Ngôi nhà không chỉ gồm những gì bên trong bốn bức tường. Sân vườn trước và sau nhà là phần không gian chuyển tiếp giữa ngôi nhà và môi trường xung quanh, nơi khí từ bên ngoài được đón nhận, lọc và dẫn vào nhà. Trong phong thủy, sân trước là "minh đường", sân sau là "thế dựa", cây cối, đá, nước là những yếu tố điều chỉnh khí. Phong thủy sân vườn vì vậy ảnh hưởng không nhỏ đến cả ngôi nhà. Bài viết này trình bày cách bố trí cây xanh, hồ nước, đá, lối đi và cổng cho hài hòa.
Nguyên tắc chung có trong bài trụ cột phong thủy nhà ở.
Sân trước: minh đường của ngôi nhà
Minh đường là khoảng không gian thoáng trước nhà, nơi khí tụ lại trước khi vào cửa chính. Một minh đường tốt có các đặc điểm:
- Thoáng đãng, sáng sủa: không bị cây lớn, cột, tường cao che chắn ngay trước cửa.
- Bằng phẳng hoặc hơi thấp hơn nền nhà: nước mưa thoát ra ngoài, không chảy ngược vào nhà.
- Sạch sẽ, gọn gàng: không chất đống vật liệu, rác, đồ cũ.
- Có điểm nhấn mềm: thảm cỏ, cây bụi thấp, hoa, chậu cây hai bên cửa.
Những điều nên tránh ở sân trước
- Cây lớn đứng chắn thẳng giữa cửa chính.
- Cột điện, trụ cổng đối diện thẳng cửa.
- Sân dốc ngược về phía nhà.
- Bồn rác, khu chứa đồ cũ ngay trước cửa.
Sân sau: thế dựa của ngôi nhà
- Phía sau nhà nên có cây cao, tường vững hoặc địa hình cao hơn, tạo thế "hậu chẩm".
- Sân sau thường dùng làm khu phơi, khu giặt, vườn rau, kho; cần gọn gàng, khô ráo.
- Tránh để sân sau trũng, đọng nước, hoặc trống trải hoàn toàn.
Cây xanh trong sân vườn
Vị trí đặt cây
- Cây cao, tán rộng: đặt phía sau, hai bên nhà, hoặc phía Tây để che nắng chiều; không đặt chắn thẳng cửa chính.
- Cây bụi, cây cảnh thấp: đặt phía trước, dọc lối đi, hai bên cửa.
- Dây leo: cho hàng rào, giàn che; không để leo kín cửa sổ, mái nhà.
- Giữ khoảng cách giữa cây lớn và nhà để rễ không làm nứt móng, lá không làm tắc máng nước.
Cây thường được ưa chuộng
- Cây ăn quả quen thuộc như cau, bưởi, khế, mít, ổi, tùy vùng và diện tích.
- Cây cảnh như tùng, sanh, si, mai, đào, hoa giấy, trúc.
- Cây bụi như ngâu, mẫu đơn, trang, lài.
Cây cần cân nhắc
- Cây có gai lớn trồng sát lối đi, cửa ra vào.
- Cây có nhựa độc, quả độc nếu nhà có trẻ nhỏ.
- Cây quá lớn, rễ ăn rộng trồng sát nhà, sát móng.
- Cây khô héo, chết mà không thay.
Quan niệm về cây "nên" và "không nên" trồng có khác nhau giữa các vùng miền; điều quan trọng là cây khỏe, phù hợp khí hậu và không gây nguy hiểm. Xem thêm bài cây cảnh phong thủy.
Nước trong sân vườn
- Vị trí: hồ nước, bể cá thường đặt ở phía trước hoặc bên trái (phía Thanh Long) của nhà khi nhìn từ trong ra; tránh đặt ngay sau nhà.
- Hình dáng: hồ cong mềm, ôm về phía nhà được ưa hơn hồ có góc nhọn chĩa vào nhà.
- Dòng chảy: nước chảy (thác nhỏ, máng nước) nên hướng vào trong nhà theo quan niệm tụ tài.
- Chất lượng: nước phải sạch, lưu thông; nước tù đọng, có mùi là điều tối kỵ.
- Kích thước: vừa phải so với sân; hồ quá lớn so với nhà bị cho là "thủy quá thịnh".
Đá, non bộ, tiểu cảnh
- Đá tượng trưng cho núi, tạo thế vững; thường đặt phía sau hoặc hai bên.
- Non bộ kết hợp đá, nước, cây tạo cảnh sơn thủy thu nhỏ.
- Không đặt khối đá lớn chắn thẳng cửa chính.
- Đá có góc nhọn không nên chĩa thẳng vào cửa, cửa sổ.
Lối đi và cổng
- Lối đi từ cổng vào nhà nên uốn nhẹ, không thẳng tắp từ cổng đâm vào cửa chính.
- Lối đi đủ rộng, bằng phẳng, chống trơn.
- Cổng cân đối với ngôi nhà, không quá lớn hay quá nhỏ; cổng không nên thẳng hàng với cửa chính nếu có thể.
- Hai bên cổng có thể đặt chậu cây, đèn.
Với biệt thự, phần cổng có trong bài cổng biệt thự phong thủy.
Ánh sáng sân vườn
- Đèn dọc lối đi, đèn chiếu cây giúp sân vườn an toàn và sinh động vào ban đêm.
