Học phong thủy học trước quên sau: vì sao hay quên và cách sửa

Học phong thuỷ mà chỉ dùng trí nhớ thì sớm muộn sẽ rơi vào vòng lặp "học trước quên sau": học xong phái này quên phái kia, thuộc xong bảng này lẫn sang bảng khác. Thầy Vũ Giới gọi đây là một sự thật khá nghiệt ngã của giới học thuật phong thuỷ hiện nay, và chỉ ra rằng nguyên nhân không nằm ở trí nhớ kém, mà ở chỗ dùng sai "công cụ" để học.

Bài viết biên soạn từ hai bài giảng của Thầy Vũ Giới – "Thực tại của người học phong thuỷ: học trước quên sau" và "Ngộ nhận cách học phong thuỷ". Trọng tâm là câu hỏi rất thực tế mà người học nào cũng gặp: vì sao học mãi vẫn quên, vì sao càng học càng thấy mình cứng nhắc, và phải đổi cách học như thế nào.

"Âm thanh thì dùng tai để nghe, hình ảnh thì dùng mắt để thấy, việc cần hiểu bằng trí thì dùng trí để hiểu, lý cần dụng tâm để ngộ thì dụng tâm để ngộ – chỉ vậy thôi!"

— Thầy Vũ Giới

Vì sao người học phong thuỷ hay "học trước quên sau"

Thầy Vũ Giới giảng: "Nếu chỉ dùng trí năng để ghi nhớ thì người học sẽ rơi vào vòng lặp 'học trước quên sau'." Trí năng ở đây là bộ não logic – phần ghi nhớ, phân tích, so sánh. Nó rất giỏi với những thứ có cấu trúc rõ, số lượng vừa phải. Nhưng phong thuỷ có hàng sa số quy tắc: sơn hướng, phi tinh, cung mệnh, khẩu quyết, ngày giờ, hình sát… Nhồi tất cả vào trí nhớ thì trí nhớ quá tải.

Có thể hình dung thế này. Một người học thuộc từng ngã rẽ trên đường đi mà không hiểu bản đồ: chỉ cần một ngã rẽ bị đổi, người đó lạc. Một người hiểu bản đồ – biết hướng nào ra sông, hướng nào lên núi – thì quên vài ngã rẽ vẫn tìm được đường. Học phong thuỷ bằng trí nhớ thuần tuý là học thuộc ngã rẽ. Học bằng sự thấu hiểu cái gốc là cầm bản đồ.

Dấu hiệu bạn đang học bằng trí nhớ thuần tuý

• Phải mở sổ hay mở bảng tra mới trả lời được một câu hỏi cơ bản.
• Học xong một phái mới thì quên mất cách luận của phái cũ.
• Gặp một căn nhà không giống ví dụ trong sách là lúng túng.
• Nhớ được khẩu quyết nhưng không giải nghĩa được từng chữ.
• Thấy các pháp mâu thuẫn nhau mà không biết đặt chúng vào đâu.

Pháp chấp pháp: khi nỗi sợ quên biến thành bảo thủ

Đây là phần sâu nhất trong bài giảng của Thầy. Khi cố dùng bộ não logic để nhồi nhét quá nhiều quy tắc, Thầy nói "người ta dễ nảy sinh tâm lý bám víu vào vài pháp nhất định để khỏi quên, từ đó dẫn đến tình trạng 'pháp chấp pháp'."

Pháp chấp pháp là lúc người học không còn dùng pháp như một công cụ, mà ôm lấy pháp như một chỗ dựa. Họ chọn vài quy tắc đã thuộc kỹ, rồi áp mọi căn nhà vào vài quy tắc đó. Ai nói khác thì bác bỏ. Không phải vì họ đã kiểm chứng rằng người kia sai, mà vì chấp nhận cái khác có nghĩa là phải học lại – và học lại thì sợ quên.

Thầy Vũ Giới chỉ ra hệ quả về mặt tâm tính: "Chính sự dính mắc này là nguồn cơn khiến người học dần trở nên sân si, tham chấp thay vì nuôi dưỡng lòng vị tha và sự từ bi vốn có của một người hành nghề giúp đời." Và Thầy giải thích luôn một hiện tượng nhiều người đã gặp: "Đó cũng là lý do tại sao chúng ta thường thấy nhiều thầy phong thuỷ càng nghiên cứu sâu lại càng trở nên bảo thủ đến mức vô lý, bởi đó là biểu hiện rõ rệt của việc học bằng trí mà thiếu đi sự tu tập và luyện tâm."

