Sao Dịch Mã là thần sát chủ về sự di động, đổi dời, đi xa và thay đổi công việc, được tra từ địa chi theo nguyên tắc tam hợp. Trong phong thuỷ và mệnh lý, Dịch Mã không tốt cũng không xấu tự thân; nó chỉ cho biết khí đang "động" ở đâu, còn động thành cát hay thành hung phải xét cục và mệnh.
Trả lời nhanh: Sao Dịch Mã được tra theo tam hợp của địa chi năm hoặc ngày sinh: Thân Tý Thìn có Mã tại Dần, Dần Ngọ Tuất có Mã tại Thân, Tỵ Dậu Sửu có Mã tại Hợi, Hợi Mão Mùi có Mã tại Tỵ. Dịch Mã chủ di chuyển, đổi chỗ, đổi việc. Gặp cục tốt thì động mà thành, gặp cục xấu thì động mà tán.
"Học gì học cũng phải học cái gốc thì mới dùng được cái ngọn." – Thầy Vũ Giới
Câu nói trên của Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) rất đúng với chuyện sao Dịch Mã. Nhiều người biết tên sao, biết đặt tượng ngựa, nhưng không biết Dịch Mã từ đâu mà ra, vì sao lại nằm ở bốn chi Dần, Thân, Tỵ, Hợi, và vì sao cùng một sao mà người này đi xa thì phát, người kia đi xa thì tán. Bài này đi từ gốc địa chi đến cách tra, cách đọc và những sai lầm thường gặp.
Bài thuộc chuyên mục Dịch Mã – Quý Nhân. Phần kích hoạt Dịch Mã và Quý Nhân đã có bài riêng; bài này tập trung vào phần lý thuyết và phần đọc kết quả.
Sao Dịch Mã là gì?
Sao Dịch Mã là một thần sát trong hệ can chi, đại diện cho sự chuyển động: đi xa, đổi nhà, đổi việc, buôn bán lưu thông, xuất ngoại, đi lại nhiều. "Dịch" là đổi dời, "Mã" là con ngựa. Ghép lại, Dịch Mã là con ngựa trạm, thứ dùng để chuyển tin và chuyển người từ nơi này sang nơi khác.
Sao Dịch Mã không phải là một ngôi sao trên trời mà là một vị trí trên địa bàn 12 địa chi. Địa bàn 12 địa chi là vòng tròn chia phương vị và thời gian thành 12 phần Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Khi nói "Mã tại Dần", ta hiểu khí di động của người đó, năm đó hay ngày đó tập trung ở cung Dần.
Trong các môn mệnh lý như Bát Tự (Tử Bình), Tử Vi, Lục Nhâm, Kỳ Môn, sao Dịch Mã đều có mặt, chỉ khác cách dùng. Trong phong thuỷ, Dịch Mã được dùng khi xét phương vị động trong nhà, khi chọn ngày xuất hành, khai trương, và khi xét tuổi người làm nghề cần di chuyển.
Điều cần nhớ ngay từ đầu: Dịch Mã là sao "động", không phải sao "tài". Nhiều tài liệu phổ thông gọi Dịch Mã là sao mang tiền, mang lộc. Cách gọi đó chỉ đúng một nửa. Động thì có cơ hội, nhưng động cũng có thể là bôn ba, xa nhà, mất ổn định. Thành hay bại phụ thuộc vào nền tảng mà sao Dịch Mã đứng trên đó.
Cách tra sao Dịch Mã theo tam hợp như thế nào?
Sao Dịch Mã được tra bằng cách lấy địa chi gốc (thường là chi năm sinh hoặc chi ngày sinh), xem chi đó thuộc nhóm tam hợp nào, rồi lấy chi xung với chi đầu của nhóm tam hợp đó. Bảng dưới đây là quy tắc tra phổ biến trong các sách can chi.
| Nhóm tam hợp (chi gốc) | Hành của cục | Sao Dịch Mã tại | Phương vị của Mã |
|---|---|---|---|
| Thân – Tý – Thìn | Thuỷ cục | Dần | Đông Bắc |
| Dần – Ngọ – Tuất | Hoả cục | Thân | Tây Nam |
| Tỵ – Dậu – Sửu | Kim cục | Hợi | Tây Bắc |
| Hợi – Mão – Mùi | Mộc cục | Tỵ | Đông Nam |
Ví dụ: người tuổi Tý thuộc nhóm Thân – Tý – Thìn. Chi đầu của nhóm là Thân. Chi xung với Thân là Dần. Vậy sao Dịch Mã của người tuổi Tý nằm ở Dần, phương Đông Bắc. Người tuổi Ngọ thuộc nhóm Dần – Ngọ – Tuất, chi đầu là Dần, xung với Dần là Thân, nên Mã tại Thân.
