Thiết kế nhà vườn theo phong thủy: bố cục sân, nhà chính, nhà phụ và vườn cây

Nhà vườn là mơ ước của nhiều gia đình: một ngôi nhà giữa khoảng sân rộng, cây trái xanh mát, có chỗ trồng rau, nuôi cá, đón con cháu về sum họp. Khác với nhà phố, nhà vườn có đất rộng nên cách bố trí cổng, sân, nhà chính, nhà phụ và vườn cây ảnh hưởng rất lớn đến phong thủy và sự tiện nghi. Thiết kế nhà vườn vì vậy cần được nhìn tổng thể như một khuôn viên, không chỉ là thiết kế một ngôi nhà. Bài viết này trình bày nguyên tắc bố cục và gợi ý cụ thể.

Nguyên tắc chung có trong bài thiết kế nhà đẹp phong thủy; phần sân vườn có trong bài phong thủy sân vườn.

Vị trí đặt nhà trên khu đất

Với khu đất rộng, việc đặt ngôi nhà chính ở đâu là quyết định quan trọng nhất. Một số nguyên tắc:

• Nhà chính lùi vào trong, phía trước có sân rộng làm minh đường.
• Phía sau nhà có khoảng đất trồng cây cao làm thế dựa; không đặt nhà sát ranh giới phía sau.
• Nhà chính ở vị trí tương đối cân đối trên khu đất, không lệch hẳn về một góc.
• Nếu đất có độ dốc, đặt nhà ở phần cao hơn, phía trước thấp dần.
• Tránh đặt nhà ngay đầu đường đâm, chỗ trũng nước dồn.

Các thành phần của nhà vườn

Cổng và lối vào

Cổng cân đối với khuôn viên, có thể có mái; lối đi từ cổng vào nhà uốn nhẹ, không thẳng tắp đâm vào cửa chính. Hai bên lối đi có cây bụi, đèn.

Sân trước

Sân rộng, bằng phẳng, thoáng; có thể lát gạch, đá hoặc trồng cỏ. Đây là nơi sinh hoạt, phơi phóng, đón khách, cũng là minh đường của ngôi nhà.

Nhà chính

Nơi có phòng khách, phòng thờ, phòng ngủ chính. Hướng nhà chính được chọn theo tuổi gia chủ và thế đất. Nhà chính nên là khối nổi bật, cân đối nhất trong khuôn viên.

Nhà phụ

Bếp, kho, phòng ngủ phụ, khu vệ sinh, chỗ để xe có thể đặt ở nhà phụ, bố trí hai bên hoặc phía sau nhà chính. Nhà phụ thấp hơn nhà chính, không che khuất nhà chính.

Vườn cây

Cây cao, cây ăn quả lớn trồng phía sau và hai bên; phía trước trồng cây thấp, hoa, cỏ. Có thể dành một khu vườn rau gần bếp.

Ao, hồ

Nếu có ao, hồ, nên ở phía trước hoặc bên trái (nhìn từ trong ra), hình dáng mềm, nước sạch. Xem bài non bộ, hồ nước trong sân.

Các mô hình bố cục phổ biến

Bố cục chữ Nhất

Một khối nhà chính nằm ngang, sân phía trước, vườn phía sau. Đơn giản, phù hợp đất hình chữ nhật, gia đình nhỏ.

Bố cục chữ L

Nhà chính và nhà phụ vuông góc, ôm lấy một góc sân. Nhà phụ thường là bếp, kho. Tạo sân kín đáo, ấm cúng.

Bố cục chữ U (nhà chính và hai dãy phụ)

Nhà chính ở giữa, hai nhà phụ hai bên, quây quanh sân trước. Gợi nhớ bố cục nhà truyền thống, phù hợp đất rộng, gia đình nhiều thế hệ. Hai dãy phụ như Thanh Long, Bạch Hổ bao bọc minh đường.

Bố cục sân trong

Các khối nhà quây quanh một sân trong ở giữa, đưa cây xanh, ánh sáng vào trung tâm. Phù hợp khí hậu nóng, tạo không gian riêng tư.

Tham khảo cách bố cục nhà vườn truyền thống trong bài kiến trúc nhà rường Huế.

Hướng nhà, mái và vật liệu

• Hướng: theo tuổi gia chủ, thế đất, hướng gió mát; nhiều nhà vườn quay hướng Nam, Đông Nam để đón gió, tránh nắng chiều.
• Mái: mái dốc kiểu mái Nhật, mái Thái hoặc mái ngói truyền thống, hiên rộng. Xem bài mái Nhật, mái Thái.
• Vật liệu: gạch, ngói, gỗ, đá tự nhiên hòa với cảnh quan vườn.

Bố trí bên trong nhà chính

• Phòng khách ở giữa, mở ra hiên và sân trước.
• Phòng thờ ở gian giữa phía trong hoặc tầng trên, trang nghiêm.
• Phòng ngủ hai bên, ông bà ở phòng yên tĩnh, gần nhà vệ sinh.
• Cửa sổ, cửa đi mở ra vườn để đón gió, ánh sáng.

