Nông thôn Việt Nam đang thay đổi nhanh: nhiều ngôi nhà gỗ, nhà cấp 4 cũ được thay bằng nhà mái bằng, nhà hai tầng hiện đại. Tuy nhiên, nếu sao chép nguyên mẫu nhà phố đô thị về làng, ngôi nhà dễ trở nên lạc lõng, nóng bức, thiếu sân phơi, thiếu chỗ cho công việc nhà nông. Thiết kế nhà nông thôn hiện đại theo phong thủy là kết hợp tiện nghi mới với những giá trị của nếp nhà quê: sân rộng, vườn cây, công trình phụ hợp lý, hài hòa với làng xóm. Bài viết này trình bày những điểm cần lưu ý.
Nguyên tắc chung có trong bài thiết kế nhà đẹp phong thủy; với khuôn viên rộng, xem thêm bài thiết kế nhà vườn.
Đặc điểm lô đất nông thôn
- Đất thường dài, mặt tiền vừa phải, phía sau có vườn, ao.
- Nhiều lô đất giáp đường làng, ngõ xóm nhỏ.
- Có thể có nhà cũ, bếp cũ, giếng, ao, mồ mả trong khuôn viên.
- Nhu cầu sân phơi, chỗ để nông cụ, xe máy, có khi cả chuồng trại.
Chọn hướng và vị trí nhà chính
- Hướng nhà chọn theo tuổi gia chủ, kết hợp hướng đường làng, hướng gió mát.
- Nhà chính lùi vào, phía trước có sân; tránh đặt sát đường làng.
- Phía sau có vườn cây làm thế dựa.
- Không đặt nhà chính trên phần đất ao vừa lấp nếu chưa xử lý móng. Xem bài đất ao lấp.
Xem bài xem tuổi làm nhà.
Bố trí nhà chính
- Phòng khách và phòng thờ: ở nhà nông thôn, gian giữa thường là nơi thờ tự và tiếp khách; với nhà hai tầng, phòng thờ có thể lên tầng trên.
- Phòng ngủ: phòng ông bà ở tầng một, phòng con cháu ở hai bên hoặc tầng trên.
- Hiên trước: rộng, có mái, nơi ngồi nghỉ, tiếp khách quen, để nông cụ nhẹ.
Bếp và nhà vệ sinh
Ở nông thôn, bếp và nhà vệ sinh thường ở nhà phụ phía sau hoặc bên cạnh. Bếp nên gần vườn rau, có cửa thông gió, không đối diện nhà vệ sinh. Nhà vệ sinh đặt ở góc khuôn viên, cuối hướng gió, không đối diện cửa nhà chính, không gần giếng nước. Xem bài phong thủy phòng bếp và phong thủy nhà vệ sinh.
Công trình phụ, chuồng trại
- Kho nông cụ, chỗ để xe đặt bên hông hoặc phía sau, thấp hơn nhà chính.
- Chuồng trại chăn nuôi đặt cuối khuôn viên, cuối hướng gió, xa giếng nước, xa nhà ở; có hệ thống xử lý chất thải.
- Không đặt chuồng trại phía trước nhà, đối diện cửa chính.
- Công trình phụ không được che khuất, lấn át nhà chính.
Sân phơi, vườn, ao
- Sân trước rộng, phẳng, có thể làm sân phơi nông sản; thoát nước tốt.
- Vườn cây ăn quả phía sau, hai bên; vườn rau gần bếp.
- Ao giữ lại nếu có thể, làm sạch, ở phía trước hoặc bên trái nhà khi nhìn từ trong ra.
- Giếng nước ở vị trí sạch, xa nhà vệ sinh, chuồng trại.
Xem bài phong thủy sân vườn.
Nhà mặt đường làng có kinh doanh
Nhiều gia đình ở nông thôn làm nhà sát đường làng để buôn bán nhỏ. Khi đó, phần trước làm cửa hàng, phần sau và tầng trên làm nhà ở, cần tách lối ở và lối khách, quầy hàng có tường dựa. Xem bài nhà phố kinh doanh.
Kiểu nhà phổ biến
- Nhà cấp 4 mái dốc: chi phí vừa phải, mát, hợp đất rộng. Xem bài thiết kế nhà cấp 4 và chi phí xây nhà cấp 4.
- Nhà hai tầng mái dốc hoặc mái bằng: cho gia đình đông người. Xem bài thiết kế nhà 2 tầng.
- Nhà mái Nhật, mái Thái: được ưa chuộng ở vùng ven đô. Xem bài mái Nhật, mái Thái.
Khi phá dỡ nhà cũ để xây mới
- Chọn ngày, làm lễ xin phép trước khi phá dỡ nhà cũ, bếp cũ.
- Thỉnh bát hương, bài vị sang nơi tạm trang nghiêm trong thời gian xây.
- Giữ lại những vật có giá trị kỷ niệm như cột gỗ, hoành phi, câu đối nếu có thể tái sử dụng.
- Xử lý giếng cũ đúng cách, không để khoảng rỗng dưới móng nhà mới.
Xem bài sửa nhà theo phong thủy và chọn ngày động thổ.