Đây là một nhận xét về cách học, không nhằm vào cá nhân nào. Ai học lâu năm cũng nên tự soi: mình đang dùng pháp, hay đang bị pháp giữ lấy?

Cần thấy rằng quên và chấp là hai mặt của cùng một vấn đề. Người sợ quên thì nắm chặt; nắm chặt thì không buông được để học cái mới; không học được cái mới thì càng sợ những gì mình chưa biết. Vòng lặp ấy không phá được bằng cách cố nhớ nhiều hơn. Nó chỉ được phá khi người học thôi coi trí nhớ là nơi cất giữ phong thuỷ. Lúc đó pháp không còn là thứ phải giữ, mà là thứ hiện ra khi cục cần đến – giống như người thợ giỏi không cần nhớ mình đã dùng cây đục nào, tay tự tìm đúng cây.

Phong thuỷ là tâm học: dùng đúng công cụ cho đúng việc

Thầy Vũ Giới giảng: "Vốn dĩ, các phép tắc của huyền môn nói chung và phong thuỷ nói riêng đều thuộc về tâm học, đòi hỏi người học phải dùng tâm để lãnh hội thay vì chỉ phân tích bằng ý thức thông thường."

Câu chốt ở đầu bài – tai để nghe, mắt để thấy, trí để hiểu, tâm để ngộ – chính là lời giải cho chuyện quên. Phần nào cần hiểu bằng trí thì cứ dùng trí: cấu trúc của la kinh, cách tính toán, các bước khảo sát. Nhưng phần lý cần ngộ – vì sao khí tụ, khí tán, vì sao âm dương phải phu thê chính phối – thì không thể nhét vào trí nhớ. Nó phải được thấy. Và thứ đã thấy thì không quên.

	Học bằng trí năng	Lãnh hội bằng tâm
Cách nhận	Ghi nhớ, phân tích, so sánh	Cảm nhận trực diện, thấu suốt
Phù hợp với	Số liệu, quy trình, kỹ thuật đo	Lý vận khí, âm dương, thần khí của cục
Khi quá tải	Quên, lẫn, bám víu vài pháp	Pháp tự hiển hiện khi cần
Tâm tính đi kèm	Dễ chấp, dễ bảo thủ	Mềm, mở, biết đặt pháp đúng chỗ

Thiền định: nơi tri thức được tiếp nhận trọn vẹn

Thầy Vũ Giới viết: "Sự tiếp thu trọn vẹn nhất những tinh hoa này thường diễn ra trong trạng thái thiền định, nơi hành giả có thể cảm nhận dòng chảy của năng lượng một cách trực diện và sâu sắc." Và tiếp: "Phong thuỷ không nên được hiểu theo cách máy móc của những con số hay hình hài đơn thuần, mà phải là sự giác ngộ bằng tâm – đó mới chính là cốt lõi của lý học."

Khi tâm đã thông và hoà cùng đạo, Thầy nói "các phép tắc tự khắc hiển hiện và vận hành tự nhiên, không còn khoảng cách giữa người học và tri thức, cũng không còn sự gượng ép của việc ghi nhớ hay thực hành." Đó là đích đến. Còn con đường đến đó thì bắt đầu rất giản dị: mỗi ngày ngồi yên một lúc, để tâm lắng xuống. Người mới có thể tham khảo bài cách ngồi thiền tại nhà cho người mới bắt đầu.

Ngộ nhận cách học: học Đạo mà tưởng học khoa học

Bài giảng thứ hai của Thầy đi vào lý do gốc khiến nhiều người dùng sai công cụ: "Người học phong thuỷ thường không nhận biết rằng họ đang học Đạo, bởi chính họ nhầm lẫn với câu nói: 'Phong thuỷ khoa học'."

Thầy dẫn lời Bổn Sư Thích Ca: "Ý dẫn đầu các pháp – ý làm chủ, ý tạo", nghĩa là dùng ý – lý trí – để học Phật. Nhưng nếu vật chất hoá con đường giác ngộ thành "Đạo Phật khoa học" thì sai về bản chất. Phong thuỷ cũng thế: "Ta chỉ có thể học phong thuỷ một cách lý trí và khoa học, chứ phong thuỷ không phải là khoa học."

Phân biệt này nghe tinh tế nhưng hệ quả rất lớn. Thầy giảng: "Nếu ta định nghĩa sai, ta sẽ tu tập sai bản chất – từ đó dẫn tới kết quả sai, lúc đúng lúc sai." Người tưởng mình học khoa học sẽ chỉ dùng trí, và chỉ dùng trí thì lại quay về vòng lặp học trước quên sau.

