Vài chiêm nghiệm trước khi giải mã Hà Đồ

Vài chiêm nghiệm trước khi giải mã Hà Đồ là mười lăm quan sát mà tài liệu Đường Vào Dịch đặt ra theo lời dạy "ngửa xem, cúi xét, nghiệm gần, nghiệm xa": gần thì nghiệm ở mình, xa thì nghiệm ở vật, từ trục địa cầu, từ trường, ngày đêm cho tới thỏi nam châm.

Địa cầu gợi ý gì cho việc đọc Hà Đồ?

Địa cầu là cơ sở quan sát đầu tiên mà tài liệu nêu ra. Năm chiêm nghiệm đầu tiên đều xoay quanh hình thể và chuyển động của trái đất:

1. Trục nghiêng: Địa cầu tự xoay quanh trục nghiêng một góc 23,4 độ; chuôi trục Bắc hướng về sao Bắc Cực (Polaris) trong chòm Tiểu Hùng tinh.
2. Từ trường: Địa cầu là một khối nam châm khổng lồ sinh từ trường bao quanh. Tài liệu ghi chiều của địa từ là "vào Bắc ra Nam".
3. Tiên thiên Bát Quái: Chiều vận động của Tiên thiên Bát Quái cũng là chiều "vào Bắc ra Nam". Trên phương vị tiên thiên, Kiền lệch về trái, Khôn lệch về phải, Tốn lệch về phải, Chấn lệch về trái; Đoài và Khảm, Ly và Cấn kẹp trục Đông Tây. Tài liệu ghi thêm rằng quốc kỳ Hàn Quốc noi theo đồ quái tiên thiên.
4. Đồng hồ và bản đồ: Hai người đeo đồng hồ ở tay trái, một người từ Hà Nội nhìn vào Nam, một người từ Sài Gòn nhìn ra Bắc. Tài liệu hỏi: bản đồ Việt Nam đặt Nam trên Bắc dưới hay Nam dưới Bắc trên thì thế vị nào phù hợp hiện thực chiều thời gian?
5. Đường đi mặt trời: Người quan sát mặt hướng Nam, lưng nhìn Bắc Đẩu thì thấy mặt trời lên từ hướng Đông bên tay trái, vòng qua đầu, tiến sang phải để lặn về Tây.

Địa cầu lưỡng phân là gì?

Địa cầu lưỡng phân là hiện tượng mặt trời chia trái đất (Cái Một) thành hai nửa sáng tối mà hai nửa ấy không tách rời nhau. Nửa sáng hướng ra mặt trời mang tánh dương; nửa tối ngâm trong không gian đen của vũ trụ mang tánh âm.

Theo tài liệu, đây chính là định luật "dương tả, âm hữu": dương chiếm bên trái, âm chiếm bên phải Cái Một đã lưỡng phân ra nó. Lưỡng phân nhị tánh âm dương vì vậy là hiện tượng tự nhiên của địa cầu.

Từ đó tài liệu đặt thêm ba chiêm nghiệm:

• Vạn vật chúng sinh của địa cầu đều là Cái Một. Địa cầu đã lưỡng phân nhị tánh âm dương thì có vật gì của địa cầu mà không lưỡng phân nhị tánh?
• Một cái đinh trên địa cầu vẽ ra vòng âm dương lưỡng tánh. Địa cầu không ngừng xoay nên vòng không ngừng được vẽ. Tài liệu gọi Dịch đạo là đạo âm dương động vòng.
• Vạn vật biến đổi, nhưng có cái "vô thường mà thường" là vòng ngày đêm sáng tối. Phục Hy dùng màu ngày, màu đêm để mã hoá Hà Đồ.

Nam châm giúp hiểu Bát Quái ra sao?

Nam châm, theo tài liệu, là tượng Thái Cực nhập thể, mang đặc tính lưỡng phân nhị tánh âm dương. Có một loại quặng ái lực với từ trường địa cầu là sắt từ Fe3O4; các mảnh vụn sắt từ luôn hướng một đầu về phương Nam, nên từ cổ đại con người đã dùng nó làm kim chỉ nam. Dương là màu sáng, nóng như trắng, đỏ; âm là màu tối, lạnh như xanh, đen, nên hai cực nam châm được sơn hai màu ấy.

Ba thanh nam châm M1, M2, M3

Đặt ba thanh nam châm M1, M2, M3 cùng kích cỡ song song sát nhau. Nhìn từ trên xuống, nhóm ba vệt trắng là Kiền quái định vị Nam, nhóm ba vệt đen là Khôn quái định vị Bắc.

Một thanh nam châm dài có thể ghép bởi nhiều nam châm ngắn. Nếu M1 là thanh nguyên, M2 là thanh ghép 2, M3 là thanh ghép 4, thì nhìn xuyên từ M3 xuống M1 trong mỗi khoảng trắng đen của M3 sẽ thấy 8 nhóm ba vệt đen trắng, đánh số 1 đến 8 từ Nam sang Bắc. Thay vệt trắng bằng vạch liền, vệt đen bằng vạch đứt thì được Tiên thiên Bát Quái Phục Hy.

Tích dấu xác minh phán định của người xưa

Người xưa phán: Kiền dương, Đoài âm, Ly âm, Chấn dương, Tốn âm, Khảm dương, Cấn dương, Khôn âm. Tài liệu cho rằng quy tắc tích dấu của vật lý hiện đại ("trừ nhân trừ thành cộng, cộng nhân cộng thành cộng, cộng nhân trừ thành trừ") xác minh đúng phán định ấy, nên vật lý xưa và nay nhất quán.

Sáu thanh nam châm và 64 quái

Đồ hình ngang 64 quái Phục Hy, theo tài liệu, là bảng sao ra từ nhóm 6 thanh nam châm M1 đến M6: M1 thanh nguyên, M2 ghép 2, M3 ghép 4, M4 ghép 8, M5 ghép 16, M6 ghép 32. Thanh M0 dưới cùng là thanh sắt non chưa phân cực, biểu thị Thái Cực thời kỳ hỗn mang.

Chìa khoá giải mã Hà Đồ nằm ở đâu?

Chìa khoá giải mã Hà Đồ, theo chiêm nghiệm cuối của tài liệu, là ngày đêm sáng tối. Phục Hy đã dùng đen trắng để mã hoá âm dương; người đời sau hiểu ý thì dùng ngày đêm sáng tối làm chìa mở khoá.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao phải quan sát địa cầu trước khi giải mã Hà Đồ?

Vì tài liệu Đường Vào Dịch cho rằng Hà Đồ được Phục Hy vẽ theo lời "ngửa xem, cúi xét". Địa cầu bị chia hai nửa sáng tối, xoay thành vòng ngày đêm, nên là mô hình gần nhất để hiểu âm dương trong đồ.

"Dương tả, âm hữu" thấy ở đâu trong tự nhiên?

Thấy ở địa cầu lưỡng phân: nửa sáng hướng mặt trời là dương, nửa tối là âm, và theo tài liệu dương chiếm bên trái, âm chiếm bên phải Cái Một.

Nam châm liên quan gì đến 64 quái?

Theo tài liệu, ghép sáu thanh nam châm với số đoạn 1, 2, 4, 8, 16, 32 rồi nhìn xuyên qua các lớp thì ra đồ hình ngang 64 quái Phục Hy.

Biên soạn theo tài liệu Đường Vào Dịch (Nguyên K) – Phong Thuỷ Liên Hoa.