Sửa nhà, đào móng có cần xem ngày động thổ phong thủy không?

Chọn ngày động thổ trong phong thuỷ thường được nghĩ là việc của nhà xây mới, nhưng thực tế những lần "động thổ" gây băn khoăn nhất lại là khi sửa nhà: đào móng làm thêm phòng, nâng nền, đục tường mở cửa, đào bể nước, làm lại bếp. Câu hỏi gia chủ hay đặt ra là: sửa đến mức nào thì phải xem ngày, và xem những gì?

Một gia đình định đào hố ga phía sau nhà. Việc nhỏ, thợ làm trong buổi sáng. Không ai nghĩ tới chuyện xem ngày. Nhưng hố ga lại nằm đúng một phương đang bị kiêng trong năm, ngay sau lưng bàn thờ. Việc nhỏ hay việc lớn không đo bằng số ngày công, mà đo bằng chỗ động và mức động.

"Hình là cái có quan trọng nhất để vận khí. Khí vận động là dựa vào hình. Phá hình thì khí tuyệt."

— Thầy Vũ Giới

Động thổ khi sửa nhà là gì?

Động thổ khi sửa nhà là mọi việc tác động trực tiếp vào đất và vào phần kết cấu gắn với đất của một ngôi nhà đang có người ở: đào, phá, khoan, đục nền, móng, cột, dầm. "Động" là làm chuyển động, "thổ" là đất; động thổ là đánh thức phần đất đang yên.

Khác với xây mới trên đất trống, sửa nhà là động vào một cục đã thành. Khí trong nhà đã vận hành theo bố cục cũ nhiều năm. Một nhát đục vào móng hay một hố đào sát tường là can thiệp vào "cơ thể" đang sống của cục.

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giảng: "Thuật phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống." Nếu căn nhà là một cơ thể sống, sửa nhà giống như một ca tiểu phẫu. Tiểu phẫu cũng cần chọn thời điểm, xác định đúng chỗ mổ và biết trước mình đang mổ vào đâu.

Bài đã có trong chuyên mục nói về cách xem ngày động thổ xây nhà và chuẩn bị lễ; bài về Kim Lâu, Hoang Ốc, Tam Tai nói về tuổi làm nhà. Bài này dành riêng cho các việc sửa chữa trên ngôi nhà đang ở.

Việc sửa nhà nào cần xem ngày, việc nào không?

Việc sửa nhà cần xem ngày khi có tác động vào đất, kết cấu chịu lực hoặc các vị trí trọng yếu như cửa chính, bếp, bàn thờ; việc chỉ thay đổi bề mặt và đồ rời thường không cần. Bảng dưới đây là cách phân loại tham khảo.

Mức tác động	Ví dụ	Có nên xem ngày?
Bề mặt	Sơn lại tường, thay rèm, thay đèn, lau chùi	Thường không cần
Nội thất rời	Thay tủ, giường, bàn ghế không gắn kết cấu	Không cần, trừ khi dời giường, dời bếp
Nội thất gắn tường	Đóng tủ âm, ốp gỗ, khoan treo kệ	Nên xem nếu ở vị trí bàn thờ, bếp, đầu giường
Đục tường, mở cửa	Mở thêm cửa sổ, đục tường làm cửa đi	Nên xem, đặc biệt khi động cửa chính
Phá nền, nâng nền	Đập nền cũ, đổ nền mới, nâng cốt	Cần xem
Đào đất	Đào móng nới phòng, hố ga, bể nước, hầm phân	Cần xem, xét kỹ phương vị
Kết cấu chịu lực	Đục cột, cắt dầm, thêm tầng	Cần xem và cần kỹ sư kết cấu

Ba vị trí trọng yếu cần thận trọng hơn mọi chỗ khác là cửa chính, bếp và bàn thờ. Thầy Vũ Giới nhiều lần phân tích lỗi bếp và nhắc khẩu quyết "Nhất vị nhì hướng": vị là toạ, "toạ là quan trọng nhất – toạ xấu thì hướng phế". Sửa bếp mà làm đổi toạ của bếp là động vào phần quan trọng nhất của bếp, dù chỉ là sửa nhỏ.

Ngoài ngày giờ, sửa nhà phải xét phương vị đang động thế nào?

