24 sơn hướng trên la bàn phong thuỷ là vòng chia 360 độ thành 24 phần, mỗi phần 15 độ, mang tên một thiên can, một địa chi hoặc một quẻ. Đây là vòng mà người học trung cấp la bàn phải đọc thông trước khi bàn đến các tầng sâu hơn của la kinh.
Trả lời nhanh: 24 sơn gồm 8 thiên can (trừ Mậu, Kỷ), 12 địa chi và 4 quẻ Càn, Khôn, Cấn, Tốn; mỗi sơn rộng 15 độ, cứ ba sơn hợp thành một quái 45 độ. Đọc 24 sơn là xác định toạ và hướng của nhà theo sơn. Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), toạ quan trọng hơn hướng, và chỉ đọc sơn hướng sau khi đã định cục bằng hình.
"Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số. Hình số phối hợp thì mới thập toàn thập mỹ." — Thầy Vũ Giới
24 sơn hướng là gì và gồm những sơn nào?
24 sơn hướng là hệ thống chia vòng tròn phương vị thành 24 cung bằng nhau, mỗi cung 15 độ, dùng để gọi tên chính xác toạ và hướng của một công trình. Hệ thống này chi tiết hơn tám phương thông thường ba lần.
Sơn, trong phong thuỷ, là tên gọi một phần của vòng phương vị. Khi nói nhà "toạ Tý hướng Ngọ", nghĩa là lưng nhà nằm ở sơn Tý (chính Bắc) và mặt nhà nhìn về sơn Ngọ (chính Nam). 24 sơn được ghép từ ba nhóm:
- 8 thiên can: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Mậu và Kỷ thuộc Thổ, quy về trung cung nên không có mặt trên vòng.
- 12 địa chi: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi.
- 4 quẻ tứ duy: Càn, Khôn, Cấn, Tốn, nằm ở bốn phương phụ.
Tổng 8 + 12 + 4 = 24 sơn. Mỗi phương trong tám phương (mỗi quái hậu thiên) chứa đúng ba sơn, rộng 45 độ. Cách ghép này cho thấy 24 sơn là sự hội tụ của thiên can, địa chi và bát quái trên cùng một vòng, chứ không phải ba hệ đặt cạnh nhau.
Ở Phong Thuỷ Liên Hoa, "kiến giải hình thành 24 sơn hướng địa bàn" là một đề mục được giảng từ gốc, tức là giải thích vì sao 24 sơn sinh ra và xếp như vậy, không chỉ học thuộc thứ tự. Người học trung cấp cần nắm được vòng 24 sơn trước, rồi mới học lên phần kiến giải.
Thứ tự và vị trí của 24 sơn trên la bàn ra sao?
Thứ tự 24 sơn đi theo chiều kim đồng hồ, bắt đầu từ Nhâm ở phía Bắc lệch Tây, qua Tý ở chính Bắc. Mỗi quái gồm ba sơn liền nhau, sơn giữa là sơn chính của phương đó.
| Quái (phương) | Ba sơn | Khoảng độ (gần đúng) |
|---|---|---|
| Khảm (Bắc) | Nhâm – Tý – Quý | 337,5° – 22,5° |
| Cấn (Đông Bắc) | Sửu – Cấn – Dần | 22,5° – 67,5° |
| Chấn (Đông) | Giáp – Mão – Ất | 67,5° – 112,5° |
| Tốn (Đông Nam) | Thìn – Tốn – Tỵ | 112,5° – 157,5° |
| Ly (Nam) | Bính – Ngọ – Đinh | 157,5° – 202,5° |
| Khôn (Tây Nam) | Mùi – Khôn – Thân | 202,5° – 247,5° |
| Đoài (Tây) | Canh – Dậu – Tân | 247,5° – 292,5° |
| Càn (Tây Bắc) | Tuất – Càn – Hợi | 292,5° – 337,5° |
Ví dụ: sơn Tý nằm từ 352,5° đến 7,5°, tâm ở 0°. Sơn Ngọ nằm từ 172,5° đến 187,5°, tâm ở 180°. Sơn Mão tâm ở 90°, sơn Dậu tâm ở 270°.
Một mẹo nhớ: bốn phương chính (Bắc, Đông, Nam, Tây) có sơn giữa là địa chi Tý, Mão, Ngọ, Dậu; bốn phương phụ có sơn giữa là quẻ Cấn, Tốn, Khôn, Càn. Hai sơn hai bên của phương chính là thiên can, hai sơn hai bên của phương phụ là địa chi.
Ngũ hành của các sơn cũng đi theo phương. Phương Đông có Giáp, Mão, Ất thuộc Mộc; phương Nam có Bính, Ngọ, Đinh thuộc Hoả; phương Tây có Canh, Dậu, Tân thuộc Kim; phương Bắc có Nhâm, Tý, Quý thuộc Thuỷ. Bốn địa chi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi thuộc Thổ, nằm ở bốn góc, là chỗ chuyển giao giữa các mùa. Càn và Cấn, Khôn và Tốn mang hành theo quẻ của mình. Người học nên tự tô màu năm hành lên vòng 24 sơn đã vẽ; nhìn vòng màu sẽ thấy ngay khí vận hành theo bốn mùa quanh trung cung, chứ không phải 24 ô rời rạc.
