Nhân tướng học: cốt, nhục, khí và thần theo phong thủy Liên Hoa

Nhân tướng học không dừng ở việc nhìn mắt, mũi, miệng rồi đoán sang hèn. Theo Thầy Vũ Giới, tướng mạo chỉ là hình, còn thần mới là cốt tuỷ của việc xem tướng – và thần ấy lại do cốt làm chủ.

Bài này biên soạn theo hai bài giảng của Thầy Vũ Giới về tướng pháp: một bài phân tích chuyên sâu năm tầng của nhân tướng, một bài về Nắn Cốt Pháp – phép đọc âm dương qua xúc giác. Ghép lại, ta có một bức tranh khá trọn: từ lớp da thịt bên ngoài, vào đến xương cốt, rồi lên đến khí và thần. Người học phong thuỷ ở Liên Hoa cần nắm phần này, vì con người cũng là một cục, và cách nhìn một con người không khác mấy cách nhìn một cuộc đất: hình trước, khí sau, thần là chỗ kết tinh cuối cùng.

"Tướng mạo là hình, mà thần mới là cốt tuỷ của việc xem tướng." – Thầy Vũ Giới

Trước khi đi vào chi tiết, xin nói rõ một điều: tướng học trong hệ Liên Hoa là môn để hiểu người và tu sửa mình, không phải để dán nhãn hay chê bai ai. Những gì trình bày dưới đây là nguyên lý của tướng pháp, không phải lời chẩn đoán về sức khoẻ hay số phận của một cá nhân cụ thể.

Năm tầng phân tích nhân tướng: mỗi hình đều có thần

Thầy Vũ Giới chia việc phân tích nhân tướng thành năm cặp. Điểm đặc biệt là mỗi cặp đều gồm một phần "hình" thấy được và một phần "thần" phải cảm mới thấy:

1. Tướng bì, nhục và cốt – da, thịt và xương.
2. Khí và thần khí – hơi thở, sức sống và cái khí đã kết tinh.
3. Tướng và thần tướng – dáng vẻ bên ngoài và cái "hồn" của dáng vẻ.
4. Sắc và thần sắc – màu da và cái sáng hay tối toát ra từ bên trong.
5. Thanh và thần thanh – giọng nói và cái lực, cái chất trong giọng.

Cách chia này cho thấy đúng tinh thần âm dương: cái hình là âm, cái thần là dương; hình chở thần, thần điều khiển hình. Hai người có thể có giọng nói giống nhau về âm sắc, nhưng một người nói ra thì người nghe tin, người kia nói ra thì nghe xong là quên. Khác nhau ở thần thanh. Hai người có nước da như nhau, nhưng một người nhìn vào thấy tươi tỉnh, người kia thấy mỏi mệt. Khác nhau ở thần sắc.

Vì sao phải học theo cặp?

Người mới học tướng hay sa vào chi tiết: lông mày dài hay ngắn, tai dày hay mỏng, rồi tra sách xem mỗi nét ứng với điều gì. Học như vậy là học phần hình mà bỏ phần thần. Sách tướng cổ có thể đúng từng nét, nhưng khi đứng trước một con người thật, mọi nét ấy phải được đặt trong một tổng thể có thần, nếu không thì đọc nét nào cũng mâu thuẫn với nét kia.

Cũng giống như xem phong thuỷ: nếu chỉ cắm mặt vào la kinh mà không nhìn ra hình thế, thì đọc số nào cũng lệch. Tướng học cũng có "hình pháp" của nó – chính là cốt cách, dáng đứng, thần thái tổng thể – và phải nắm được cái đó trước khi tra từng bộ vị.

Cốt và nhục: âm dương của thân thể qua Nắn Cốt Pháp

Trong tướng pháp có một phép quan trọng mà ít người biết, gọi là Nắn Cốt Pháp – đọc vị âm dương qua xúc giác. Đây là thuật xem tướng bằng tay. Thay vì dùng mắt, tướng sư dùng các đầu ngón tay để cảm nhận cốt nhục, tương tự như cách thầy lang bắt mạch. Kỹ thuật cốt lõi là bóp thấu lớp thịt để chạm vào xương.

Nguyên lý của phép này hoàn toàn đặt trên âm dương:

Phần	Thuộc	Chủ về	Khi thái quá
Cốt (xương)	Dương – dẫn khí	Tư tưởng, sự quyết đoán	Xương quá cứng, quá lộ: mạnh mẽ nhưng dễ cứng rắn đến tàn nhẫn
Bì nhục (da thịt)	Âm – dẫn huyết	Tình cảm, sức sống	Quá mềm yếu: dễ thành ủy mị, thiếu quyết

Đọc bảng này thấy ngay: không có phần nào tốt tuyệt đối. Cốt tốt mà thái quá thì sinh cứng; nhục tốt mà thái quá thì sinh mềm. Cái quý nằm ở chỗ hài hoà giữa hai bên.

