Tìm huyệt là khâu được coi là khó nhất trong phong thuỷ âm trạch. Người xưa có câu "ba năm tầm long, mười năm điểm huyệt" để nói rằng việc nhận ra mạch đất đã khó, mà xác định đúng điểm khí tụ để đặt mộ còn khó hơn nhiều. Ngày nay, nhiều gia đình tìm đọc tài liệu, xem video rồi tự đi tìm huyệt cho mộ phần ông bà, cha mẹ. Tinh thần tìm hiểu đó rất đáng quý, nhưng cũng dễ dẫn đến hiểu sai nếu không nắm được khái niệm gốc và giới hạn của việc tự tìm.
Bài này giới thiệu khái niệm huyệt theo Hình Pháp của Phong Thuỷ Liên Hoa, trong mối quan hệ long, huyệt, sa, thuỷ; những dấu hiệu nhập môn để nhận diện một vùng đất có khả năng kết huyệt; và quan trọng nhất là những giới hạn mà người mới học nên biết trước khi tự quyết định vị trí mộ. Các phần chuyên sâu về tầm long, điểm huyệt đã có trong loạt bài của Thầy Vũ Giới, chúng tôi sẽ dẫn liên kết ở từng mục.
Bài viết mang tính nhập môn, giúp gia đình hiểu đúng để trao đổi với thầy địa lý hiệu quả hơn, không thay thế việc khảo sát thực địa.
Huyệt là gì theo Hình Pháp
Theo Hình Pháp, huyệt là điểm mà sinh khí của mạch đất dừng lại và tụ lại. Khí đi theo mạch đất (long), khi gặp nơi được bao bọc kín, có nước giới hạn phía trước, khí không bị gió thổi tán thì dừng lại. Điểm dừng đó là huyệt. Đặt mộ đúng huyệt là đặt vào nơi khí tụ, ngược lại đặt lệch huyệt dù chỉ một khoảng nhỏ cũng có thể rơi vào chỗ khí tán hoặc khí xung.
Vì vậy, huyệt không tồn tại độc lập. Nó là kết quả của cả một hệ thống địa hình. Người học tìm huyệt phải hiểu được cả bốn yếu tố: long, huyệt, sa, thuỷ. Bài long, huyệt, sa, thuỷ và bài tầm long điểm huyệt nhập môn trình bày kỹ bốn yếu tố này; dưới đây chúng tôi tóm lược để người mới dễ hình dung.
Long, huyệt, sa, thuỷ: bốn yếu tố không tách rời
| Yếu tố | Là gì | Vai trò với huyệt |
|---|---|---|
| Long | Mạch núi, mạch đất chạy từ xa đến | Mang khí đến; long phải có sinh khí, có lên xuống, uốn lượn |
| Huyệt | Điểm khí dừng và tụ | Nơi đặt mộ; phải có dấu hiệu kết rõ ràng |
| Sa | Núi, đồi, gò xung quanh huyệt | Bao bọc, che gió, giữ khí (Thanh Long, Bạch Hổ, án sơn, triều sơn) |
| Thuỷ | Dòng nước, hồ, ao, khe suối | Giới hạn khí, giữ khí lại; nước ôm vòng là tốt |
Người xưa tóm gọn bằng câu "long chân, huyệt đích, sa ôm, thuỷ bão": mạch thật, huyệt đúng, sa bao bọc, nước ôm vòng. Thiếu một yếu tố, huyệt khó thành. Có long mà không có sa, khí bị gió thổi tán; có sa mà không có nước giới hạn, khí trôi đi; có nước mà nước chảy thẳng, xiết, khí cũng không giữ được.
Phần sa, đặc biệt là minh đường, án sơn và triều sơn, được phân tích trong bài tầm long: minh đường, án sơn và triều sơn. Phần thuỷ có thể tham khảo tầm long thuỷ pháp: loan đầu hình nước.
Dấu hiệu nhập môn nhận diện vùng có thể kết huyệt
Người mới học không nên kỳ vọng tự điểm huyệt chính xác, nhưng có thể nhận diện được một vùng đất "có thế". Dưới đây là các dấu hiệu nhập môn, áp dụng khi đi khảo sát đồi núi hoặc đất bãi.
- Có chỗ dựa phía sau: phía sau vùng đất có núi, đồi hoặc gò cao hơn, chạy xuống từ từ, không dốc đứng, không đứt gãy.
- Hai bên có bao bọc: bên trái, bên phải có đồi thấp, gò đất hoặc dải cây ôm lại như hai cánh tay, không để gió lùa thẳng vào.
- Phía trước mở ra minh đường: có khoảng đất bằng phẳng, sáng sủa, không quá chật, không quá trống trải.