Quy tắc này có thể tóm trong một câu dễ nhớ: Mã luôn đứng ở chi xung với chi Trường Sinh của tam hợp cục. Bốn chi Dần, Thân, Tỵ, Hợi là bốn chi "Tứ Sinh" (còn gọi là Tứ Mã địa), nên sao Dịch Mã chỉ bao giờ rơi vào bốn chi này.
Ngoài chi năm và chi ngày, một số phép còn tra Dịch Mã theo chi tháng hay chi giờ để xét việc ngắn hạn. Ví dụ khi chọn ngày xuất hành, người ta xét ngày đó có "Mã" hay không theo chi của ngày. Dù tra theo chi nào, quy tắc tam hợp vẫn như nhau.
Vì sao Dịch Mã lại nằm ở Dần, Thân, Tỵ, Hợi?
Dịch Mã nằm ở Dần, Thân, Tỵ, Hợi vì đây là bốn chi khởi đầu của bốn mùa, là nơi khí bắt đầu chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác. Dần mở mùa Xuân, Tỵ mở mùa Hạ, Thân mở mùa Thu, Hợi mở mùa Đông. Chỗ khí bắt đầu đổi mùa chính là chỗ khí "động" mạnh nhất.
Tam hợp cục là ba chi cách đều nhau trên địa bàn, hợp lại thành một hành: chi đầu là nơi khí sinh, chi giữa là nơi khí vượng, chi cuối là nơi khí mộ (thu về). Thân – Tý – Thìn là Thuỷ sinh ở Thân, vượng ở Tý, mộ ở Thìn. Một cục khí như vậy có hướng đi rõ ràng: sinh ra, lớn lên, thu về.
Sao Dịch Mã nằm ở phía đối diện chỗ sinh của cục. Hình dung một dòng nước bắt nguồn ở Thân: phía đối xung là Dần, nơi dòng nước bị kéo ra, chảy đi. Đó là lý do Dịch Mã mang tính "đi ra ngoài", "rời chỗ cũ". Cách giải này giúp người học hiểu vì sao không thể coi Dịch Mã là một sao tài lộc đơn thuần.
Phong Thuỷ Liên Hoa luôn đặt câu hỏi "tại sao" trước câu hỏi "dùng thế nào". Theo Thầy Vũ Giới, can chi là bộ lập cực âm dương của thời không: "Can chủ Thiên khí – Chi chủ Địa khí. Can chi hình thành toàn thể của thời không." Dịch Mã là một thần sát của địa chi, nghĩa là nó thuộc phần địa khí, phần khí gắn với phương vị và mặt đất. Hiểu vậy mới thấy vì sao Dịch Mã dùng được trong phong thuỷ nhà ở.
Đọc sao Dịch Mã trong lá số và trong năm ra sao?
Đọc sao Dịch Mã là xem ba việc: Mã có xuất hiện trong lá số hoặc trong năm, ngày đang xét hay không; Mã đứng cùng sao gì; và Mã có bị xung, bị phá hay không. Chỉ thấy tên sao mà chưa xét ba việc này thì chưa thể kết luận tốt xấu.
Các trường hợp thường gặp khi đọc kết quả tra Dịch Mã:
- Mã xuất hiện trong lá số: người có Dịch Mã trong tứ trụ thường hay đi lại, đổi chỗ ở, đổi việc, hợp nghề có tính lưu động như vận tải, thương mại, ngoại giao, hướng dẫn du lịch, kinh doanh xa.
- Năm hoặc tháng gặp Mã: năm có chi trùng với vị trí Mã của tuổi thường là năm có thay đổi: chuyển nhà, chuyển việc, đi xa, có chuyến công tác dài.
