính giữa trục, trước bình phong.
Cách bài trí ban thờ và bát hương xem thêm bài bài trí ban thờ, bát hương.
Câu hỏi thường gặp về phong thủy nhà thờ họ
Xây nhà thờ họ nên theo tuổi ai?
Thường theo tuổi trưởng họ hoặc trưởng chi đứng ra xây. Nếu năm đó phạm tuổi, có thể mượn tuổi người khác trong họ để động thổ.
Nhà thờ họ nên làm 3 gian hay 5 gian?
Tùy quy mô dòng họ và đất. Họ nhỏ làm 3 gian là đủ; họ lớn, nhiều chi có thể làm 5 gian hoặc 3 gian 2 chái.
Ban thờ trong nhà thờ họ đo bằng thước nào?
Thước Lỗ Ban 38,8cm (âm phần). Kích thước tổng thể nhà đo bằng thước 42,9cm, cửa đo lọt lòng bằng thước 52,2cm.
Cần khảo sát đất và thiết kế nhà thờ họ, dòng họ có thể liên hệ Phong Thuỷ Liên Hoa.