Điều kiện cần và điều kiện đủ để ngộ pháp

Thầy Vũ Giới trình bày rất mạch lạc theo kiểu một bài toán:

• Điều kiện cần – học bằng trí: nắm lý pháp, hệ thống, kỹ thuật. Thầy gọi đây là phần "thể trí", tương ứng với phần "vật chất" hay "khoa học".
• Điều kiện đủ – công phu tu tập, tức là luyện tâm.

"Khi hội đủ hai điều kiện Học bằng Trí – Tu tập Tâm thức, thì mới đạt đến Ngộ Pháp. Không có con đường tắt nào cả."

— Thầy Vũ Giới

Thiếu điều kiện cần, người học dễ trôi vào cảm nhận chủ quan. Thiếu điều kiện đủ, người học mắc kẹt ở trí nhớ. Chỉ khi có cả hai, cái học mới thành cái của mình.

Đừng nhầm ảo tưởng với ngộ

Thầy Vũ Giới cũng cảnh báo về phía cực đoan ngược lại – những người bỏ hẳn phần học mà tin rằng mình "tự nhiên ngộ". Thầy viết: "Không thể theo kiểu: 'Em tự nhiên ngộ' hay 'Em thấy cái này, cái kia – thấy Thổ Địa hay thần thánh'. Xin thưa, có thể đó là ảo tưởng và hoang tưởng. Nói ra có thể buồn, nhưng đó là sự thật."

Ngộ thật luôn đi kèm với khả năng giải thích được bằng lý: vì sao như vậy, theo định luật nào, đặt vào cục nào. Một "cảm nhận" không giải thích được, không đặt được vào hệ thống thì chưa phải ngộ. Thầy nhắc rằng chính Bổn Sư Thích Ca cũng phải học và tu tập vô cùng gian khổ mới ngộ đạo – không ai ngồi không mà đắc được.

Thực hành: đổi cách học để không còn quên

Từ hai bài giảng, người học có thể rút ra vài bước cụ thể:

1. Học từ gốc xuống ngọn. Bắt đầu từ âm dương, Hà Đồ, rồi mới đến các pháp. Ngọn nào cũng phải biết nó mọc từ gốc nào.
2. Với mỗi quy tắc, hỏi "tại sao" ít nhất hai lần. Quy tắc đã hiểu lý thì gần như không quên.
3. Tách phần cần nhớ và phần cần ngộ. Phần kỹ thuật cứ ghi chép, dùng công cụ; phần lý thì để thời gian chiêm nghiệm.
4. Dành thời gian tĩnh tâm mỗi ngày, dù ngắn, đều đặn hơn là dài mà thất thường.
5. Đem lý ra thực địa để kiểm lại cái mình hiểu, thay vì chỉ đọc thêm.
6. Tự soi tâm tính: khi thấy mình nóng nảy bảo vệ một pháp, đó là dấu hiệu đang chấp.

Tóm lại, quên không phải là lỗi của trí nhớ. Quên là dấu hiệu mình đang dùng trí cho việc của tâm. Đổi công cụ, cái học sẽ đổi.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hiểu lý và phép tu tập
• Tông chỉ tu học Phong Thuỷ Liên Hoa: học thuật và tu đạo
• Học phong thuỷ cho người mới bắt đầu
• Khoá thiền dẫn nhập 30 ngày tu giữa đời thường

Câu hỏi thường gặp

Vì sao học phong thuỷ hay quên?

Vì chỉ dùng trí năng để ghi nhớ một khối lượng quy tắc quá lớn. Phần lý cần được lãnh hội bằng tâm; đã hiểu đến gốc thì không phải nhớ từng chi tiết.

"Pháp chấp pháp" là gì?

Là tình trạng bám víu vào vài pháp đã thuộc để khỏi quên, rồi áp mọi trường hợp vào đó; lâu dần sinh tâm chấp và bảo thủ.

Phong thuỷ có học bằng lý trí được không?

Được, và phải học bằng lý trí. Nhưng đó chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là công phu tu tập tâm thức.

Thấy hiện tượng lạ khi học có phải là ngộ không?

Chưa chắc. Thầy Vũ Giới nhắc có thể đó là ảo tưởng; ngộ thật phải giải thích được bằng lý và đặt được vào hệ thống.

Người bận rộn nên bắt đầu tu tập thế nào?

Mỗi ngày dành một khoảng ngắn để tĩnh tâm, đều đặn, song song với việc học lý pháp từ gốc.