Thiền và phong thủy: vì sao người học phong thủy cần tu thiền

Thiền và phong thuỷ có liên hệ gì với nhau, vì sao một người học phong thuỷ lại phải ngồi thiền? Nhiều người nghĩ phong thuỷ chỉ cần thuộc công thức và biết cầm la kinh, còn thiền là chuyện riêng của người tu. Ở Phong Thuỷ Liên Hoa, cách nhìn ấy bị coi là thiếu một nửa.

"Khí là gì? Khí chính là Đạo. Luyện khí chính là tu Đạo. Lý là gì? Lý chính là Trí. Dùng Lý để thấu hiểu Khí gọi là Lý Khí – đó là dùng Trí để Kiến Đạo." — Thầy Vũ Giới

Vì sao người học phong thuỷ cần tu thiền?

Người học phong thuỷ cần tu thiền vì phong thuỷ là môn làm việc với khí, mà khí thì không đo được bằng thước. Người làm nghề phải tự rèn cái "máy đo" bên trong mình: một cái tâm đủ tĩnh, một con mắt đủ tinh và một trí đủ sáng. Thiền là con đường rèn ba thứ đó một cách có phương pháp.

Thiền, theo nghĩa Thầy Vũ Giới dùng, là công phu đưa tâm về trạng thái tĩnh và tỉnh, quan sát thân tâm và cảnh trần một cách rõ ràng. Thiền không phải là ngồi cho có, cũng không phải là trốn đời. Thầy Vũ Giới viết: "Thiền không phải là trốn chạy cuộc đời, mà là học cách đứng vững giữa dòng đời biến động."

Ở Phong Thuỷ Liên Hoa, việc học được chia thành ba phần song hành: học – nghiên cứu – tu tập. Phong thuỷ được coi là một đạo chứ không chỉ là một nghề kỹ thuật. Thầy Vũ Giới nhấn mạnh rằng học thuật Liên Hoa được truyền dạy "theo tinh thần cổ học truyền thừa, lấy Thiền Định là cốt lõi".

Có ba lý do chính khiến thiền trở thành phần bắt buộc chứ không phải phần phụ:

1. Định tâm: người hỗn loạn trong đầu thì nhìn đâu cũng thấy sát, hoặc ngược lại chẳng thấy gì. Tâm định thì mới phân biệt được cái thật với cái mình tưởng tượng.
2. Luyện nhãn pháp: nhãn pháp là con mắt nhìn hình thế trên thực địa. Con mắt này cần sự nhạy bén mà chỉ có trong trạng thái tập trung.
3. Giữ thần khí: người làm phong thuỷ tiếp xúc liên tục với khí của nhiều cuộc đất, nhiều gia chủ. Không có công phu giữ mình thì dễ bị hao tổn.

Cả ba lý do đều chung một gốc: công cụ tốt đến đâu cũng phải qua con mắt và cái tâm của người dùng.

Thiền giúp gì cho nhãn pháp và việc định cục?

Thiền giúp nhãn pháp sắc hơn và giúp người làm phong thuỷ định cục đúng hơn, vì cả hai việc này đều dựa vào khả năng quan sát tinh tế, không bị cảm xúc hay định kiến dẫn dắt. Định cục là bước đầu tiên và quan trọng nhất, nên con mắt định cục phải được rèn trước hết.

Định cục là việc xác định cái cục khí mà ngôi nhà, khu đất đang nằm trong đó: khí đến từ đâu, tụ ở đâu, thoát ở đâu. Thầy Vũ Giới nhắc: "Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số." Hình thì phải thấy, mà thấy được hay không là do con mắt của người xem.

Trong bài giảng về Hình Pháp, Thầy Vũ Giới nêu ba mục đích then chốt của lý khí âm dương nhị khí, và cả ba đều gắn với tu tập:

• Định tâm: sắp xếp lại "bộ mã" đang hỗn loạn trong thần thức của mỗi người giữa thời đại nhiễu nhương.
• Luyện nhãn pháp: nói rộng hơn là rèn luyện ngũ quan (nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân) đạt đến sự nhạy bén cao độ.
• Thấy biết: lý giải và nhận diện được cái khí thực tại cần phải thấy.

