Địa Lý Ngũ Quyết
地理五訣 (十二龍理氣歌 · 支幹總論 · 認貴龍法 · 貧賤富貴龍 · 支中幹龍結局)
Tác giả: Triệu Đình Đống 趙廷棟 (tự Ngọc Tài 玉材, hiệu Cửu Phong 九峰, người Từ Châu, Bắc Trực Lệ, đời Thanh) soạn · con Triệu Bạch 趙白, Triệu Mộng Lân 趙夢麟 hiệu đính · học trò Vương Dung Bật 王庸弼, Trương Hợp Chương 張合章 cùng soạn
Bản gốc: Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣, tám quyển, bản khắc Tảo Diệp Sơn Phòng 埽葉山房 đời Thanh; sách soạn đời Càn Long (khoảng 1786), in chung với Dương Trạch Tam Yếu 陽宅三要 của cùng tác giả.
Bài thứ mười khép lại quyển hai của Địa Lý Ngũ Quyết. Phần này gồm: bài ca Thập nhị long lý khí, mười sáu câu thơ về long thuỷ sinh vượng của bốn cục, bài tổng luận chi long và can long bắt đầu từ núi Côn Lôn, phép nhận can long, chi long, quý long, bốn bài ca về long giàu, sang, nghèo, hèn, và một ví dụ thực địa dài: long kết thành Thành Đô ở Tứ Xuyên.
Trả lời nhanh: Mười hai long tốt theo lý khí là Càn, Khôn, Cấn, Tốn (vượng long), Giáp, Canh, Bính, Nhâm (sinh long) và Ất, Quý, Đinh, Tân (quan đới); nước phối đúng long thì thành cục, phú quý lâu dài. Về hình thế, mọi đại cán long phát từ Côn Lôn; ba long Cấn, Chấn, Tốn vào Trung Hoa, Hoàng Hà nằm giữa Chấn và Cấn. Can long ra chính giữa, đầu long ngay ngắn, hai bên có hộ có nghênh; chi long sinh bên cạnh, đầu long lệch. Nhận long quý thì xem ba chỗ tổ sơn ra mạch, quá hiệp và nhập thủ: cùng chữ, cùng màu đất, cùng mùi vị là long thật.
Ca mười hai long lý khí – 十二龍理氣歌
Bài ca bảy chữ: Càn Khôn Cấn Tốn là vượng long, Giáp Canh Bính Nhâm là bốn sinh long, Ất Quý Đinh Tân là ngôi quan đới; mười hai long tới phải nhận cho thật, nước phối đúng long thật là lý khí, được sinh được vượng là gặp may hiếm; long tới nước đi thành cục thì phú quý dài lâu. Đây là cách gói gọn bảng bốn cục ở bài trước: với long Ất, Tân, Đinh, Quý, vượng long rơi vào Cấn, Khôn, Tốn, Càn; sinh long rơi vào Bính, Nhâm, Canh, Giáp.
Tiếp theo là mười sáu câu thơ “long thuỷ sinh vượng tứ cách”, mỗi cục bốn câu. Ví dụ hoả cục: long Bính hướng Cấn, nước chảy Tân, Tốn nổi văn phong thì đắc lộ thanh vân; long Cấn, Tốn, nước đi Tân, hướng chầu Bính Ngọ thì phúc lớn. Thuỷ cục: nước về Ất, long Tý tới, hướng Khôn, núi Càn thì có ngôi hoè cức (tam công cửu khanh). Kim cục: long Canh, khố Quý, Khôn vị có núi cao thì ra tể tướng. Mộc cục: long Giáp, núi Cấn, hướng chầu Càn, nước xả ở Đinh thì ra trạng nguyên.