Ngoài ngày giờ, sửa nhà phải xét chỗ đang động nằm ở cung nào so với tâm nhà, và cung đó có trùng các phương mà năm hiện tại kiêng động hay không. Xây mới động cả khu đất; sửa nhà chỉ động một góc, nên góc đó nằm ở đâu là câu hỏi quan trọng nhất.

1. Xác định tâm nhà: tâm của mặt bằng đang ở, phân biệt tâm hình học và tâm thực như Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn nhấn mạnh.
2. Đo hướng và chia cung: dùng la kinh chia tám cung hoặc hai mươi bốn sơn quanh tâm.
3. Đánh dấu vị trí sẽ động: hố đào, mảng tường đục, phần nền phá nằm ở cung nào.
4. Đối chiếu phương kỵ của năm: các phương như Thái Tuế, Tuế Phá, Tam Sát của năm thường được dân gian kiêng động thổ.
5. Đối chiếu công năng: chỗ động có nằm sau lưng bàn thờ, dưới bếp, đầu giường, ngay cửa chính không.

Về Ngũ Hoàng, dân gian thường gọi là "Ngũ Hoàng đại sát" và kiêng tuyệt đối. Thầy Vũ Giới có cách giải khác: Ngũ Hoàng không phải "đại sát" theo nghĩa xấu tuyệt đối, mà là khí Trung Thổ rất mạnh, có thể dùng để thu tài, thờ Thổ Địa. Hiểu theo cách này, động vào phương Ngũ Hoàng là kích một khối khí lớn, nên càng phải có người hiểu cục xem trước, không phải tránh vì sợ mà tránh vì không biết dùng.

Chuẩn bị gì trước khi động thổ sửa nhà?

Trước khi động thổ sửa nhà, gia chủ nên chuẩn bị bản vẽ hiện trạng, xác định rõ phạm vi sửa, chọn ngày giờ khởi công và sắp xếp an toàn cho người ở. Sửa nhà đang ở khác xây mới ở chỗ người trong nhà vẫn sinh hoạt giữa công trường.

Về kỹ thuật

• Có bản vẽ hiện trạng và bản vẽ phần sửa, ghi rõ vị trí đào, đục, phá.
• Với kết cấu chịu lực, phải có kỹ sư kiểm tra trước khi đục, cắt.
• Kiểm tra đường ống nước, điện, cống ngầm trước khi đào.
• Tính dự toán sơ bộ theo công cụ Dự toán Liên Hoa.

Về phong thuỷ

• Xác định cung đang động, đối chiếu phương kỵ năm như đã nói ở trên.
• Chọn ngày giờ khởi công theo việc và theo tuổi người chủ việc.
• Nếu sửa bếp hoặc dời bàn thờ, xem trước vị trí mới, không phá cũ khi chưa có chỗ mới.
• Giữ bàn thờ sạch, che chắn bụi; nếu phải tạm dời, làm lễ theo tập quán gia đình.

Về sinh hoạt

• Bố trí chỗ ở tạm cho người già, trẻ nhỏ, người đang yếu nếu công trình ồn và bụi kéo dài.
• Làm rào chắn khu vực đào, tránh tai nạn.
• Thống nhất giờ làm việc với thợ, hạn chế ồn vào giờ nghỉ.

Những sai lầm thường gặp khi sửa nhà

Sai lầm thường gặp nhất khi sửa nhà là coi việc nhỏ thì không cần xem, trong khi chính những việc nhỏ ở vị trí trọng yếu lại tác động lớn. Sai lầm thứ hai là sửa để "hợp hướng" mà phá hỏng bố cục đang ổn.

1. Đào hố ga, bể phốt sau lưng bàn thờ hoặc dưới bếp. Đặt nơi ô uế, ẩm thấp vào chỗ cần tĩnh và sạch.
2. Nắn cửa, xoay cửa để "hợp mệnh". Phong Thuỷ Liên Hoa không chủ trương nắn cửa, xoay hướng; lập cục trọng trung chính, nhà ở cần đoan chính.
3. Đổ nền giả, sàn giả để tiết kiệm. Theo nguyên lý Liên Hoa, phần sàn, nền là "cơ thể" của cục; sàn không đặc chắc thì khó tụ khí.
4. Sửa nhiều chỗ cùng lúc ở nhiều cung. Động một lúc khắp nhà làm khí xáo trộn toàn bộ.
5. Phá xong mới tính. Đập bếp cũ rồi mới hỏi đặt bếp mới ở đâu.
6. Chỉ xem ngày mà không xem chỗ. Ngày đẹp mà đào đúng phương kỵ thì ngày đẹp cũng không cứu được.