- Có nước phía trước: suối, ao, hồ hoặc dòng nước uốn quanh, chảy chậm, không đâm thẳng vào.
- Đất tốt: đất khô ráo, chặt, có màu sắc tươi, cây cỏ mọc tự nhiên; không lầy lội, không sụt lún, không đá vụn rời rạc.
- Cảm giác tĩnh và kín gió: đứng ở đó thấy kín đáo, yên tĩnh, gió nhẹ, không bị gió thốc mạnh.
Khi một vùng có đủ những dấu hiệu này, đó là vùng có thể kết huyệt, cần được khảo sát kỹ hơn. Ngược lại, nơi bị gió lùa, đất trũng đọng nước, núi phía sau đứt gãy, có đường lớn đâm thẳng, thì dù cảnh đẹp cũng nên tránh.
Bốn hình thái huyệt cơ bản
Hình Pháp thường phân huyệt thành bốn hình thái: Oa (lõm như tổ chim), Kiềm (như cái kìm, hai bên chìa ra), Nhũ (gò nhô như bầu vú), Đột (nhô lên giữa đất bằng). Mỗi hình thái có cách nhận diện và cách đặt mộ riêng. Phần này cần nhìn thực địa mới hiểu được; xem thêm bài tầm long: phép điểm huyệt và bốn dạng huyệt.
Tìm huyệt ở vùng đồng bằng
Phần lớn gia đình ở đồng bằng Bắc Bộ, Nam Bộ không có núi đồi để tầm long theo nghĩa đen. Ở vùng bình dương (đồng bằng), Hình Pháp lấy nước làm long: dòng sông, kênh mương chính là mạch dẫn khí; chỗ đất cao hơn xung quanh một chút được xem như núi. Huyệt đồng bằng thường ở nơi nước uốn vòng ôm lấy, đất gò nhẹ, khô ráo.
Thực tế ở đồng bằng hiện nay, đa số mộ phần đặt trong nghĩa trang tập trung với ô đất được phân sẵn. Khi đó, việc "tìm huyệt" theo nghĩa rộng gần như không còn; gia đình chủ yếu chọn ô đất thuận lợi nhất trong phạm vi được phép: nền cao, không đọng nước, không bị đường đâm, có khoảng thoáng phía trước, rồi chọn hướng mộ phù hợp. Bài địa tướng âm trạch: điểm huyệt và vị trí có nhiều gợi ý cho trường hợp này.
Giới hạn khi tự tìm huyệt
Đây là phần mà Phong Thuỷ Liên Hoa muốn nhấn mạnh nhất. Việc tự tìm huyệt có những giới hạn mà người mới học nên nhận thức rõ:
- Cần nhiều năm thực địa: đọc sách giúp hiểu khái niệm, nhưng nhận ra long thật, long giả, huyệt thật, huyệt giả đòi hỏi kinh nghiệm thực địa lâu năm, đi nhiều vùng, so sánh nhiều trường hợp.
- Dễ nhầm cảnh đẹp với huyệt: một sườn đồi nhìn ra hồ rất đẹp chưa chắc là nơi khí tụ. Huyệt có thể ở chỗ không nổi bật, còn chỗ đẹp mắt lại có thể là nơi khí tán.
- Sai lệch nhỏ, hệ quả lớn: huyệt có phạm vi hẹp; đặt lệch vài mét, chênh vài độ hướng đã có thể ra khỏi điểm tụ.
- Địa hình đã thay đổi: đường giao thông, công trình, khai thác đất đá, san lấp làm biến dạng thế đất so với tài liệu cũ hoặc so với ký ức của người lớn tuổi.
- Ràng buộc pháp lý: đất muốn đặt mộ phải là đất được phép chôn cất theo quy định địa phương; không phải nơi nào có thế đẹp cũng được xây mộ. Gia đình cần hỏi chính quyền, ban quản lý nghĩa trang trước.
- Yếu tố gia đình: việc cải táng, di dời mộ liên quan đến nhiều người trong gia đình, dòng họ; cần thống nhất trước, không nên tự quyết.
Vì những giới hạn này, Phong Thuỷ Liên Hoa khuyên: gia đình nên tự tìm hiểu để nắm khái niệm, tự đi khảo sát sơ bộ để loại những vị trí rõ ràng không tốt, sau đó mời người có chuyên môn đến khảo sát thực địa trước khi quyết định. Bài mời thầy xem đất làm mộ: hồ sơ và câu hỏi hướng dẫn cách chuẩn bị.
Quy trình khảo sát sơ bộ gia đình có thể tự làm
Dù không tự điểm huyệt, gia đình vẫn có thể chuẩn bị rất nhiều để buổi khảo sát với thầy hiệu quả hơn:
- Thu thập thông tin: vị trí các khu đất có thể đặt mộ, giấy tờ pháp lý, quy định của nghĩa trang hoặc địa phương.