- Sân trước nên sáng vào buổi tối, tránh tối tăm.
- Ánh sáng vàng ấm tạo cảm giác thân thiện hơn ánh sáng trắng lạnh.
Sân trong, giếng trời trong nhà phố
Nhà phố không có sân vườn rộng vẫn có thể có "vườn" nhỏ: sân trước vài mét vuông, sân trong giữa nhà, giếng trời có tiểu cảnh, sân thượng trồng cây. Những khoảng xanh này đưa ánh sáng, gió và sinh khí vào nhà. Cần lưu ý có mái che mưa, thoát nước tốt, không để nước đọng. Xem bài kiến trúc phong thủy nhà phố và kiến trúc nhiệt đới.
Sân vườn và Ngũ Hành
Có thể dùng Ngũ Hành của phương hướng để gợi ý các yếu tố cho từng khu vực sân vườn:
- Phương Đông, Đông Nam (Mộc): hợp cây xanh, thảm cỏ, giàn leo, vườn rau.
- Phương Nam (Hỏa): hợp hoa có màu đỏ, cam, đèn sân vườn; cây che nắng vừa phải.
- Phương Tây, Tây Bắc (Kim): hợp đá trắng, sỏi, tượng, chậu kim loại; nên có cây che nắng chiều.
- Phương Bắc (Thủy): hợp hồ nước, bể cá, máng nước, tùy theo tổng thể và hướng nhà.
- Phương Đông Bắc, Tây Nam (Thổ): hợp đá, gốm, non bộ, lối đi lát gạch, đá.
Gợi ý này mang tính tham khảo; vị trí cụ thể của hồ nước, non bộ nên xét cùng hướng nhà, cửa chính và tuổi gia chủ.
Ví dụ bố trí một sân vườn nhà vườn
Một nhà vườn mặt tiền mười hai mét, sâu hai mươi lăm mét, nhà chính lùi vào khoảng tám mét so với cổng. Sân trước có thể được bố trí như sau: cổng hơi lệch khỏi trục cửa chính; lối đi lát đá uốn nhẹ từ cổng vào thềm; bên trái lối đi là hồ cá nhỏ hình cong ôm về phía nhà, có máng nước chảy vào hồ; bên phải là thảm cỏ và vài cây bụi hoa; hai bên thềm đặt hai chậu cây cảnh cân đối. Phía sau nhà là hàng cây ăn quả cao làm thế dựa, kết hợp khu phơi và vườn rau nhỏ. Dọc hai bên tường rào trồng cây bụi xanh để mềm hóa ranh giới. Bố cục này vừa đẹp, vừa đáp ứng các nguyên tắc minh đường, thế dựa và tụ thủy.
Chăm sóc sân vườn
- Cắt tỉa cây định kỳ, không để cây um tùm che ánh sáng.
- Thay cây chết, cây héo kịp thời.
- Vệ sinh hồ nước, kiểm tra máy bơm, hệ thống lọc thường xuyên.
- Khơi thông rãnh thoát nước trước mùa mưa.
- Quét dọn lá rụng, giữ lối đi sạch sẽ.
Một sân vườn được chăm sóc tốt luôn mang lại sinh khí cho ngôi nhà; ngược lại, sân vườn bỏ hoang, cây chết, nước đọng là điều nên tránh nhất.
Những lỗi thường gặp
- Trồng cây lớn ngay trước cửa chính.
- Hồ nước tù đọng, không có hệ thống lọc.
- Sân trước bừa bộn, làm nơi chứa đồ cũ.
- Lối đi thẳng tắp từ cổng vào cửa.
- Cây cối um tùm che kín ánh sáng, nhà ẩm thấp.
- Sân dốc ngược, nước mưa chảy vào nhà.
Phong Thuỷ Liên Hoa nhận tư vấn phong thủy sân vườn, cổng, hồ nước cho nhà ở và biệt thự. Văn phòng Hà Nội ở Long Biên, điện thoại 0917 798 886; văn phòng TP.HCM liên hệ 0988 964 636. Quý vị cũng có thể gửi ảnh, mặt bằng qua trang Liên hệ.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La kinh web: đo hướng nhà để xác định vị trí hồ, cổng.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D – 3D: phác bố cục sân, lối đi, cây.
- App Lập Cục Pháp: xem cung các khu vực sân vườn.
Câu hỏi thường gặp về phong thủy sân vườn
Có nên trồng cây lớn trước nhà?
Không nên trồng cây lớn chắn thẳng cửa chính; cây lớn nên đặt hai bên hoặc phía sau nhà.
Hồ cá nên đặt ở đâu trong sân?
Thường đặt phía trước hoặc bên trái nhà khi nhìn từ trong ra, tránh đặt sau nhà; nước phải sạch và lưu thông.
Lối đi từ cổng vào nhà nên thế nào?
Nên uốn nhẹ, không thẳng tắp đâm vào cửa chính, đủ rộng và chống trơn.
Sân sau nên làm gì?
Có thể làm khu phơi, giặt, vườn rau, kho; cần gọn gàng, khô ráo và có cây cao, tường vững làm thế dựa.
Nhà phố không có sân thì làm sao?
Có thể làm tiểu cảnh ở sân trước nhỏ, giếng trời, sân thượng để đưa cây xanh và sinh khí vào nhà.
