Nhà chữ L là kiểu nhà rất được ưa chuộng ở nông thôn, ven đô và những lô đất rộng: một cánh chạy dọc mặt tiền, một cánh vuông góc ôm lấy khoảng sân. Bố cục này cho nhiều mặt thoáng, sân vườn kín đáo, dễ chia khu sinh hoạt và khu nghỉ. Thế nhưng không ít gia chủ băn khoăn khi nghe nói "nhà chữ L bị khuyết góc", "khuyết góc thì hao người, hao của" và loay hoay đi tìm cách hoá giải.
Bài này nhìn nhà chữ L bằng con mắt của kiến trúc và Hình Pháp theo học thuật Phong Thuỷ Liên Hoa: ưu điểm thật sự của bố cục chữ L, những nhược điểm cần biết, khi nào thì gọi là khuyết góc, và cách xử lý góc khuyết bằng kiến trúc — sân, mái, tường rào, cây xanh, ánh sáng — thay vì dùng gương bát quái hay vật trấn.
Kết luận trước để quý vị dễ theo dõi: nhà chữ L không xấu. Một ngôi nhà chữ L tỷ lệ cân đối, lối vào rõ ràng, sân trong được khép kín hợp lý thường là nhà rất tốt để ở. Vấn đề chỉ nảy sinh khi hình khối lệch lạc, góc khuyết bị bỏ trống lộn xộn, hoặc cửa chính đặt sai chỗ.
Nhà chữ L là gì: các dạng thường gặp
Nhà chữ L là nhà có mặt bằng gồm hai khối hình chữ nhật nối vuông góc với nhau. Tuỳ tỷ lệ hai cánh và vị trí sân, có mấy dạng chính:
- Chữ L cân đối: hai cánh dài gần bằng nhau, khoảng sân trong vuông vắn. Thường gặp ở nhà vườn, nhà cấp 4 trên đất rộng.
- Chữ L một cánh chính, một cánh phụ: khối chính dài dọc mặt tiền, khối phụ ngắn hơn chứa bếp, kho, phòng phụ. Đây là kiểu nhà truyền thống nhà trên – nhà ngang ở nhiều vùng quê.
- Chữ L trên đất góc: hai cánh chạy theo hai mặt đường, ôm lấy góc đất. Thường gặp ở nhà phố lô góc.
- Chữ L nhiều tầng: tầng trệt chữ L, tầng trên chỉ xây một cánh, phần còn lại làm sân thượng.
Mỗi dạng có cách xử lý góc khuyết khác nhau, nên trước khi nói tốt hay xấu cần xác định nhà mình thuộc dạng nào.
Ưu điểm của thiết kế nhà chữ L
Có sân trong kín đáo, gió và ánh sáng tốt
Hai cánh nhà ôm lấy khoảng sân tạo nên không gian ngoài trời được che chắn: trẻ nhỏ chơi an toàn, người già ngồi hóng mát, gia đình sinh hoạt chung. Các phòng đều có ít nhất một mặt hướng ra sân, nhận gió và ánh sáng tự nhiên. Về Hình Pháp, sân trong là nơi "tụ khí" nếu được thiết kế đủ kín và sạch.
Phân khu công năng rõ ràng
Một cánh dành cho khu sinh hoạt chung (phòng khách, bếp, ăn), cánh kia dành cho khu nghỉ (phòng ngủ). Tách biệt giúp yên tĩnh, đúng nguyên tắc động – tĩnh trong bố cục nhà ở.
Linh hoạt khi mở rộng
Có thể xây một cánh trước, cánh sau xây thêm khi đủ tài chính, mà không phải phá dỡ. Đây là ưu điểm lớn với nhà vườn, nhà nông thôn.
Hợp với đất rộng, đất góc
Trên lô đất rộng hoặc lô góc, chữ L tận dụng tốt mặt tiền, tạo hình khối mềm mại, tránh cảm giác một khối hộp đơn điệu.
Nhược điểm cần biết trước khi chọn nhà chữ L
- Tốn tường bao hơn so với nhà hình chữ nhật cùng diện tích, nên chi phí phần thô và hoàn thiện mặt ngoài cao hơn.
- Góc trong dễ đọng nước, thấm dột tại chỗ hai mái giao nhau; cần xử lý máng xối, chống thấm kỹ.
- Đường đi trong nhà dài hơn nếu bố trí không khéo, phòng ở đầu cánh xa phòng khách, bếp.
- Có góc khuyết nếu nhìn nhà như một hình chữ nhật bao ngoài — đây là điểm phong thuỷ hay được nhắc nhất, phân tích ở phần sau.
Góc khuyết của nhà chữ L: hiểu thế nào cho đúng
Khuyết góc là gì
Trong phong thuỷ, nếu vẽ một hình chữ nhật bao quanh ngôi nhà mà có một phần hình chữ nhật đó không có nhà, phần thiếu đó gọi là khuyết. Nhà chữ L luôn có một phần như vậy — chính là khoảng sân hoặc khoảng trống ở góc trong.
Khi nào là khuyết, khi nào chỉ là hai khối ghép
Không phải nhà chữ L nào cũng nên coi là "nhà khuyết góc". Theo cách nhìn Hình Pháp:
- Khi phần thụt vào nhỏ so với chiều dài cạnh nhà, ngôi nhà vẫn đọc như một khối chính bị thiếu một góc — đây là trường hợp khuyết góc rõ rệt.
- Khi hai cánh cân đối, đều là khối lớn, ngôi nhà nên được đọc như hai khối ghép lại quanh một khoảng sân. Lúc đó xét tâm, hướng, bố cục theo từng khối và theo khoảng sân chung sẽ hợp lý hơn là coi cả nhà bị khuyết.