Thiên nguyên, nhân nguyên, địa nguyên trong 24 sơn là gì?
Mỗi quái có ba sơn, và ba sơn này lần lượt được gọi là địa nguyên, thiên nguyên và nhân nguyên, hợp lại gọi là tam nguyên long. Đây là cách phân nhóm 24 sơn được dùng trong nhiều phép lý khí, đặc biệt là Huyền Không.
- Địa nguyên long: sơn đầu tiên của mỗi quái theo chiều kim đồng hồ: Nhâm, Sửu, Giáp, Thìn, Bính, Mùi, Canh, Tuất.
- Thiên nguyên long: sơn giữa của mỗi quái: Tý, Cấn, Mão, Tốn, Ngọ, Khôn, Dậu, Càn.
- Nhân nguyên long: sơn cuối của mỗi quái: Quý, Dần, Ất, Tỵ, Đinh, Thân, Tân, Hợi.
Tam nguyên long giúp người học thấy 24 sơn không phải 24 ô rời rạc, mà có cấu trúc ba lớp trong từng quái. Khi đọc tài liệu về phối sơn hướng, khái niệm "cùng nguyên" hay "khác nguyên" xuất hiện rất nhiều.
Thầy Vũ Giới nhắc rằng không có môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ. Tam nguyên long là công cụ đúng của lý khí, nhưng lý khí chỉ phát huy sau khi đã định cục. Người học trung cấp nên thuộc tam nguyên long như thuộc bảng cửu chương, nhưng không đem nó ra luận khi chưa nhìn ra hình.
Toạ và hướng đọc trên 24 sơn như thế nào?
Toạ là phía lưng của công trình, hướng là phía mặt; trên vòng 24 sơn, toạ và hướng luôn đối nhau đúng 180 độ, tức cách nhau 12 sơn. Khi biết toạ thì suy ra được hướng, và ngược lại.
Các cặp toạ – hướng đối nhau trên 24 sơn gồm: Nhâm – Bính, Tý – Ngọ, Quý – Đinh, Sửu – Mùi, Cấn – Khôn, Dần – Thân, Giáp – Canh, Mão – Dậu, Ất – Tân, Thìn – Tuất, Tốn – Càn, Tỵ – Hợi. Có 12 cặp, mỗi cặp dùng được hai chiều, cho ra 24 cách gọi toạ hướng.
Theo Thầy Vũ Giới, trong cặp toạ – hướng thì toạ quan trọng hơn. Thầy giải khẩu quyết Nhất vị nhì hướng: vị ở đây là toạ, là nơi tiếp năng lượng của đại cục vào tiểu cục. "Toạ là quan trọng nhất – toạ xấu thì hướng phế." Người học la bàn hay chỉ chăm chăm đọc hướng mặt tiền mà quên xét toạ có vững, có tựa hay không.
Cách đọc toạ hướng đúng trên thực địa, ở mức nguyên tắc:
- Xác định đâu là mặt, đâu là lưng của công trình theo hình thế, không chỉ theo cửa.
- Đứng song song với mặt tiền, giữ la bàn phẳng, tránh vật kim loại.
- Đọc độ số, đối chiếu xem rơi vào sơn nào.
- Suy ra sơn toạ đối diện.
- Kiểm tra lại ở vài vị trí khác để loại sai số.
Kiêm hướng và đường không vong cần hiểu thế nào?
Kiêm hướng là khi hướng nhà không nằm giữa một sơn mà lệch về phía sơn bên cạnh; đường không vong là ranh giới giữa hai sơn hoặc hai quái, nơi khí bị coi là không thuần. Người học trung cấp cần nhận biết hai trường hợp này khi đọc độ số.
Khi độ số rơi gần tâm của một sơn, hướng được coi là thuần. Khi độ số lệch về sát ranh giới, người ta nói nhà "kiêm" sơn bên cạnh, ví dụ "Tý kiêm Quý". Nếu độ số rơi đúng trên đường ranh giữa hai sơn hoặc hai quái, đó là vùng không vong.
La kinh Huyền Không Đại Quái Liên Hoa do Thầy Vũ Giới thiết kế có đặc điểm nhận diện là các tam giác nhỏ ở vòng ngoài cùng. Theo Thầy Vũ Giới, đó là ký hiệu Đại Tiểu Không Vong trên la kinh, giúp người dùng nhận ra ngay các vùng ranh giới khi đọc. Đây là chi tiết riêng của la kinh Liên Hoa mà người học nên biết.
