Ba đồ hình định khí phong thủy: vận khí, lưu khí, huyệt vị đồ

Ba đồ hình định khí trong phong thuỷ Liên Hoa là vận khí đồ, lưu khí đồ và huyệt vị đồ: một đồ hình cho biết khí vận động thế nào, một đồ hình cho biết khí lưu chuyển ra sao, một đồ hình chỉ ra các cổng khí ra vào. Hiểu đủ ba đồ hình này thì việc định khí mới có căn cứ, không còn là đoán theo cảm tính hay chép công thức.

"Vận là vận động. Vận động gì? Vận động khí."

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) thường mở bài giảng về khí bằng câu tự hỏi tự đáp trên. Khí không phải thứ để nói cho huyền bí. Khí có đường vào, có chỗ tụ, có cách chuyển hoá và có cửa ra. Ba đồ hình định khí là ba tấm bản đồ để đọc những điều đó.

Ba đồ hình định khí là gì?

Ba đồ hình định khí là ba sơ đồ nền mà Phong Thuỷ Liên Hoa dùng để đọc khí của một cục: vận khí đồ (khí vận động), lưu khí đồ (khí lưu chuyển) và huyệt vị đồ (cổng xuất nhập khí). Cục ở đây là một không gian có ranh giới khí, có thể là một ngôi nhà, một khu đất hay cả một vùng.

Thầy Vũ Giới viết rằng khi tiếp cận kiến thức đúng, người học sẽ hiểu chi tiết cấu tạo và sự vận động thu xuất khí của cục: khí thu vào ra sao, vận động như thế nào, đến khi xuất ra. Thầy tóm thành ba ý:

• Hiểu rõ khí vận động: vận khí đồ.
• Hiểu rõ khí lưu chuyển: lưu khí đồ.
• Hiểu rõ vị trí các cổng xuất nhập khí: huyệt vị đồ.

Ba đồ hình này đều xuất phát từ một gốc. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, mọi vận động khí của vũ trụ và của tiểu cục được thống nhất trong một đồ hình tổng. Thầy viết: tư duy chủ đạo khi xây dựng Phong Thuỷ Liên Hoa là ở "vận khí đồ Hà Đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa", vì có một hệ quy chiếu duy nhất thì các bộ môn mới được quy nạp về đúng chỗ.

Ba đồ hình định khí không thay thế Hình Pháp. Ngược lại, chúng được đọc trên nền hình thể và hình thế. Hình Pháp cho biết cái xác của cục ra sao, ba đồ hình cho biết cái hồn của cục vận hành thế nào.

Vận khí đồ: khí trong một cục vận động thế nào?

Vận khí đồ là đồ hình mô tả sự vận động của khí trong một cục, nối khí vận của đất với khí vận của trời. Trong bài giảng về nội dung khoá Hình Pháp, Thầy Vũ Giới ghi vận khí đồ ngũ vận – lục khí gồm Thiên tâm thập đạo và mặt phẳng hoàng đạo, với ý nghĩa kết nối ngũ vận của đất với lục khí của trời.

Thiên tâm thập đạo là trục khí trung tâm của cục, phóng chiếu từ lập cực điểm để lập sơn hướng. Xác định đúng trục này giúp định vị trục năng lượng trung tâm, nối ngôi nhà với quỹ đạo vận hành của trời đất. Đây là lý do Liên Hoa nói định tâm trước, lập hướng sau.

Vận khí đồ khác với một bảng phương vị tĩnh. Bảng phương vị cho biết cung nào ở đâu. Vận khí đồ cho biết khí đi từ đâu, qua đâu, mạnh yếu ở đâu theo thời gian. Thầy Vũ Giới nhận xét: tư duy hình tĩnh đã khó, tiến đến tư duy vận động lại càng khó hơn, nhưng đó là học thuật, không thể lơ là.

Ví dụ: Huyền Vũ là tên, không phải bản chất

Thầy Vũ Giới dùng thuyết tứ linh để chỉ chỗ hiểu sai phổ biến. Nhiều người dạy rằng Huyền Vũ phía sau nhà thì phải cao, nhô như mai rùa và tối. Thầy viết: lý đó không sai nhưng lại không đúng.

Theo Thầy, trình tự đúng là: có vận khí đồ, từ đó ra đồ hình loan đầu, rồi mới đặt tên Huyền Vũ cho phía sau cục. Cái tên Huyền Vũ chỉ là tên gọi phía sau cục khi phân tích vận khí đồ, chứ Huyền Vũ không phải là bản chất vận khí sau cục. Ai chỉ nhớ "sau cao trước thấp" mà không hiểu khí vận động thế nào sẽ áp sai khi gặp địa hình đô thị.

Cũng vì vậy, Thầy phân biệt núi thật và giả sơn, thuỷ thật và trấn thuỷ nhân tạo, thuỷ động thật và thuỷ động giả, thuỷ tĩnh thật và thuỷ tĩnh giả. Tất cả quy về một câu: gốc vẫn nằm ở vận khí. Hiểu thấu thì mới ứng dụng phong thuỷ chính xác được.