- Chụp ảnh, quay video: chụp toàn cảnh bốn hướng từ vị trí dự kiến, chụp phía sau, hai bên, phía trước; ghi lại dòng nước, đường đi, công trình lân cận.
- Đo hướng sơ bộ: dùng la kinh web Liên Hoa đo hướng nhìn ra minh đường, ghi lại số độ.
- Quan sát vào mùa mưa: nếu có thể, đến khu đất sau mưa lớn xem nước chảy, đọng thế nào.
- Ghi chú cảm nhận: gió, ánh sáng, độ kín, độ ồn tại vị trí.
- Lập danh sách câu hỏi: những gì gia đình còn băn khoăn, để hỏi thầy khi khảo sát.
Quy trình khảo sát chi tiết hơn có trong bài khảo sát đất mộ và chọn đất làm mộ. Khi cần khảo sát thực địa, gia đình có thể liên hệ Thầy Vũ Giới tại TP.HCM: 0988 964 636; phần thiết kế mộ, khu mộ gia tộc liên hệ KTS Vũ Minh tại Hà Nội: 0917 798 886.
Những hiểu lầm phổ biến về tìm huyệt
Hiểu lầm thứ nhất: chỉ cần la bàn là tìm được huyệt. La kinh dùng để lập hướng, đo độ; còn huyệt được nhận ra trước hết bằng hình thế: long, sa, thuỷ. Không có hình thế thì la kinh không tạo ra huyệt.
Hiểu lầm thứ hai: chỗ cao nhất là chỗ tốt nhất. Đỉnh đồi thường lộng gió, khí bị thổi tán. Huyệt hay nằm ở nơi khí dừng, có bao bọc, chứ không phải chỗ cao nhất.
Hiểu lầm thứ ba: huyệt tốt thì không cần quan tâm nước. Theo Hình Pháp, nước giữ và giới hạn khí. Huyệt không có nước, hoặc nước chảy thẳng, xiết, đều khó giữ được khí lâu dài.
Hiểu lầm thứ tư: tìm được huyệt là xong. Sau khi xác định vị trí, còn phải lập hướng, xây mộ đúng kích thước, làm móng, thoát nước và chăm sóc lâu dài. Một ngôi mộ đặt đúng chỗ nhưng thi công sơ sài, đọng nước vẫn là điều đáng lo.
Học tìm huyệt bài bản bắt đầu từ đâu
Với người muốn học nghiêm túc, nên đi theo thứ tự: nắm lý thuyết cốt lõi của Hình Pháp (tứ thú, nội ngoại loan đầu), rồi học tầm long, sau đó mới đến điểm huyệt, cuối cùng là lập hướng, thuỷ pháp. Bỏ qua bước nền tảng để học ngay các bí quyết điểm huyệt thường dẫn đến hiểu sai. Bài lý thuyết cốt lõi của Hình Pháp là điểm khởi đầu tốt. Thông tin các lớp học của Phong Thuỷ Liên Hoa được cập nhật tại trang Giảng đường.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La kinh web Liên Hoa: đo hướng sơ bộ tại vị trí khảo sát.
- Ứng dụng Lập Cục Pháp: xem cục theo toạ hướng.
- Thước Lỗ Ban Liên Hoa: tra kích thước mộ theo thước 38,8 khi đã chọn vị trí.
- Giảng đường Liên Hoa: thông tin khoá học phong thuỷ.
Bài liên quan
Câu hỏi thường gặp
Tìm huyệt là gì?
Là xác định điểm sinh khí của mạch đất dừng và tụ lại, nơi phù hợp để đặt mộ. Theo Hình Pháp, huyệt là kết quả của long, sa, thuỷ, không tách rời.
Người không chuyên có tự tìm huyệt được không?
Có thể tìm hiểu và khảo sát sơ bộ để loại vị trí xấu rõ ràng, nhưng điểm huyệt chính xác cần kinh nghiệm thực địa lâu năm; nên mời người có chuyên môn trước khi quyết định.
Ở đồng bằng có huyệt không?
Có. Ở đồng bằng, Hình Pháp lấy nước làm long; huyệt thường ở nơi nước ôm vòng, đất gò nhẹ, khô ráo.
Mộ trong nghĩa trang tập trung có cần tìm huyệt không?
Phạm vi lựa chọn hẹp, nên chủ yếu chọn ô đất nền cao, không đọng nước, không bị đường đâm, có khoảng thoáng, rồi chọn hướng phù hợp.
Bốn dạng huyệt cơ bản là gì?
Oa, Kiềm, Nhũ, Đột. Mỗi dạng có cách nhận diện và cách đặt mộ riêng, cần quan sát thực địa để hiểu đúng.