Nguyên văn – 原文
十二龍理氣歌
乾坤艮巽旺龍行,甲庚丙壬龍四生,乙癸丁辛冠帶位。十二來龍要認眞,水配眞龍爲理氣,得生得旺是奇逢。來龍去水能成局,富貴綿長奕禩新。
火局龍水生旺四格
○丙龍艮向水流辛,巽起文峰得路雲。
○龍艮巽山辛水去,向朝丙午福崢嶸。
○墓逢辛向乙龍結,水出乾方福壽增。
○癸向丙龍多富貴,皆緣巽水出乾門。
水局龍水生旺四格
○水歸乙地子龍來,坤向乾山位棘槐。
○峰聳乾宮乙水去,坤龍壬向福多財。
○辛龍壬水歸巽位,乙向逢之官祿催。
○丁向壬龍貴極品,乾山乾水巽位歸。
木局龍水生旺四格
○龍甲艮峰向朝乾,水放丁方出狀元。
○艮峰甲向有龍乾,左木出正福綿綿。
○癸龍甲水向坤流,丁向爲遵位王侯。
○辛向甲龍生耶甲,艮山艮水面坤流。
金局龍水生旺四格
○庚龍癸庫朝宗,坤位高峰宰相公。
○龍巽峰坤庚向立,癸方放水福無窮。
○丁龍艮庫從庚到,癸向立塋位六卿。
○庚龍乙向坤山水,歸艮由來福壽增。
龍分支幹大幹小幹幹中支又中幹總論
龍之大幹皆發於崑崙。崑崙上方下圓,周圍二萬二千七百里,脈出八方:乾坤坎離兌五龍入外國,艮震巽三龍入中國,名三幹。黃河居震艮之中:黃河之左,山西、北直、山東、山西半、河南,皆艮龍之脈;甘肅、四川、陝西長安、湖廣、兩江、洛陽、開封,皆震龍之脈;雲南、貴州、福建、廣東、廣西、江西,皆巽龍之脈。此三大幹龍也。至中國起五岳四瀆,大小名山分支劈脈,皆有幹支:大幹、小幹、大支、小支。幹中亦有支,支中亦有幹。何爲幹?何爲支?正中爲幹,護龍爲支。何爲幹中幹、支中支?如崑崙艮龍出脈,乃大貴龍之發祖,左必有三,右必有三,衛正中爲幹,左亦爲支,右亦爲支。條震巽二龍,可以類推。總而言之,皆以廉貞發祖後,正中者爲幹,右左龍爲支,此支幹一定之理也。幹龍多中出,支龍多旁生;幹龍項多端正,支龍項多偏
斜;幹龍兩邊有護有迎,或渡或過,或行或止,衆龍隨之;支龍行動,或左有護而右無,或右有迎而左無,護常曲曲顧眞龍,不敢擅離别處,故衆山皆大,正龍獨小;衆皆小,正龍獨大。書云:大則特小,小則特大。衆山皆大小者爲尊,衆山皆小大者爲尊,此認龍之妙訣也。
認幹龍支龍貴龍法
龍無分支幹,皆有貴龍眞結假結,須於起祖、過峽、束氣、入首處辨別。貴龍起穴星入首處,其形多如龜蓋,氣壯土肥;復又查穴星後束氣處與入首合不合,又看過峽處並祖山出脈合不合處。如果是大地貴龍眞結,中心出脈,其餘自曲曲活動,左右帶貴護衛,不必贅矣。此三處果能要子脈都子脈,要午脈都午脈,三處相合,如二或紅黃土色,或上兼五色,挖二三尺深,分兩輕重,水土滋味,三處合而爲一。要是左邊好,都左邊好;要右邊好,都是右邊好。看發祖即知過峽,看過峽即知穴場之左右龍虎好不好、全不全;看後即知前,看前即知後。果能認得,預定前後有無,何患大地不相逢哉。
龍宜生而不宜尅制,金木水火土節節相生,相生爲貴。自發祖處相生而至穴:廉貞發祖是火也,火能生土;二(三)節山似土形,或又接連幾重土;土後又是金形,或一重
金,或穿帳後接連幾重金;金後變水形,水後變木形,及至結處或冲天木、側地木、花蓋木、八形木、關側木,俱爲大地結作之龍。餘可類推。
趨生趨旺
陰龍皆自生趨旺,左旋倒左爲定向;旺龍皆自旺趨生,左旋倒右眞不妄。陰以論陰,陽論陽,五行相生始爲上。
貧龍
貧龍何以知不美?蠢粗穴露木城水,砂飛水走無關欄,氣散頭風吹不已。
賤龍
欲識賤龍因何名?翻花刼煞反弓形,左右兩邊無纏護,蛾眉紗帽假公卿。
貴龍
貴龍重重帳幕多,旗鼓文筆好砂羅,朝拜文案廉貞祖,峽中貴器迎送過。
富龍
富龍肥滿帳無多,倉箱庫櫃隨身過,收氣藏風富敵國,金城水聚穴落窩。
支中幹龍結局法
支中幹龍,難以悉舉,即如四川結成都,龍係崑崙震龍