Tình huống thường gặp: sửa nhà phố cũ

Một tình huống thường gặp ở nhà phố cũ: gia chủ muốn nâng nền tầng trệt vì nước ngập, đồng thời làm lại bếp và đưa bàn thờ từ tầng trệt lên tầng trên. Ba việc này đều là động thổ ở mức cao. Cách làm hợp lý là tách thành từng giai đoạn: xem vị trí bàn thờ mới và bếp mới trước; chọn ngày khởi công phá nền; khi nền mới đã xong mới an vị bếp và bàn thờ ở chỗ mới vào ngày phù hợp. Làm dồn một lần cho nhanh thì khí trong nhà bị xáo động toàn bộ, người ở cũng khó sinh hoạt.

Với nhà phố, nâng nền còn phải tính cốt nền so với mặt đường và nhà bên cạnh. Nền thấp hơn đường thì nước và khí đều dồn vào; nền cao quá thì cửa bị "treo", khó đón khí. Đây là chỗ kỹ thuật xây dựng và Hình Pháp gặp nhau.

Thầy Vũ Giới cảnh báo về việc chạy theo hướng: "Cớ sự cũng nằm ở sự kiến chấp sai 'hợp hướng'." Sửa nhà là cơ hội để làm cho bố cục tốt hơn, không phải để bẻ ngôi nhà theo một con số.

Khi nào nên mời thầy xem trước khi sửa?

Nên mời thầy xem trước khi sửa khi việc sửa động tới cửa chính, bếp, bàn thờ, nền, móng, cầu thang, hoặc khi nhà đang có những vấn đề mà gia chủ nghi liên quan đến phong thuỷ. Những việc này đụng tới bố cục, mà bố cục là phần Hình Pháp đặt lên hàng đầu.

Lợi ích của việc xem trước là có thể kết hợp sửa kỹ thuật với sửa hình. Đã phải đục tường thì đục đúng chỗ để mở được một cửa hợp lý. Đã phải phá nền thì đổ lại nền đặc chắc, đúng cốt. Thầy Vũ Giới nói: "Phong thuỷ chính là y học dành cho đất đai." Đã mổ thì mổ một lần cho đúng.

Giới hạn cần nói rõ: bài viết trình bày nguyên tắc chung khi động thổ sửa nhà. Các phương kỵ của từng năm, ngày giờ cụ thể và cách xử lý khi buộc phải động vào phương kỵ phải do người thầy xem theo năm, theo nhà, theo tuổi. Với kết cấu chịu lực, ý kiến kỹ sư là bắt buộc trước ý kiến phong thuỷ.

Tóm lại, sửa nhỏ hay sửa lớn không đo bằng ngày công. Đo bằng chỗ động và mức động. Hiểu vậy là đủ!

— Vũ Giới —

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Coi ngày giờ động thổ, khai trương theo phong thuỷ
• Giải mã Ngũ Hoàng đại sát: phá bỏ định kiến
• Cái bếp
• Lỗi kiến trúc phong thuỷ khi tự xây nhà ở dân dụng

Câu hỏi thường gặp

Sơn lại nhà có cần xem ngày không?

Thường không cần, vì sơn chỉ tác động bề mặt. Nếu kết hợp sơn với đục tường, phá nền hay sửa bếp, bàn thờ thì nên xem ngày cho phần việc có động thổ.

Đào hố ga nhỏ có phải xem ngày không?

Nên xem, vì đào đất là động thổ thực sự. Quan trọng hơn ngày là vị trí: không đặt hố ga, bể phốt sau lưng bàn thờ, dưới bếp hay ngay trước cửa chính.

Năm nay phương nhà tôi cần sửa đang bị kỵ thì phải làm sao?

Có thể lùi việc sang năm khác, hoặc nhờ thầy xem cách khởi công từ phương không kỵ rồi mới làm tới phần đó. Không nên tự ý động vào phương kỵ khi chưa có người hiểu cục xem trước.

Sửa nhà thuê có cần xem ngày không?

Nếu chỉ sửa nhỏ, bề mặt thì không cần. Nếu được chủ nhà cho phép đục, đào, phá nền, nên chọn ngày như nhà mình, vì người đang ở là người chịu khí của căn nhà.