Phong Thuỷ Liên Hoa cũng lưu ý: thấy nhà rơi vào kiêm hoặc không vong thì không có nghĩa là phải xoay nhà, nắn cửa. Thầy Vũ Giới phản đối việc bóp méo công trình để chạy theo độ số. Lập cục trọng ở trung chính, nhà ở cần đoan chính.
Người học trung cấp nên luyện 24 sơn theo cách nào?
Người học trung cấp nên luyện 24 sơn bằng cách tự vẽ vòng, đọc độ số trên nhiều công trình thật và ghi nhật ký đo đạc. Thuộc vòng 24 sơn trên giấy thì nhanh, nhưng đọc đúng trên thực địa thì cần luyện nhiều lần.
- Tự vẽ vòng 24 sơn: vẽ tay hoặc vẽ trên máy, ghi độ số ranh giới từng sơn. Vẽ đến khi không cần nhìn mẫu.
- Đọc ngược: nghe một độ số bất kỳ, nói ngay sơn nào, quái nào, nguyên nào.
- Đo nhà quanh mình: đo nhà mình, nhà người thân, ghi toạ hướng và nhận xét về hình thế xung quanh.
- So sánh với la kinh web: dùng La Kinh Liên Hoa để đối chiếu kết quả đo tay.
- Ghi chú hình trước, số sau: mỗi lần đo, ghi trước hình thế (đường, nước, nhà cao xung quanh), rồi mới ghi độ số.
Thầy Vũ Giới từng chia sẻ về la kinh 36 tầng: nếu học nghiêm túc mỗi ngày khoảng 2 giờ thì sau khoảng 3 tháng sẽ nhuần la kinh. Vòng 24 sơn là vòng gốc trong số đó. Người học vững vòng này thì đọc các tầng khác dễ hơn nhiều.
Giới hạn cần biết: bài này giúp đọc và hiểu vòng 24 sơn. Việc dùng 24 sơn để lập hướng, phối khí hay luận cát hung cho một công trình cụ thể cần định cục bằng Hình Pháp và có thầy hướng dẫn thực địa. Như Thầy Vũ Giới nói: "Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp."
Tóm lại
Tóm lại, 24 sơn hướng gồm 8 thiên can, 12 địa chi và 4 quẻ tứ duy, mỗi sơn 15 độ, ba sơn hợp thành một quái theo tam nguyên địa – thiên – nhân. Đọc 24 sơn là xác định toạ và hướng, trong đó toạ quan trọng hơn. Theo Thầy Vũ Giới, hình định cục, số luận khí; đọc sơn hướng đúng chỗ và đúng lúc thì la bàn mới thật sự có ích.
— Vũ Giới —
Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La Kinh Liên Hoa – la kinh web miễn phí, đọc 24 sơn và độ số trực quan.
- Lập Cục Pháp – phân cung và đặt sơn hướng lên mặt bằng nhà.
- Vẽ Mặt Bằng – vẽ mặt bằng để ghi toạ hướng đã đo.
Bài liên quan
- Trung cấp la bàn phong thuỷ: định cục, hạ bàn và đọc la kinh
- La bàn phong thuỷ và nguyên lý
- Lập Cục Pháp, la kinh mẫu và la kinh Liên Hoa
- Thập nhị địa chi phân thể
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn học la kinh từ vòng 24 sơn đến các tầng sâu và cách hạ bàn đúng chỗ, các bạn có thể theo lớp ứng dụng hoặc chương trình Phong Thuỷ Sư dài hạn.
Lịch học: Thầy báo khi đăng ký. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Vì sao 24 sơn không có Mậu và Kỷ?
Vì Mậu và Kỷ thuộc Thổ, ứng với trung cung, nên không đặt lên vòng phương vị. Tám thiên can còn lại cùng 12 địa chi và 4 quẻ tứ duy tạo thành đủ 24 sơn.
Mỗi sơn rộng bao nhiêu độ?
Mỗi sơn rộng 15 độ. Ba sơn hợp thành một quái rộng 45 độ, tám quái phủ đủ 360 độ.
Nhà rơi vào đường giữa hai sơn thì có sao không?
Đó là vùng kiêm hoặc không vong, khí không thuần, cần xem xét kỹ hơn. Tuy nhiên không nên tự xoay nhà hay nắn cửa; cần định cục bằng hình thế và hỏi thầy trước khi điều chỉnh.
Toạ và hướng, cái nào quan trọng hơn?
Theo Thầy Vũ Giới, toạ quan trọng hơn. Khẩu quyết "nhất vị nhì hướng" chỉ rằng vị trí ngồi, chỗ tiếp khí của đại cục, quyết định trước; hướng là thứ yếu và có thể điều chỉnh.
Học thuộc 24 sơn mất bao lâu?
Thuộc thứ tự và độ số thì vài tuần luyện đều là đủ. Đọc đúng trên thực địa thì cần đo nhiều công trình, ghi chép và có thầy chỉnh, thường mất vài tháng.