Ví dụ đời thường dễ hình dung: hai người cùng đứng trước một con hẻm. Người đang vội, đầu đầy việc, chỉ thấy "một con hẻm". Người tâm tĩnh sẽ thấy hẻm dốc hay bằng, gió lùa thẳng hay uốn, nước mưa chảy về phía nào, đầu hẻm có gì đâm thẳng vào. Cùng một cảnh, nhưng lượng thông tin nhận được khác nhau rất xa.

"Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." — Thầy Vũ Giới

Thầy Vũ Giới cũng lưu ý rằng học cổ học cần có "Định lực – Nhất tâm – Nhất trí" thì mới mong dùng được. Người chỉ tham cầu cái dụng bên ngoài, chạy theo những điều ảo diệu thì muôn đời không chạm tới tinh hoa của phong thuỷ.

Kiến đạo và thấu đạo khác nhau thế nào?

Kiến đạo là dùng trí, dùng lý để hiểu được khí; thấu đạo là đi sâu hơn một tầng, tự mình chứng nghiệm được điều mình đã hiểu. Theo Thầy Vũ Giới, lý khí chỉ đưa người học tới kiến đạo, còn muốn thấu đạo thì phải có công phu thiền định.

Lý khí là phần lý luận về khí trong phong thuỷ: các đồ hình, độ số, công thức, quy luật âm dương ngũ hành. Phần này học được qua sách, qua lớp, qua thầy giảng. Người học giỏi lý khí có thể giải thích vì sao một ngôi nhà tốt hay xấu, nhưng chưa chắc đã cảm được khí của ngôi nhà đó.

Tầng	Công cụ	Kết quả
Học lý	Sách, bài giảng, đồ hình	Biết khái niệm, thuộc quy tắc
Kiến đạo	Dùng trí để hiểu khí (lý khí)	Hiểu vì sao, lý giải được hiện tượng
Thấu đạo	Công phu thiền định, tu tập	Tự thấy, tự chứng, nhãn pháp sáng

Thầy Vũ Giới viết rằng nói chuyện về khí với người chỉ bám vào ứng dụng hậu thiên "chẳng khác nào nói với một con cá đang ở dưới nước về cuộc sống trên núi". Câu này không nhằm chê ai, mà để chỉ ra rằng có những điều chỉ hiểu được khi chính mình đã trải qua.

Khẩu quyết Đại nghi đại ngộ, tiểu nghi tiểu ngộ, bất nghi bất ngộ cũng nằm trong mạch này. Nghi lớn thì ngộ lớn, nghi nhỏ thì ngộ nhỏ, không nghi thì không ngộ. Cái "nghi" ở đây là câu hỏi tại sao được giữ trong tâm đủ lâu, đủ sâu, mà thiền là môi trường để câu hỏi ấy chín.

Thiền Tứ Niệm Xứ quán xét pháp phong thuỷ ra sao?

Thiền Tứ Niệm Xứ được Thầy Vũ Giới dùng như công cụ quán xét mọi pháp, trong đó có pháp phong thuỷ. Khi luyện được tầng đầu của Tứ Niệm Xứ, bản thể các pháp hữu vi bắt đầu hiển hiện, nghĩa là người tu thấy rõ hơn bản chất vận động của sự vật chứ không chỉ thấy bề ngoài.

Tứ Niệm Xứ (Vipassanā) là pháp thiền quán của Đức Phật, gồm bốn chỗ đặt niệm: thân, thọ, tâm và pháp. Người hành thiền quan sát thân mình, cảm thọ, trạng thái tâm và các pháp đang sinh diệt, không bám, không đẩy. Đây là pháp thiền gốc mà Thầy Vũ Giới chọn cho các khoá tu giữa đời.