- Khi góc khuyết được khép kín bằng sân có tường rào, mái hiên, cổng, khoảng đó trở thành một phần của tổng thể ngôi nhà chứ không còn là chỗ trống hở.
Khuyết góc ảnh hưởng gì
Nhiều trường phái gắn mỗi phương vị với một thành viên hoặc một mặt đời sống của gia đình, nên cho rằng khuyết ở phương nào thì ảnh hưởng tới phần đó. Theo Liên Hoa, điều đáng quan tâm hơn là hệ quả thực tế của góc khuyết: khí không tụ (gió lùa, góc chết), ánh sáng bất thường, góc nhọn đâm vào phòng, khu vực bỏ hoang ẩm thấp. Xử lý được những hệ quả này thì góc khuyết không còn là vấn đề.
Cách hoá giải góc khuyết nhà chữ L bằng kiến trúc
Liên Hoa không khuyến khích dùng gương bát quái, bùa, vật trấn để "lấp" góc khuyết. Cách hiệu quả là dùng chính kiến trúc để khép hình thể và tụ khí:
| Giải pháp | Cách làm | Tác dụng |
|---|---|---|
| Khép sân bằng tường rào, cổng | Xây tường rào nối hai đầu cánh, đặt cổng ở vị trí đón khí | Sân trong thành không gian kín, hình thể tổng thể vuông vắn |
| Mái hiên, pergola | Làm mái hiên, giàn hoa nối hai cánh dọc góc trong | Liên kết hai khối, che nắng mưa, làm mềm góc |
| Sân lát, bồn cây | Lát sân phẳng, trồng cây vừa phải, bồn hoa sát góc | Góc khuyết thành nơi sinh hoạt, không bỏ hoang |
| Chiếu sáng | Đèn sân, đèn chân tường ở góc khuyết | Tránh góc tối, tạo cảm giác đầy đặn ban đêm |
| Bố trí công năng | Phòng khách, phòng ăn mở ra sân; tránh đặt kho, vệ sinh nhìn ra góc khuyết | Sân được dùng thường xuyên, khí lưu thông |
| Xử lý góc nhọn | Bo tròn, vát góc tường ngoài nhìn vào phòng | Tránh góc nhọn đâm vào cửa, giường |
Những giải pháp này đồng thời giải quyết nhược điểm kỹ thuật: mái hiên che góc giao mái, sân lát có độ dốc thoát nước, tường rào bảo vệ. Một mũi tên trúng nhiều đích.
Bố trí cửa chính, bếp, phòng ngủ trong nhà chữ L
Cửa chính
Cửa chính nên mở ra sân trong hoặc ra mặt tiền chính, ở cánh có phòng khách. Tránh đặt cửa chính đúng góc trong — nơi hai mái giao nhau — vì vừa dễ dột, vừa bị dồn ép. Kích thước thông thuỷ theo thước Lỗ Ban 52,2, ví dụ cửa hai cánh 126 × 212 cm.
Bếp
Bếp thường đặt ở cánh phụ, gần sân sau hoặc sân bên, thuận đường mang thức ăn tới phòng ăn. Không đặt bếp đối diện cửa chính, không quay lưng ra khoảng trống lớn của sân.
Phòng ngủ
Phòng ngủ đặt ở cánh yên tĩnh, đầu giường tựa tường đặc, tránh góc nhọn của cánh kia chĩa vào cửa sổ. Phòng ngủ chính nên có tầm nhìn ra sân trong thay vì ra đường.
Phòng thờ
Ở nhà một tầng, phòng thờ thường đặt ở gian giữa của cánh chính, tựa tường hậu chắc chắn. Bàn thờ đo theo thước 38,8.
Gợi ý mặt bằng và công cụ để tự thử
- Xem các mẫu nhà chữ L, nhà vườn, nhà cấp 4 trong thư viện 550 mẫu nhà.
- Phác thử hai ba phương án chữ L trên app Vẽ Mặt Bằng 2D–3D: đổi tỷ lệ hai cánh, vị trí sân, cổng.
- Đo hướng đất bằng la kinh web, xác định góc khuyết rơi vào phương nào.
- Chạy dự toán với diện tích sàn tương ứng; lưu ý nhà chữ L tốn tường bao hơn nhà hình chữ nhật cùng diện tích.
Cần kiến trúc sư thiết kế nhà chữ L, liên hệ KTS Vũ Minh (Hà Nội) 0917 798 886; cần xem góc khuyết và hướng theo phong thuỷ, liên hệ Thầy Vũ Giới (TP.HCM) 0988 964 636.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Thư viện 550 mẫu nhà — mẫu nhà chữ L, nhà vườn.
- Vẽ Mặt Bằng 2D–3D — thử tỷ lệ hai cánh, vị trí sân.
- La kinh web — xác định phương vị góc khuyết.
- Dự toán xây nhà — tính chi phí.
Bài liên quan
Câu hỏi thường gặp
Nhà chữ L có xấu về phong thuỷ không?
Không. Nhà chữ L cân đối, có sân trong được khép kín, lối vào rõ ràng là nhà tốt. Chỉ cần xử lý góc khuyết bằng kiến trúc.
Có nên treo gương bát quái ở góc khuyết?
Theo Liên Hoa, không. Hãy dùng tường rào, mái hiên, sân lát, cây xanh, chiếu sáng và bố trí công năng để khép hình thể và tụ khí.
Nhà chữ L tốn chi phí hơn nhà vuông không?
Thường tốn hơn vì nhiều tường bao và góc mái giao nhau cần xử lý chống thấm. Nên chạy dự toán với diện tích thực tế.
Cửa chính nhà chữ L đặt ở đâu?
Ở cánh có phòng khách, mở ra sân trong hoặc mặt tiền chính; tránh đặt đúng góc trong nơi hai mái giao nhau.