"Sự thịnh suy của một người chính là sự phản chiếu từ độ hài hoà giữa cái cứng của xương và cái mềm của thịt." – trích bài giảng tướng pháp của Thầy Vũ Giới

Quy tắc nam chủ cốt, nữ chủ nhục

Phép này lấy sự cân bằng làm trọng, nhưng cân bằng theo bản tính âm dương của mỗi giới. Nam chủ về cốt, nữ chủ về nhục. Theo sách tướng, đàn ông cốt cách vững chãi là tướng quý; nếu da dẻ quá mịn màng như phái nữ lại là điềm thiếu chí khí. Ngược lại, phụ nữ cần sự mềm mại của da thịt; nếu xương xẩu thô cứng thì cuộc đời thường vất vả, gian truân.

Người đọc hiện đại cần hiểu quy tắc này ở tầng nguyên lý: dương lấy cứng làm thể, âm lấy mềm làm thể. Đó là cách cổ nhân diễn đạt sự thuận – nghịch của âm dương trong thân người. Không nên đem ra áp lên ai đó như một lời phán, càng không nên dùng để tự ti về cơ thể mình. Tướng học nói "thường", tức là xu hướng, không phải định mệnh.

Liên hệ với phong thuỷ

Người học phong thuỷ sẽ thấy cốt – nhục rất giống sơn – thuỷ, long – hổ. Núi là cốt của đất, dẫn khí; nước là huyết mạch, dẫn sinh cơ. Một cuộc đất chỉ có núi trơ không có nước là cứng mà khô; chỉ có nước mênh mông không có núi chắn là mềm mà tán. Con người cũng vậy. Nhìn ra được sự tương đồng này, người học mới hiểu vì sao Thầy Vũ Giới nói tướng học là một chi không thể thiếu của người hành phong thuỷ.

Cốt sinh thần: vì sao xem người chủ yếu ở thần

Sau khi phân định cốt và nhục, Thầy Vũ Giới đi tiếp một bước, cũng là bước quan trọng nhất của bài giảng:

"Quy tụ lại mà xét, tướng cốt là căn bản, bởi cốt tinh là hệ xương – gốc của thân thể và nhân cách. Sau đó mới luận đến thần, vì thần là kết tinh của ngũ vận mà thành." – Thầy Vũ Giới

Đây là một chuỗi rất chặt: cốt là gốc, thần là ngọn. Thần không tự nhiên mà có, thần là khí kết tinh cuối cùng của một cục. Trong hệ Liên Hoa, thần khí chính là tầng khí sau cùng của ngũ vận lục khí, khi mọi tầng khí bên dưới đã vận hành đủ thì mới kết thành thần. Một ngôi nhà có thần khí là nhà có sự sống; một con người có thần khí là người có cái "chất" mà ai đứng gần cũng cảm được.

Thần do cốt làm chủ, không phải ở nhục

Thầy Vũ Giới kết luận gọn: "nhìn người chủ yếu ở thần, mà thần lại do cốt làm chủ, không phải ở nhục". Nghĩa là da thịt đẹp, khuôn mặt ưa nhìn chưa nói lên được thần. Cái thần đến từ cốt tinh – từ cái nền vững bên trong. Người có cốt vững thì thần sáng; người cốt yếu thì thần tán.

"Bộ vị là phần phụ trợ, nhưng cốt mới sinh thần. Cốt vững, thần sáng; cốt yếu, thần tán." – Thầy Vũ Giới

Cốt tinh không đủ: một ví dụ về nhân cách

Thầy đưa một ví dụ rất đời: có người nói sẽ trung thành với chủ, nhưng khi gặp sự cố thì bỏ chủ chạy lấy thân. Trong xã hội, người ta gọi đó là hèn; còn trong tướng pháp, gọi là cốt tinh không đủ, thần suy nhược. Hai cách gọi cho cùng một hiện tượng, nhưng cách gọi của tướng pháp cho thấy gốc rễ: không phải người ấy "xấu" bẩm sinh, mà là cái nền bên trong chưa đủ vững để giữ lời.

Từ đó Thầy nói về người nam quân tử: cốt tinh phải vững, rồi mới nói đến đạo nghĩa. Nếu lời nói như gió bay, gặp chuyện thì lộ ra hèn mọn, ấy là cốt suy, thần yếu. Ở đây "cốt" đã vượt khỏi nghĩa xương thịt, trở thành cốt cách – cái trụ của nhân cách. Học tướng đến tầng này là học cách nhìn người qua hành xử khi có việc, chứ không phải chỉ qua khuôn mặt lúc bình thường.

Sai lầm thường gặp khi xem tướng

• Chỉ nhìn bộ vị: đếm nốt ruồi, đo sống mũi mà không cảm thần thái tổng thể.
• Lấy nhục thay cốt: thấy người đẹp, da dẻ tươi thì cho là tướng tốt, bỏ qua cốt cách bên trong.
• Đọc tướng lúc tĩnh, bỏ lúc động: thần thật của người lộ ra khi gặp việc, không phải khi ngồi chụp ảnh.
• Dùng tướng để phán xét: biến tướng học thành công cụ chê bai, trái với mục đích tu dưỡng của môn học.