Mồ mả trong khuôn viên
Ở một số vùng nông thôn, khuôn viên nhà có mộ của tổ tiên. Khi làm nhà mới, không nên tự ý di dời; cần bàn bạc trong gia đình, dòng họ, chọn ngày và làm lễ cải táng đúng nghi thức nếu quyết định di dời. Nếu giữ lại, nên có tường bao, cây xanh tách biệt khu mộ với khu sinh hoạt, không đặt nhà vệ sinh, chuồng trại gần mộ. Xem bài cải táng, sang cát.
Ví dụ bố trí nhà nông thôn trên lô đất 8 x 40 mét
Lô đất mặt tiền tám mét giáp đường làng, sâu bốn mươi mét. Phía trước là cổng và sân phơi rộng khoảng mười mét. Nhà chính hai tầng mái dốc rộng tám mét, sâu khoảng mười hai mét: tầng một có hiên trước, phòng khách, phòng ông bà, cầu thang sát tường; tầng hai có hai phòng ngủ và phòng thờ ở gian giữa. Sau nhà chính là sân trong nhỏ, nhà phụ gồm bếp, phòng ăn, nhà vệ sinh, kho nông cụ. Tiếp đến là vườn rau, cây ăn quả, cuối cùng là khu chuồng trại nhỏ và ao cá ở góc sau, cuối hướng gió. Cách bố trí theo chiều sâu này giữ được sân, vườn, tách biệt khu sinh hoạt với khu sản xuất.
Giữ nếp nhà quê
Nhà nông thôn hiện đại không có nghĩa là bỏ đi những giá trị cũ. Hiên rộng để ngồi trò chuyện với hàng xóm, sân để con cháu chơi đùa, gian thờ trang nghiêm ở trung tâm, cây trái quanh nhà là những điều làm nên chất làng quê. Giữ lại những giá trị ấy giúp ngôi nhà mới vẫn ấm cúng, gắn bó với làng xóm.
Thông gió, ánh sáng cho nhà nông thôn
Lợi thế của đất nông thôn là thoáng, nên tận dụng tối đa gió và ánh sáng tự nhiên: cửa sổ ở nhiều mặt nhà, cửa đi mở ra hiên và sân, hành lang thoáng nối nhà chính với nhà phụ. Mặt nhà hướng Tây nên có cây xanh, lam che hoặc hiên sâu. Một ngôi nhà nông thôn thoáng mát sẽ ít phụ thuộc vào điều hòa, tiết kiệm điện và tốt cho sức khỏe. Xem bài kiến trúc nhiệt đới.
Trước khi xây, gia chủ cũng nên tìm hiểu quy định xây dựng của địa phương về chỉ giới, khoảng lùi so với đường làng, để ngôi nhà vừa hợp phong thủy vừa hợp pháp lý, tránh rắc rối về sau.
Vật liệu và khí hậu
- Mái dốc lợp ngói chống nóng, thoát nước tốt; mái bằng cần lớp chống nóng, chống thấm.
- Hiên rộng che nắng mưa cho tường, cửa.
- Tận dụng vật liệu địa phương như gạch, đá, gỗ.
- Nền nhà cao hơn sân, chống ngập.
Những lỗi thường gặp
- Sao chép nhà phố hẹp, nhiều tầng về đất rộng nông thôn, bỏ mất sân, vườn.
- Xây nhà sát đường làng, không có sân trước.
- Chuồng trại, nhà vệ sinh đặt phía trước hoặc gần giếng nước.
- Lấp hết ao, chặt hết cây.
- Nhà mái bằng không chống nóng, mùa hè rất nóng.
- Sơn mặt tiền màu sặc sỡ, lạc lõng với làng xóm.
Phong Thuỷ Liên Hoa có phong thủy sư đồng thời là kiến trúc sư, nhận thiết kế nhà nông thôn kết hợp phong thủy. Văn phòng Hà Nội ở Long Biên, điện thoại 0917 798 886; văn phòng TP.HCM liên hệ 0988 964 636. Quý vị cũng có thể gửi thông tin khu đất qua trang Liên hệ.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D – 3D: phác khuôn viên, nhà chính, công trình phụ.
- La kinh web: đo hướng khu đất.
- App Lập Cục Pháp: xem cung các khu vực.
- Thư viện mẫu nhà: tham khảo mẫu nhà nông thôn.
Câu hỏi thường gặp về thiết kế nhà nông thôn
Nhà nông thôn nên làm mấy tầng?
Tùy số người và ngân sách; nhà cấp 4 hoặc 2 tầng là phổ biến, quan trọng là giữ được sân, vườn.
Chuồng trại nên đặt ở đâu?
Cuối khuôn viên, cuối hướng gió, xa nhà ở và giếng nước, có xử lý chất thải.
Có nên lấp ao khi làm nhà?
Nên cân nhắc giữ lại một phần mặt nước; nếu lấp cần xử lý móng kỹ.
Nhà vệ sinh ở nông thôn đặt ở đâu?
Góc khuôn viên, cuối hướng gió, không đối diện cửa nhà chính, xa giếng nước.
Nhà nông thôn nên chọn mái gì?
Mái dốc lợp ngói chống nóng, thoát nước tốt; mái bằng cần chống nóng, chống thấm kỹ.