Thầy Vũ Giới viết: "Các bạn phải dùng thiền Tứ Niệm Xứ để quán xét các pháp, trong đó có pháp phong thuỷ. Khi luyện được tầng 1 của Tứ Niệm Xứ thì bản thể các pháp hữu vi bắt đầu hiển hiện. Tham thiền và thông thiên thì các pháp gốc của phong thuỷ cũng sẽ hiển hiện."

Áp vào phong thuỷ, việc quán xét này có thể hiểu qua mấy điểm:

• Quán thân giúp người học cảm được sự khác nhau của khí ở các không gian: chỗ nào ngồi yên được lâu, chỗ nào bồn chồn.
• Quán thọ giúp phân biệt cảm giác thật với cảm giác do mình gán vào, tránh "tự kỷ ám thị" khi xem nhà.
• Quán tâm giúp nhận ra khi nào mình đang bị lòng tham, nỗi sợ hay định kiến dẫn dắt phán đoán.
• Quán pháp giúp thấy các pháp phong thuỷ là những cách mô tả cùng một sự vận động khí, không phải những thứ tách rời.

Cũng cần nói rõ: Thầy Vũ Giới dặn "hành là dụng nhưng phải học kinh. Kinh vẫn là thể của pháp". Thiền không thay được việc học. Người chỉ ngồi thiền mà không học lý thì dễ rơi vào cảm tính; người chỉ học lý mà không tu thì dễ khô cứng. Hai việc phải đi cùng nhau.

Thần khí của người làm phong thuỷ và việc giữ tâm tĩnh

Thần khí là khí ở tầng vi tế nhất của một con người, và người làm phong thuỷ phải giữ thần khí của mình vững thì mới làm nghề lâu dài và an toàn. Thiền và luyện khí là cách giữ thần khí mà Phong Thuỷ Liên Hoa coi trọng.

Theo Thầy Vũ Giới, người thầy địa lý khi dụng pháp là đang tương tác trực tiếp với khí bản nguyên của long mạch và đại cục. Vì sự tương tác đó, người thầy không bao giờ đứng ngoài cuộc mà luôn chịu tác động lên chính khí bản mệnh của mình. Thầy Vũ Giới so sánh thần khí với "bộ mã nguồn" ở cấp độ vi tế nhất.

Từ đó, Phong Thuỷ Liên Hoa nhấn mạnh đạo đức nghề và an toàn nghề song hành với tu tập. Thầy Vũ Giới có câu: "Việc đời trả bằng thể xác. Việc nghề này trả bằng linh hồn đấy." Câu này nhắc người học rằng phong thuỷ không phải trò chơi, và tâm không tĩnh thì dễ làm sai.

Tâm tĩnh trong nghề phong thuỷ thể hiện ở những việc rất cụ thể:

1. Không vội kết luận khi mới bước vào nhà, dành thời gian quan sát toàn cục trước.
2. Không để nỗi lo của gia chủ kéo mình vào phán đoán vội vàng.
3. Không chạy theo yêu cầu "làm giàu nhanh" trái với nguyên lý. Theo Thầy Vũ Giới, phong thuỷ là "y học dành cho đất đai", nhà bệnh thì chữa trước.
4. Biết nói "chưa thấy rõ" và hẹn xem lại, thay vì đoán cho xong.

Thầy Vũ Giới viết: "Vạn pháp trong vũ trụ này cuối cùng đều quy về một chữ Tĩnh. Tĩnh chính là Thiền." Với người làm phong thuỷ, chữ Tĩnh này vừa là phép tu, vừa là phép làm nghề.

Những hiểu lầm thường gặp về thiền trong giới học phong thuỷ

Hiểu lầm phổ biến nhất là coi thiền như một "bí kíp" để có khả năng đặc biệt, hoặc ngược lại coi thiền là chuyện tôn giáo không liên quan đến nghề. Theo cách nhìn của Phong Thuỷ Liên Hoa, cả hai đều lệch.