- Mã gặp Lộc: sách cũ gọi là "Lộc Mã đồng hương" hoặc "Lộc Mã giao trì", ý chỉ đi xa mà được lợi, động mà có tài.
- Mã bị xung: Mã vốn đã động, bị xung càng động mạnh. Cục vững thì xung là cơ hội bứt phá; cục yếu thì xung là bôn ba, hao tổn.
- Mã gặp Không Vong: sách cũ gọi là Mã rơi vào chỗ trống, đi mà không tới, động mà không thành. Đây là lúc nên dè dặt với các chuyến đi, các thay đổi lớn.
Sao Dịch Mã cần được đọc cùng toàn bộ lá số, không đọc riêng. Một sao trong lá số giống một chữ trong câu văn. Chữ "đi" đứng trong câu "đi làm ăn" khác với chữ "đi" trong câu "đi không về". App chỉ tra được vị trí sao; đọc nghĩa của cả câu là việc của người học hoặc người thầy.
Dịch Mã trong phong thuỷ nhà ở dùng thế nào?
Trong phong thuỷ nhà ở, sao Dịch Mã cho biết phương nào trong nhà có khí động hợp với tuổi gia chủ. Phương Mã thường được xét khi bố trí cửa phụ, lối đi, nơi để xe, phòng làm việc của người cần đi lại nhiều. Nhưng phương Mã chỉ có ý nghĩa khi Hình Pháp của ngôi nhà đã ổn.
Phong Thuỷ Liên Hoa xét Hình Pháp trước, lý khí sau. Thầy Vũ Giới giảng: "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng." Một phương Mã rơi đúng chỗ nhà vệ sinh, chỗ góc khuyết, chỗ bị đường đâm thì có tra đúng Dịch Mã cũng không dùng được. Cũng theo Thầy, hình thế chiếm phần lớn, lý số chỉ là phần sau; định cục bằng hình rồi mới dùng số.
Thứ tự xét Dịch Mã trong nhà ở theo nguyên lý Liên Hoa có thể tóm như sau:
- Định cục và định tâm ngôi nhà, xác định đúng tâm thực của nhà chứ không lấy tâm hình học một cách máy móc.
- Xét Hình Pháp: phương Mã có bị sát hình, góc nhọn, đường đâm, khuyết góc hay không.
- Tra Dịch Mã theo tuổi người chủ chính của ngôi nhà, đo phương bằng la kinh.
- Xem công năng thực tế đang đặt ở phương đó có phù hợp với tính "động" của Mã hay không.
- Chỉ khi các bước trên đã ổn mới tính đến bố trí bổ trợ.
Một điểm hay bị bỏ qua: phương Mã hợp với khí động, nhưng không phải chỗ nào trong nhà cũng nên động. Phòng ngủ cần tĩnh. Bàn thờ cần tĩnh. Nếu phương Mã của gia chủ rơi vào phòng ngủ, người đó thường được khuyên không đặt thêm thứ gì "kích động" ở đó, vì kích Mã ở chỗ cần tĩnh là đặt khí sai chỗ.
Những sai lầm thường gặp khi dùng sao Dịch Mã
Sai lầm phổ biến nhất khi dùng sao Dịch Mã là coi nó như sao tài lộc, rồi đặt tượng ngựa ở phương Mã để "kích tài". Cách làm này bỏ qua cả Hình Pháp lẫn mệnh chủ, nên kết quả thường không như mong đợi.
- Coi Dịch Mã là sao tiền: Dịch Mã chủ động, không chủ tài. Người không có nền tài mà bị kích động mạnh thì càng bôn ba.
- Đặt tượng ngựa bất kể vị trí: tượng ngựa đặt nơi bị sát hình, đặt quay đầu vào tường, đặt trong phòng ngủ là những lỗi hay gặp.
- Tra theo tuổi người không phải chủ nhà: trong nhà nhiều thế hệ, cần xác định ai là người chủ khí chính trước khi tra.
- Đọc Dịch Mã tách khỏi lá số: chỉ thấy "có Mã" rồi kết luận "năm nay đi xa phát tài" là đọc một chữ bỏ cả câu.