出脈,中幹龍下陝西長安,又支龍入四川,由草地至中國松潘公幹嶺,開大帳,橫列五山,天碓文星過峽,伏而即起,過東山下,圓上方,如束髮紫金冠形。左分一水由南坪到廣元、昭化,至水入;右分一水由松潘、茂州、灌縣、嘉定,亦至瀘州左右兩水合入大江。正中幹龍左支龍至劍州、梓潼,結張天師文昌故里;中幹至雪山起大火星,廉貞發祖,左結龍安閻王故里,右結茂州楊貴妃故里;中幹龍直抵灌縣,脫煞變土,落平洋行一百餘里,方結成都,左右前後皆平洋百餘里,至簡州仁壽,復起大山。瀘州小八字合,重慶大八字合,同出三峽,大水口歸湖廣而去。公幹嶺係乾亥龍,過峽雪山起少祖,乾亥出脈至灌縣,乾亥脫煞至省城,仍是乾亥龍入首結作。西門是乾,北門是艮,東門是巽,南方是坤,大衙署俱是丑山未向。至於河道左右大小共有十餘道,結成花蓋穴:成都北門一小河,南門一小河,全注東歸九眼橋;左大河五道,新都、漢州、綿竹、梓潼、昭化;右大河五道,雙流、新津、邛州、雅州、清溪,至大渡河止。衆水合流,重慶歸三峽大水口而去,前千餘里,左右皆千餘里,千里來龍千里結作。餘可類推。
Ba đại cán long từ Côn Lôn – 三大幹龍
Bài tổng luận nói mọi đại cán long đều phát từ Côn Lôn. Côn Lôn trên vuông dưới tròn, chu vi hai vạn hai nghìn bảy trăm dặm, mạch ra tám phương: năm long Càn, Khôn, Khảm, Ly, Đoài vào ngoại quốc; ba long Cấn, Chấn, Tốn vào Trung Hoa, gọi là tam cán. Hoàng Hà nằm giữa Chấn và Cấn: phía trái Hoàng Hà như Sơn Tây, Bắc Trực, Sơn Đông, Hà Nam là mạch Cấn long; Cam Túc, Tứ Xuyên, Thiểm Tây, Hồ Quảng, Lưỡng Giang, Lạc Dương, Khai Phong là mạch Chấn long; Vân Nam, Quý Châu, Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Giang Tây là mạch Tốn long. Vào Trung Hoa thì nổi Ngũ Nhạc, Tứ Độc, các danh sơn lớn nhỏ chia nhánh, đều có đại cán, tiểu cán, đại chi, tiểu chi; trong cán có chi, trong chi có cán.


Can long và chi long – 幹龍 · 支龍
Chính giữa là cán, long hộ vệ là chi. Lấy Liêm Trinh phát tổ làm mốc: mạch chính giữa là cán, long hai bên là chi. Can long phần nhiều ra giữa, chi long phần nhiều sinh bên cạnh; đầu can long phần nhiều ngay ngắn, đầu chi long phần nhiều lệch. Can long hai bên có hộ có nghênh, hoặc qua sông hoặc vượt nước, hoặc đi hoặc dừng, các long đều theo; chi long thì bên trái có hộ mà bên phải không, hoặc ngược lại. Long hộ thường uốn khúc ngoái về chân long, không dám rời. Vì vậy có câu: chúng sơn đều lớn thì chính long riêng nhỏ, chúng sơn đều nhỏ thì chính long riêng lớn; “lớn thì lấy cái nhỏ đặc biệt, nhỏ thì lấy cái lớn đặc biệt”, đó là diệu quyết nhận long.

