Thập nhị địa chi phân thế: nhị hợp, tam hợp, hình xung, lục hại

Thập nhị địa chi phân thế là cách tài liệu Đường Vào Dịch chia mười hai địa chi thành các thế kết hợp: nhị hợp, tam hợp, xung phá, tứ hình xung và lục hại. Tài liệu không dừng ở chỗ liệt kê mà nhấn mạnh rằng thế hợp chưa đủ: còn phải xét mệnh hành và phi cung của các tuổi, và tổ hợp nhiều tuổi phải xét vận động sanh khắc thông hay bế.

Nhị hợp gồm những cặp nào?

Nhị hợp là hai địa chi hợp nhau, gồm 6 cặp: Tý – Sửu, Dần – Hợi, Mão – Tuất, Thìn – Dậu, Tỵ – Thân, Ngọ – Mùi. Thế nhị hợp được đánh giá là tốt, kết nạp nhau được. Tuy nhiên tài liệu nhắc phải nghiên cứu thêm tốt xấu về mệnh hành và phi cung của hai tuổi:

• Về mệnh hành: dùng tương sanh hay tỳ hoà hành, tránh tương khắc.
• Về phi cung: dùng tương hợp, tránh bất tương hợp.

Tam hợp cục là gì và vì sao có tổ hợp tam hợp vẫn bế tắc?

Thế tam hợp là thế ba địa chi kết hợp thành một cục. Có 4 tam hợp cục: Dần – Ngọ – Tuất, Hợi – Mẹo – Mùi, Thân – Tý – Thìn, Tỵ – Dậu – Sửu. Thế tam hợp được cho là tốt, nhưng vẫn phải xét mệnh hành và phi cung của ba tuổi: phi cung dùng tương hợp, tránh bất tương hợp; mệnh hành, theo câu chữ trong tài liệu, dùng tỳ hoà hành hay "hai sanh một khắc" (ví như kim – thuỷ – mộc), tránh "hai khắc một sanh" (ví như kim – mộc – thổ), và tài liệu dặn xem kỹ bài ngũ hành tương tác.

Tác giả tài liệu nêu một tình huống thường gặp: nhiều nhà kinh doanh nhờ thầy tư vấn tìm tuổi tam hợp để lập công ty, nhưng công việc vận động không trơn tru rồi bế tắc, vì không am tường ngũ hành của tam hợp cục vận động thông hay bế. Hai thí dụ cùng tam hợp cục Dần – Ngọ – Tuất nhưng khác mệnh hành:

Tổ hợp	Mệnh hành	Vận động	Kết quả
Canh Dần, Bính Ngọ, Bính Tuất	mộc, thuỷ, thổ	sanh khắc tương thông, "máy chạy trơn tru"	tổ hợp phát triển
Giáp Dần, Giáp Ngọ, Mậu Tuất	thuỷ, kim, mộc	sanh khắc bế bỉ, "máy không quay vòng"	tổ hợp trục trặc, bế tắc

Nhìn vào hình của tài liệu: tổ hợp thông là thuỷ sanh mộc, mộc khắc thổ, thổ khắc thuỷ, khép thành vòng; tổ hợp bế bỉ là kim sanh thuỷ, thuỷ sanh mộc, kim khắc mộc, vòng không khép. Cách gọi tên "hai sanh một khắc", "hai khắc một sanh" nên đối chiếu với bài ngũ hành tương tác trong chuỗi này.

Tài liệu còn nêu thí dụ một người tuổi Mậu Tuất mệnh mộc, vì "kỵ khắc chuộng sanh" mà tìm hai tuổi Giáp Dần và Bính Ngọ (đều mệnh thuỷ, cùng sanh mộc) để lập tổ hợp; theo tác giả, tổ hợp ấy cũng bế bỉ, tan đàn là không lạ.

Tác giả kết lại: tổ hợp ba, tổ hợp bốn, tổ hợp năm muốn hanh thông phải nghiên cứu mệnh hành của thành viên, tránh giùm cái thói chỉ chuộng sanh, kỵ khắc, nếu muốn không bế bỉ.

Địa chi xung phá là gì?