Lưu khí đồ: "chạy như nước – xoắn như gió" nghĩa là gì?

Lưu khí đồ là đồ hình mô tả cách dòng khí di chuyển trong không gian, theo cả chiều phẳng (chạy như nước) lẫn chiều đứng (xoắn như gió). Thầy Vũ Giới gọi hai dạng này là lưu phẳng và lưu đứng.

Lưu phẳng là khí đi theo mặt bằng: từ đường vào cổng, từ cổng vào sân, từ cửa chính vào phòng khách, men theo hành lang. Khí lưu phẳng giống nước chảy: gặp chỗ trũng thì tụ, gặp đường thẳng thì trôi nhanh, gặp vật cản thì rẽ.

Lưu đứng là khí vận động theo chiều cao: lên xuống theo cầu thang, giếng trời, thông tầng, theo nhịp nóc và nền. Khí lưu đứng giống gió xoắn: có chỗ hút lên, có chỗ dội xuống.

Thầy Vũ Giới còn giảng: lưu khí của đất là thuỷ, lưu khí của trời là phong. Phong thuỷ bản chất là hai dòng lưu chuyển khí âm dương của thiên địa. Chính tên bộ môn đã nói lên lưu khí đồ.

Dạng lưu khí	Hình ảnh	Trong ngôi nhà thường xét
Lưu phẳng	Chạy như nước	Đường vào, cổng, sân, cửa chính, hành lang, cách bố trí phòng
Lưu đứng	Xoắn như gió	Cầu thang, giếng trời, thông tầng, quan hệ nóc – nền

Một hình ảnh Thầy dùng để giải thích: dẫn khí, lưu khí cũng như dẫn điện là dây điện, lưu điện là bình điện. Hình Pháp phong thuỷ chính là sơ đồ mạch thiết kế thiết bị lưu điện và tích điện, dùng vào từng mục đích khác nhau. Không có sơ đồ mạch thì có điện cũng không dùng được.

Huyệt vị đồ: một ngôi nhà có bao nhiêu cổng xuất nhập khí?

Huyệt vị đồ là đồ hình xác định các cổng xuất nhập khí của một cục, tức những vị trí khí đi vào và đi ra. Thầy Vũ Giới nêu một câu hỏi mà người làm phong thuỷ phải trả lời được: cụ thể nhà có bao nhiêu cổng xuất nhập khí, và khí chuyển hoá như thế nào cho đến khi thừa sinh khí.

Nhiều người nghĩ nhà chỉ có một cửa khí là cửa chính. Thực tế một ngôi nhà có nhiều cổng: cửa chính, cửa phụ, cửa sổ lớn, ban công, giếng trời, ô thoáng, lối lên sân thượng. Mỗi cổng có vai trò khác nhau. Có cổng nạp, có cổng xuất, có cổng làm khí tán.

Huyệt vị đồ cho biết cổng nào nên mở, cổng nào nên giữ kín, cổng nào cần điều tiết. Đây là chỗ nối giữa lý thuyết và thiết kế: vị trí cửa, kích thước ô thoáng, cách bố trí cầu thang đều là quyết định về huyệt vị. Kích thước cửa có thể tham khảo cung tốt 52,2 cm thông thuỷ trên Thước Lỗ Ban, nhưng vị trí cửa phải do cục quyết định trước.

Chữ "huyệt" ở đây không chỉ dùng cho mộ phần. Trong Liên Hoa, huyệt là điểm khí kết và cũng là điểm khí ra vào. Nhà ở có huyệt trường, công trình lớn có huyệt trường, và khi đất không có huyệt tự nhiên thì lập cục pháp tạo huyệt trường nhân tạo, gọi là kiếp mạch thủ khí.

Ba đồ hình phối hợp thế nào khi định khí một ngôi nhà?

Ba đồ hình phối hợp theo thứ tự: Hình Pháp cho biết hình cục, vận khí đồ cho biết khí vận động trong hình cục đó, lưu khí đồ cho biết khí chảy theo đường nào, huyệt vị đồ cho biết khí vào ra ở đâu. Khi đủ bốn lớp này, lý số và la kinh mới có chỗ đứng.

Thầy Vũ Giới có lần liệt kê bốn trụ cột lý thuyết gốc mà người học lập cục cần nắm vững:

1. Vận khí đồ: sơ đồ vận động của khí.
2. Lưu khí đồ: cách thức dòng khí lưu thông.
3. Hình cục: hình thể cấu trúc của công trình.
4. Định luật âm dương: sự tương tác sinh thành.

Trên thực tế, quá trình đọc một ngôi nhà theo ba đồ hình thường đi như sau. Đây là khung lý pháp, phần thủ pháp chi tiết thuộc nội dung đào tạo trực tiếp:

1. Đọc đại cục và trung cục quanh nhà: sơn long, thuỷ long, đường sá, công trình lân cận.
2. Xác định hình cục của ngôi nhà và tâm cục.
3. Vẽ hướng vận động của khí trong cục (vận khí đồ).
4. Vẽ đường khí chảy phẳng và chảy đứng (lưu khí đồ).
5. Đánh dấu các cổng nạp, cổng xuất, cổng tán (huyệt vị đồ).
6. Sau cùng mới đưa la kinh vào để lấy độ số, phân kim và xét thời vận.