Nhận long quý thật – 認幹龍支龍貴龍法
Long không kể chi hay cán đều có quý long, kết thật và kết giả, phải phân biệt ở tổ sơn, quá hiệp, thúc khí và nhập thủ. Quý long nổi huyệt tinh ở chỗ nhập thủ thường như mai rùa, khí mạnh đất béo. Lại xem chỗ thúc khí sau huyệt tinh có hợp với nhập thủ không, rồi xem quá hiệp và chỗ tổ sơn ra mạch có hợp không. Ba chỗ ấy phải cùng một mạch: muốn mạch Tý thì đều Tý, muốn mạch Ngọ thì đều Ngọ; màu đất đỏ vàng hay năm màu, đào sâu hai ba thước cân nặng nhẹ, nếm vị nước đất, ba chỗ hợp làm một. Bên trái tốt thì đều trái tốt, bên phải tốt thì đều phải tốt. Xem tổ biết quá hiệp, xem quá hiệp biết long hổ hai bên huyệt trường tốt hay không, đủ hay không; xem sau biết trước, xem trước biết sau.
Long cần tương sinh, không nên khắc chế: kim mộc thuỷ hoả thổ từng tiết sinh nhau là quý. Ví dụ Liêm Trinh phát tổ là hoả, hoả sinh thổ; hai ba tiết sau núi như hình thổ, thổ sinh kim, kim chuyển thuỷ, thuỷ chuyển mộc, tới chỗ kết là xung thiên mộc, trắc địa mộc, hoa cái mộc… đều là long kết đại địa. Bài ca “xu sinh xu vượng” nói thêm: âm long đều từ sinh đi tới vượng, dương long từ vượng đi về sinh; âm luận theo âm, dương luận theo dương, ngũ hành tương sinh mới là thượng.
Long giàu, sang, nghèo, hèn – 富貴貧賤龍
Bốn bài ca ngắn. Bần long: thô cứng, huyệt lộ, nước mộc thành chảy thẳng, sa bay nước chạy không ngăn, khí tán, gió thổi đầu mãi. Tiện long: phiên hoa, kiếp sát, hình cánh cung ngược, hai bên không triền hộ; núi mày ngài, mũ sa cũng chỉ là công khanh giả. Quý long: trướng màn nhiều lớp, cờ trống bút văn, sa đẹp bao quanh, án văn triều bái, Liêm Trinh làm tổ, trong hiệp có quý khí đón đưa. Phú long: đầy đặn ít trướng, kho đụn rương tủ theo mình đi qua, thu khí tàng phong giàu địch quốc, nước kim thành tụ, huyệt nằm trong oa.

Ví dụ: long kết Thành Đô – 支中幹龍結局 · 成都
Chi trung cán long khó kể hết, tác giả lấy Thành Đô làm ví dụ. Long thuộc Chấn long Côn Lôn: cán long xuống Trường An (Thiểm Tây), một chi vào Tứ Xuyên, qua thảo nguyên tới Công Can lĩnh ở Tùng Phan, mở trướng lớn, năm núi xếp ngang, văn tinh quá hiệp, phục rồi khởi, qua Đông Sơn, hình như mũ tử kim buộc tóc. Bên trái chia một dòng qua Nam Bình, Quảng Nguyên, Chiêu Hoá; bên phải một dòng qua Tùng Phan, Mậu Châu, Quán huyện, Gia Định; hai dòng hợp ở Lô Châu vào Trường Giang. Chi bên trái tới Kiếm Châu, Tử Đồng, kết quê Văn Xương của Trương Thiên Sư; cán giữa tới Tuyết Sơn nổi đại hoả tinh, Liêm Trinh phát tổ; cán long thẳng tới Quán huyện thoát sát hoá thổ, đi đất bằng hơn trăm dặm mới kết Thành Đô, bốn phía đều đất bằng trăm dặm, tới Giản Châu, Nhân Thọ lại nổi núi lớn. Lô Châu là bát tự nhỏ hợp, Trùng Khánh là bát tự lớn hợp, cùng ra Tam Hiệp làm đại thuỷ khẩu.