Địa chi xung phá là hai địa chi tạo góc 180 độ, ở thế đối xung trực phá. Có 6 cặp: Tý – Ngọ, Mẹo – Dậu, Thìn – Tuất, Sửu – Mùi, Dần – Thân, Tỵ – Hợi. Tác giả tài liệu cho rằng về mặt vật lý của vòng vận động thì định lý này phổ quát: âm dương giữa hai thời vị đối xung biến thiên cực đại – cực tiểu.

Tài liệu dẫn các thí dụ đối nhau giữa hai thời vị: bình minh đối hoàng hôn; xuân ấm đối thu mát, đông lạnh đối hạ nóng; tiếng chim bình minh tươi vui đối tiếng dế chiều tà u buồn. Ngay trong 12 âm nhạc, từng cặp âm ở thế 180 độ cũng bất hoà, nghe chướng tai, như Fa – Si, Đô – Fa#, Rê – Sol#, Mi – La#.

Tứ hình xung gồm những thế nào?

Thế tứ hình xung là thế 4 địa chi kết thành cục, được cho là không tốt. Có 3 thế, trong mỗi thế có hai cặp đối xung 180 độ:

Thế	Tên gọi	Lý do theo tài liệu
Tý, Ngọ, Mẹo, Dậu	Tứ bại cung	nằm ở chỗ giao tiếp giữa hai tượng: Tý giữa Thái âm và Thiếu âm, Ngọ giữa Thái dương và Thiếu dương, Mẹo giữa Thiếu âm và Thái dương, Dậu giữa Thiếu dương và Thái âm
Dần, Thân, Tỵ, Hợi	Tứ sinh cung	cư giữa cung của tượng, là nơi dương trưởng, dương thái, âm trưởng, âm thái: Dần giữa Thiếu âm, Thân giữa Thiếu dương, Tỵ giữa Thái dương, Hợi giữa Thái âm
Thìn, Tuất, Sửu, Mùi	Tứ mộ cung	là nơi hành thổ đóng

Về dụng thời, tài liệu ghi: làm nhà, thuê chỗ, khai trương thì dùng thời thuộc hai tượng Thiếu âm và Thái dương; tống táng thì dùng thời thuộc Thiếu dương và Thái âm.

Chứng minh Thìn Tuất Sửu Mùi là tứ mộ cung

Tác giả chạy vòng cửu cung quái số (nhất Khảm, nhì Khôn, tam Chấn, tứ Tốn, ngũ trung, lục Kiền, thất Đoài, bát Cấn, cửu Ly) trên thập nhị địa chi, kể từ Tý. Sau bốn chu kỳ, kết quả cho ra ba cung tứ hình, trong đó có tứ mộ cung Thìn, Tuất, Sửu, Mùi. Bốn cung này là cung thổ vì tại đó hội tụ ba số 2, 8, 5, tức Khôn, Cấn và số ngũ trung, đều là hành thổ.

Lục hại là những cặp nào?

Lục hại là thế của 6 cặp địa chi: Mẹo – Thìn, Dần – Tỵ, Sửu – Ngọ, Tý – Mùi, Thân – Hợi, Dậu – Tuất. Theo tài liệu, cặp lục hại xấu hơn khi hai can tương khắc, và được miễn trừ khi hai can tương sanh. Phần dùng thế địa chi vào việc chọn thời có thể xem thêm ở chuỗi Học Liên Hoa Độn.

Câu hỏi thường gặp

Ba tuổi tam hợp lập công ty có chắc tốt không?

Không chắc. Tài liệu nêu thí dụ cùng tam hợp Dần – Ngọ – Tuất: Canh Dần, Bính Ngọ, Bính Tuất thì thông, còn Giáp Dần, Giáp Ngọ, Mậu Tuất thì bế bỉ. Phải xét mệnh hành và phi cung của từng tuổi.

Tứ sinh, tứ bại, tứ mộ khác nhau thế nào?

Tứ sinh là Dần, Thân, Tỵ, Hợi, nằm giữa các tượng; tứ bại là Tý, Ngọ, Mẹo, Dậu, nằm chỗ giao giữa hai tượng; tứ mộ là Thìn, Tuất, Sửu, Mùi, nơi hành thổ đóng.

Lục hại có trường hợp nào được miễn không?

Có. Theo tài liệu, cặp lục hại được miễn trừ khi hai can tương sanh, và xấu hơn khi hai can tương khắc.

Biên soạn theo tài liệu Đường Vào Dịch (Nguyên K) – Phong Thuỷ Liên Hoa.