• "Thiền để có thần thông xem nhà": thiền rèn định lực và sự sáng suốt, không phải con đường tắt để bỏ qua việc học Hình Pháp và lý khí.
• "Thiền khó, phải bỏ hết mọi thứ mới tu được": Thầy Vũ Giới khẳng định thiền không khó như người ta tưởng; cái khó là tâm lý ngại bắt đầu và sự trì hoãn. Yếu quyết của tu thiền gói trong hai chữ: nghiêm túc.
• "Thiền làm người ta lập dị": Thầy Vũ Giới khẳng định thiền không gây ra những trạng thái cực đoan như lời đồn, với người dấn thân nghiêm túc và có thầy hướng dẫn.
• "Phong thuỷ là khoa học nên không cần tu": Thầy Vũ Giới nhiều lần nói phong thuỷ thuộc văn hoá Á Đông, duy tâm, không nên cố "khoa học hoá". Nhưng phong thuỷ vẫn học bằng trí lực, không bí hiểm hoá.
• "Tự tập theo video là đủ": các phép luyện khí và thiền sâu cần người hướng dẫn trực tiếp. Thầy Vũ Giới dặn không khuyến khích tự tu tập các phép luyện khí khi chưa có thầy.

Lưu ý sức khoẻ: thiền và luyện khí là rèn luyện tinh thần, không phải phương pháp chữa bệnh. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, rối loạn tâm lý hoặc đang điều trị nên hỏi bác sĩ trước khi tập và tiếp tục điều trị theo chỉ định.

Giới hạn cần biết: bài viết này chỉ trình bày lý do và tinh thần của việc tu thiền trong học phong thuỷ. Các phép luyện khí, thiền sâu và tâm pháp của Liên Hoa là phần truyền trực tiếp. Như Thầy Vũ Giới nói: "Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp."

Tóm lại

Tóm lại, người học phong thuỷ cần tu thiền vì thiền rèn định tâm, nhãn pháp và giữ thần khí. Theo Thầy Vũ Giới, lý khí đưa người học tới kiến đạo, còn thấu đạo cần công phu thiền định. Học kinh là thể, hành thiền là dụng; hai việc song hành thì phong thuỷ mới thành đạo chứ không chỉ là nghề.

— Vũ Giới —

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Cách ngồi thiền tại nhà cho người mới bắt đầu
• Hiểu lý và phép tu tập
• Đạo và phong thuỷ
• Khoá tu mùa hạ: thiền Tứ Niệm Xứ, tu giữa đời

Câu hỏi thường gặp

Không ngồi thiền thì có học phong thuỷ được không?

Vẫn học được phần lý thuyết và ứng dụng cơ bản. Nhưng theo Thầy Vũ Giới, muốn đi sâu, luyện được nhãn pháp và thấu đạo thì phải có công phu thiền định song hành với học lý.

Học phong thuỷ ở Liên Hoa có bắt buộc theo đạo Phật không?

Không bắt buộc. Thầy Vũ Giới chọn thiền Tứ Niệm Xứ làm pháp gốc vì đây là phương pháp quan sát thân tâm rõ ràng, có hệ thống. Người học giữ tín ngưỡng riêng của mình và tiếp cận thiền như một phương pháp rèn luyện.

Mỗi ngày nên ngồi thiền bao lâu?

Người mới nên bắt đầu vài phút đến mười lăm phút mỗi ngày và giữ đều đặn. Khi đã quen thì tăng dần. Sự đều đặn và nghiêm túc quan trọng hơn ngồi lâu một lần rồi bỏ.

Thiền có giúp nhìn thấy khí trong nhà không?

Thiền giúp tâm tĩnh và ngũ quan nhạy hơn, nhờ đó quan sát hình thế, ánh sáng, gió, nước kỹ hơn. Nhưng nhìn ra khí phải dựa vào Hình Pháp và nhãn pháp được luyện có thầy, không phải tự nhiên mà có sau vài buổi thiền.

Người đang có bệnh có nên tập thiền và luyện khí không?

Nên hỏi bác sĩ trước. Thiền là rèn luyện tinh thần, không thay thế điều trị y khoa; các phép luyện khí sâu càng cần người hướng dẫn trực tiếp và cần biết rõ tình trạng sức khoẻ của mình.