Bốn tầng tu dưỡng: dám nghĩ, dám nói, dám làm, làm đến cùng

Nếu cốt sinh thần, thì câu hỏi tiếp theo là: làm sao để cốt vững, thần sáng? Thầy Vũ Giới không trả lời bằng bí thuật, mà bằng một công thức đời thường đến bất ngờ:

"Kết tinh của một con người là nghĩ – nói – làm – và làm đến cùng." – Thầy Vũ Giới

Đó là bốn tầng tu dưỡng của tướng học:

1. Dám nghĩ – có tư tưởng, có chủ kiến; đây là phần cốt dẫn khí.
2. Dám nói – đưa tư tưởng ra thành lời, chịu trách nhiệm với lời mình.
3. Dám làm – chuyển lời thành hành động.
4. Làm đến cùng – giữ được hành động đến khi thành việc; đây là chỗ thần khí kết tinh.

Thầy tóm: một người dám nghĩ, dám nói, dám làm, và làm đến cùng một việc, người đó hội đủ thần khí. Rồi Thầy nói nôm na để ai cũng tự soi được mình:

"Có người dám nghĩ mà không dám nói. Có người nói hay nhưng làm dở, hoặc không làm. Có người làm mà làm nửa vời." – Thầy Vũ Giới

Mỗi kiểu là một chỗ khí bị đứt. Nghĩ mà không nói là khí kẹt ở trong. Nói mà không làm là khí tán ra ngoài thành lời suông. Làm nửa vời là khí có đi nhưng không về đến đích, không kết được. Chỉ khi cả bốn tầng thông suốt, khí mới đi trọn một vòng và kết thành thần. Đây cũng chính là cách hiểu "cốt vững" ở tầng nhân cách: người có cốt là người giữ được dòng khí của mình từ ý nghĩ đến kết quả.

Ứng dụng: tự soi tướng của mình

Tướng học có giá trị lớn nhất khi dùng để soi chính mình. Có thể thực hành theo mấy bước:

1. Chọn một việc mình đã định làm từ lâu.
2. Tự hỏi: mình đã nghĩ rõ chưa? Đã dám nói ra với người liên quan chưa?
3. Mình đã bắt tay làm chưa, hay chỉ dừng ở lời?
4. Nếu đã làm, mình có làm đến cùng, hay bỏ giữa chừng khi gặp khó?
5. Tầng nào hay đứt nhất, đó là chỗ cần tu sửa trước.

Song song, nên giữ thân khí bằng sinh hoạt điều độ, luyện khí, tĩnh tâm. Thần khí không phải thứ "xem" là thấy, mà là thứ được dưỡng dần qua ngày tháng. Tướng không cố định; tướng đổi theo tâm và theo cách sống.

Tóm lại, nhân tướng học theo Thầy Vũ Giới đi từ bì nhục đến cốt, từ cốt đến khí, từ khí đến thần. Hình là phần thấy, thần là phần cốt tuỷ. Và con đường để có thần không nằm ở sách tướng, mà nằm ở bốn chữ: nghĩ, nói, làm, đến cùng.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Nhân tướng học là gì: nhập môn
• Quân tử như ngọc
• Cái đẹp của thần khác cái đẹp của đời
• Luyện khí buổi sáng: đánh thức dương tinh

Câu hỏi thường gặp

Nhân tướng học xem những gì?

Theo Thầy Vũ Giới có năm tầng: bì – nhục – cốt, khí – thần khí, tướng – thần tướng, sắc – thần sắc, thanh – thần thanh. Mỗi tầng gồm phần hình thấy được và phần thần phải cảm.

Nắn Cốt Pháp là gì?

Là phép xem tướng bằng tay, dùng đầu ngón tay bóp thấu lớp thịt để cảm nhận xương, đọc âm dương giữa cốt (dương, dẫn khí) và nhục (âm, dẫn huyết), giống cách thầy lang bắt mạch.

Vì sao nói thần do cốt làm chủ?

Vì cốt tinh là gốc của thân và nhân cách, còn thần là kết tinh của ngũ vận. Gốc vững thì khí đi trọn và kết thành thần; gốc yếu thì thần tán.

Tướng xấu có sửa được không?

Tướng học nói xu hướng, không phải định mệnh. Thần khí được dưỡng qua tu tập và qua bốn tầng nghĩ – nói – làm – làm đến cùng, nên tướng đổi theo tâm và cách sống.

Có nên dùng tướng học để đánh giá người khác?

Nên dùng để hiểu người và soi mình, không dùng để dán nhãn hay chê bai. Thần thật của một người lộ ra khi gặp việc, không thể đoán chỉ qua một khuôn mặt.