Về lý khí: Công Can lĩnh là long Càn Hợi, quá hiệp ở Tuyết Sơn nổi thiếu tổ, Càn Hợi ra mạch tới Quán huyện, thoát sát tới tỉnh thành vẫn là Càn Hợi nhập thủ. Cửa tây là Càn, cửa bắc là Cấn, cửa đông là Tốn, phía nam là Khôn; các nha môn lớn đều toạ Sửu hướng Mùi. Sông ngòi lớn nhỏ hơn mười dòng kết thành huyệt hoa cái: năm sông lớn bên trái (Tân Đô, Hán Châu, Miên Trúc, Tử Đồng, Chiêu Hoá), năm sông lớn bên phải (Song Lưu, Tân Tân, Cung Châu, Nhã Châu, Thanh Khê) tới sông Đại Độ, hợp lại về Trùng Khánh ra Tam Hiệp. Long tới nghìn dặm thì kết nghìn dặm.



Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới coi phần chi long can long là kiến thức nền chung của phong thuỷ Trung Hoa, giúp người học thấy đất ở tầm lớn: một huyện, một tỉnh cũng có tổ sơn, quá hiệp, thuỷ khẩu như một ngôi mộ. Người Việt đọc ví dụ Thành Đô có thể tập áp dụng cho long mạch nước mình: xác định tổ sơn, các lớp chi cán, sông hai bên và thuỷ khẩu chung. Phép nhận long quý bằng ba chỗ cùng chữ, cùng màu đất là bài kiểm tra thực địa rất đáng làm; còn bài ca mười hai long lý khí chỉ là cách nhớ nhanh bảng bốn cục, phải dùng cùng thuỷ khẩu mới có nghĩa.

Tóm lại
Phần cuối quyển hai cho một bài ca nhớ mười hai long tốt, mười sáu câu long thuỷ sinh vượng, bức tranh ba đại cán long từ Côn Lôn, cách phân can long với chi long, phép nhận long quý bằng ba chỗ tổ sơn, quá hiệp, nhập thủ, bốn bài ca long giàu sang nghèo hèn, và ví dụ Thành Đô cho thấy “nghìn dặm long tới, nghìn dặm kết”.
Bài sau: Địa Lý Ngũ Quyết (11): Huyệt quyết và tám huyệt âm dương lão thiếu đắc vị.
Bài trước: Địa Lý Ngũ Quyết (9): Đồ long tốt xấu, tả toàn hữu toàn và kỵ long quyết.
Nguồn: Địa Lý Ngũ Quyết (地理五訣), Triệu Đình Đống soạn, bản khắc Tảo Diệp Sơn Phòng đời Thanh: quyển hai, Thập nhị long lý khí ca, Long thuỷ sinh vượng tứ cách, Long phân chi cán tổng luận, Nhận cán long chi long quý long pháp, Phú quý bần tiện long, Chi trung cán long kết cục pháp (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Đại Thành 地理大成
- La Kinh Thấu Giải 羅經透解
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Mười hai long tốt theo lý khí là những long nào? – 十二龍
Càn, Khôn, Cấn, Tốn (vượng long), Giáp, Canh, Bính, Nhâm (sinh long), Ất, Quý, Đinh, Tân (quan đới).
Ba đại cán long vào Trung Hoa là gì? – 三大幹龍
Cấn long, Chấn long và Tốn long, đều phát từ Côn Lôn; Hoàng Hà nằm giữa Chấn long và Cấn long.
Phân biệt can long và chi long thế nào? – 幹支
Can long ra chính giữa, đầu ngay ngắn, hai bên có hộ có nghênh; chi long sinh bên cạnh, đầu lệch, chỉ một bên có hộ.
Làm sao biết long quý kết thật? – 認貴龍
Ba chỗ tổ sơn ra mạch, quá hiệp và nhập thủ phải cùng chữ, cùng màu đất, cùng mùi vị; bên tốt cũng cùng một phía.
Long phú khác long quý ra sao? – 富龍貴龍
Quý long nhiều lớp trướng, có cờ trống bút văn; phú long đầy đặn ít trướng, có kho đụn rương tủ, nước kim thành tụ.