Không gian chuyển tiếp: hiên, hành lang, chái

Nhà vườn đẹp thường có nhiều không gian nửa trong nửa ngoài: hiên trước rộng để ngồi uống trà, ngắm vườn; hành lang có mái nối nhà chính với nhà phụ, đi lại không bị mưa nắng; chái hai đầu nhà làm chỗ nghỉ. Những không gian này vừa làm mát, vừa giúp khí từ vườn đi vào nhà chậm rãi, đúng tinh thần tàng phong tụ khí. Xem bài kiến trúc nhiệt đới.

Hàng rào và ranh giới

• Hàng rào cây xanh mềm mại, thân thiện hơn tường gạch cao kín.
• Phía sau và hai bên có thể làm tường chắc chắn hơn để tạo thế bao bọc, an ninh.
• Phía trước nên thấp, thoáng để không che minh đường.
• Cổng phụ phía sau thuận tiện cho việc vườn, nhập hàng, nhưng không nên thẳng hàng với cổng chính.

Nhà vườn và khí hậu từng miền

• Miền Bắc: nhà quay hướng Nam, Đông Nam; phía Bắc có cây, tường chắn gió lạnh; hiên trước vừa phải để mùa đông vẫn có nắng vào.
• Miền Trung: mái chắc, ít kính hướng Tây, có cây chắn gió; nền cao chống ngập.
• Miền Nam: hiên sâu, nhiều cửa thoáng, cây bóng mát quanh nhà; chú ý thoát nước mùa mưa.

Chăm sóc nhà vườn lâu dài

Nhà vườn cần chăm sóc thường xuyên hơn nhà phố: cắt tỉa cây, dọn lá, khơi thông rãnh, vệ sinh ao, sửa hàng rào. Khi thiết kế, nên tính đến khả năng chăm sóc của gia đình: diện tích vườn vừa sức, chọn cây dễ chăm, có lối đi thuận tiện, có nguồn nước tưới. Một khu vườn nhỏ được chăm chút tốt hơn một khu vườn lớn bị bỏ hoang.

Thứ tự xây dựng nhà vườn

Với khuôn viên rộng, có thể xây theo giai đoạn: trước hết là nhà chính, cổng, tường rào, hệ thống thoát nước; sau đó là nhà phụ, sân, vườn, ao. Nên có quy hoạch tổng thể từ đầu để các giai đoạn sau khớp với giai đoạn trước, tránh phải đào bới, phá dỡ. Ngày động thổ nhà chính được chọn theo tuổi gia chủ; xem bài chọn ngày động thổ.

Ví dụ bố trí nhà vườn 500 m²

Khu đất rộng hai mươi mét, sâu hai mươi lăm mét, mặt tiền phía Nam. Cổng lệch sang bên phải, lối đi lát đá uốn nhẹ vào sân. Nhà chính một tầng mái dốc lùi vào khoảng mười mét, rộng khoảng mười hai mét, gồm phòng khách giữa, phòng thờ phía trong gian giữa, hai phòng ngủ hai bên. Nhà phụ bên trái (nhìn từ trong ra) vuông góc với nhà chính, gồm bếp, phòng ăn, kho, nhà vệ sinh; bên phải là nhà để xe nhỏ và khu giặt phơi. Sân trước có thảm cỏ và hồ cá nhỏ phía bên trái. Phía sau nhà là hàng cây ăn quả cao và vườn rau gần bếp.

Những lỗi thường gặp

• Đặt nhà sát mặt đường, không có sân trước.
• Nhà phụ cao hơn, to hơn nhà chính.
• Trồng cây lớn chắn trước cửa chính.
• Bếp, nhà vệ sinh đặt phía trước sân, đối diện cửa chính.
• Ao tù đọng, vườn bỏ hoang không chăm sóc.
• Lối đi thẳng tắp từ cổng vào cửa.

Phong Thuỷ Liên Hoa có phong thủy sư đồng thời là kiến trúc sư, nhận thiết kế nhà vườn kết hợp phong thủy. Văn phòng Hà Nội ở Long Biên, điện thoại 0917 798 886; văn phòng TP.HCM liên hệ 0988 964 636. Quý vị cũng có thể gửi bản đồ khu đất qua trang Liên hệ.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D – 3D: phác bố cục khuôn viên, nhà chính, nhà phụ.
• App Lập Cục Pháp: đặt la kinh lên bản đồ khu đất.
• La kinh web: đo hướng khu đất tại hiện trường.
• Thư viện mẫu nhà: tham khảo mẫu nhà vườn.

Câu hỏi thường gặp về thiết kế nhà vườn

Nhà vườn nên đặt nhà ở đâu trên khu đất?

Lùi vào trong, phía trước có sân rộng, phía sau có cây cao làm thế dựa, vị trí tương đối cân đối.

Nhà phụ nên đặt ở đâu?

Hai bên hoặc phía sau nhà chính, thấp hơn nhà chính, không che khuất nhà chính.

Bố cục nhà vườn nào phổ biến?

Chữ Nhất, chữ L, chữ U và bố cục sân trong, tùy diện tích và số thành viên.

Ao cá trong nhà vườn đặt ở đâu?

Thường phía trước hoặc bên trái nhà khi nhìn từ trong ra, nước sạch, hình dáng mềm.

Nhà vườn nên làm mái gì?

Mái dốc như mái Nhật, mái Thái hoặc ngói truyền thống, hiên rộng, hợp khí hậu và cảnh quan.