Ba đồ hình định khí cũng giải thích vì sao các phái có lúc đúng lúc sai. Thầy Vũ Giới khẳng định Bát Trạch vẫn đúng, với điều kiện người dùng hiểu hình thể cục. Trong điều kiện đô thị mới, hình thể cục đã thay đổi, khí lực vận hành khác, nên người học phải nắm lưu khí đồ và vận khí đồ thì mới hiểu Bát Trạch đúng ở đâu và vì sao có lúc không ứng.

Ở tầm quy hoạch, nguyên tắc vẫn vậy. Theo một bài tổng hợp từ bài giảng của Thầy, một đồ án quy hoạch chuẩn phải thoả mãn lưu khí đồ của cả địa vận và thiên vận: địa vận là sự lưu chuyển của thực địa để đắc khí về hình thể không gian, thiên vận là sự luân chuyển của thời gian để đắc khí trong trục thời vận.

Những hiểu sai thường gặp khi nói về khí trong nhà

Hiểu sai thường gặp nhất là coi khí là thứ cố định theo phương hướng, chỉ cần tra bảng là biết tốt xấu. Theo Phong Thuỷ Liên Hoa, khí vận động theo hình, nên cùng một hướng nhưng hình khác thì khí khác.

• Coi cửa chính là cổng khí duy nhất: bỏ qua giếng trời, cầu thang, ban công, ô thoáng là bỏ qua một nửa huyệt vị đồ.
• Chỉ xét mặt bằng, quên chiều đứng: nhà phố nhiều tầng có lưu đứng rất mạnh qua cầu thang và thông tầng; không xét lưu đứng thì định khí thiếu.
• Thuộc tên mà không hiểu bản chất: nhớ Thanh Long, Bạch Hổ, Huyền Vũ, Chu Tước nhưng không biết đó là tên gọi của các phần trong vận khí đồ.
• Đặt vật phẩm thay cho sửa hình: đường khí sai do hình thì sửa hình; vật phẩm, pháp khí chỉ là phần bổ cứu sau Hình Pháp.
• Đo la kinh ngay khi vừa đến: chưa định cục, chưa đọc khí vận động mà đã lấy số thì số không có chỗ đứng.

Thầy Vũ Giới nói về việc hiểu sai này rất ngắn: "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Ba đồ hình định khí chính là cách để nhìn ra hình đang dẫn khí đi đâu.

Giới hạn của bài: bài này trình bày khái niệm và trình tự. Vẽ được vận khí đồ, lưu khí đồ, huyệt vị đồ cho một ngôi nhà cụ thể cần khảo sát tại chỗ hoặc có thầy hướng dẫn. Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Tóm lại: vận khí đồ cho biết khí vận động, lưu khí đồ cho biết khí chạy như nước và xoắn như gió, huyệt vị đồ cho biết khí vào ra ở đâu. Ba đồ hình đứng trên nền Hình Pháp và đứng trước lý số. Đại đạo chí giản.

— Vũ Giới —

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Triết lý định khí: định cục bằng hình, sau lấy số
• Khí là gì?
• Sinh cơ tháp: phép dẫn khí, lưu khí trong Hình Pháp
• Kiếp mạch thủ khí

Câu hỏi thường gặp

Vận khí đồ có giống bát quái đồ không?

Không hoàn toàn. Bát quái đồ là khung phân cung, còn vận khí đồ mô tả khí vận động trong cục. Theo Liên Hoa, bát quái là "con cháu", còn gốc của vận khí đồ nằm ở Hà Đồ ngũ vận lục khí.

Nhà chung cư có cần xét lưu khí đồ không?

Có. Căn hộ vẫn có đường khí vào từ hành lang, cửa chính, ban công và cửa sổ. Thầy Vũ Giới lưu ý nhà chung cư lấy địa mẫu làm chủ, nên nền và đường khí trên mặt bằng càng quan trọng.

Tự vẽ lưu khí đồ cho nhà mình được không?

Gia chủ có thể tự đánh dấu cửa, cầu thang, giếng trời trên mặt bằng để thấy đường đi chung. Còn đọc đúng khí chuyển hoá và cổng nào nạp, cổng nào tán thì cần người đã học bài bản hoặc khảo sát tại chỗ.

Ba đồ hình này có dùng cho mộ phần không?

Có. Thầy Vũ Giới giảng vận khí đồ, lưu khí đồ cho cả âm trạch và dương trạch. Nguyên lý chung, nhưng cách đọc cụ thể khác nhau theo loại công trình.

Vì sao phải học ba đồ hình trước khi học Phi Tinh?

Vì Phi Tinh là lý số ứng với hậu thiên khí cục. Chưa biết khí vận động, lưu chuyển và vào ra thế nào thì số Phi Tinh không có nền để ứng, giống tính vận tốc mà không nhìn con đường thật.