- Muốn kích mà không hoá sát trước: Thầy Vũ Giới nhắc: "Muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài!" Kích khí động khi nhà chưa có chỗ thu khí thì khí đến rồi lại đi.
Thầy Vũ Giới phê phán lối dùng phong thuỷ kiểu "đường đâm thì đặt cục đá, phản cung thì treo gương bát quái". Mỗi ngôi nhà phải được "kê toa" theo lý khí riêng. Sao Dịch Mã cũng vậy: không có một công thức đặt vật phẩm dùng chung cho mọi tuổi, mọi nhà.
Khi nào cần nhờ thầy xem thay vì tự tra?
Người đọc có thể tự tra vị trí sao Dịch Mã theo bảng tam hợp, nhưng nên nhờ thầy khi định thay đổi lớn dựa trên sao này: dời nhà, đổi cửa, khởi nghiệp ở xa, hoặc bố trí lại cả một tầng nhà. Lúc đó cần đọc cả lá số và khảo sát hình thế thực tế.
Giới hạn của bài viết này: bảng tra trên là quy tắc can chi phổ biến, dùng để định hướng. Bài không thay cho việc luận một lá số cụ thể hay khảo sát một ngôi nhà cụ thể. Các tình huống như nhà nhiều chủ, cửa hàng có nhiều người góp vốn, nhà có hình thế phức tạp đều cần người có chuyên môn xem tại chỗ.
Tóm lại, Dịch Mã là sao của sự chuyển động. Biết Mã ở đâu là biết khí động ở đâu. Nhưng động thành gì thì phải nhìn cục. Đại đạo chí giản: hình đúng thì khí tụ, khí tụ rồi động mới thành.
Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La Kinh Liên Hoa: đo phương Dần, Thân, Tỵ, Hợi trong nhà để xác định phương Mã.
- Lập Cục Pháp: phân cung, định tâm nhà trước khi xét phương vị thần sát.
- Trạch Cát: chọn ngày xuất hành, khai trương có xét can chi.
- Vẽ Mặt Bằng: dựng mặt bằng để đặt lưới phương vị lên từng phòng.
Bài liên quan
- Thập nhị địa chi phân thể
- Thập thiên can hợp xung
- Sai lầm nghiêm trọng: không hoá sát trước khi kích tài
- App Bát Tự: lập lá số tứ trụ và phối mệnh
Xem thêm chuyên mục Thiên Can và chuỗi Dẫn nhập Kinh Dịch để hiểu nền can chi.
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Can chi, thần sát và cách đưa chúng vào phong thuỷ nhà ở được giảng có hệ thống, đi từ nguyên lý gốc Hà Đồ.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Tuổi Tý thì sao Dịch Mã ở đâu?
Tuổi Tý có sao Dịch Mã tại Dần, phương Đông Bắc. Tý thuộc tam hợp Thân – Tý – Thìn, chi đầu là Thân, chi xung với Thân là Dần. Tuổi Thân và tuổi Thìn cũng có Mã tại Dần.
Năm có sao Dịch Mã là năm tốt hay xấu?
Năm gặp Dịch Mã là năm có nhiều thay đổi, chưa phải tốt hay xấu. Nếu lá số và nhà ở vững, thay đổi thường mở ra cơ hội. Nếu đang yếu, nên dè dặt với các quyết định dời đổi lớn.
Có nên đặt tượng ngựa ở phương Dịch Mã không?
Chỉ nên tính đến khi phương đó không bị sát hình và không phải chỗ cần tĩnh như phòng ngủ, bàn thờ. Vật phẩm là phần bổ cứu sau Hình Pháp, không thay được việc sửa bố cục nhà.
Dịch Mã tra theo năm sinh hay ngày sinh?
Cả hai cách đều được dùng. Tra theo năm sinh cho cái nhìn chung về tuổi, tra theo ngày sinh thường dùng khi luận Bát Tự chi tiết. Khi đối chiếu, nên ghi rõ mình đang tra theo chi nào.
Người làm nghề ít đi lại có cần quan tâm sao Dịch Mã?
Vẫn nên biết, vì Dịch Mã không chỉ là đi xa mà còn là đổi việc, đổi chỗ ở, thay đổi môi trường. Biết năm nào gặp Mã giúp chuẩn bị trước cho những thay đổi đó.
