Bát quái là lưới năng lượng của cục: tám quẻ chia đều không gian quanh một tâm, bốn quẻ dương và bốn quẻ âm đan xen, để khí đi vào cục được phân định thành tám loại khí. Hiểu bát quái như một tấm lưới vận hành, thay vì tám ký hiệu treo trên tường, là cách Phong Thuỷ Liên Hoa tiếp cận bát quái trong phong thuỷ nhà ở và công trình.
Trả lời nhanh: Theo Thầy Vũ Giới, bát quái là lưới năng lượng của cục, gồm bốn quẻ dương (Càn, Chấn, Khảm, Cấn) và bốn quẻ âm (Khôn, Tốn, Ly, Đoài). Khí thô đi vào cục được tấm lưới này phân thành tám khí. Bát môn không phải bát quái mà là kết quả vận hành của bát quái. Vì vậy dùng bát quái là dùng cấu trúc của cục, không phải treo một vật hình bát quái.
"Bát quái có 3 cái bát quái. Cái bát quái khởi nguyên tiên thiên, Bát quái lưới, Bát quái hội tụ. Cuối cùng là bát môn. Bát môn không phải bát quái mà là kết quả vận hành của bát quái." – Thầy Vũ Giới
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) viết đoạn trên trong bài "Đại đạo chí giản". Thầy khẳng định đã giải mã được ba bát quái chứ không phải hai như cách hiểu phổ biến, và đặt bát môn ra ngoài bát quái như một kết quả vận hành. Bài trước trong chuyên mục Bát Quái đã giới thiệu ba bát quái này. Bài này tập trung vào một khía cạnh: bát quái như tấm lưới phân khí, cách âm dương chia đôi tám quẻ, và hệ quả khi áp dụng vào công trình.
Vì sao gọi bát quái là lưới năng lượng của cục?
Bát quái được gọi là lưới năng lượng của cục vì nó chia không gian quanh tâm cục thành tám vùng, mỗi vùng tiếp nhận và vận hành một loại khí riêng. Như một tấm lưới, nó không tạo ra khí, mà sàng lọc và phân định khí đi qua.
Trong bài "Chân lý tối thượng của phong thuỷ – Luyện tinh", Thầy Vũ Giới mô tả quá trình này: khí thô đi vào cục, thông qua sự tương tác của địa lý, được tôi luyện để sàng lọc tạp chất, "phân định rõ ràng thành hệ thống Bát khí thông qua bộ máy Bát Quái gồm Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài". Từ bát khí, năng lượng tiếp tục cô đọng thành cửu tinh.
Hình dung đơn giản: gió thổi vào một ngôi nhà không đi theo một đường. Gió vào cửa trước, len qua hành lang, đọng ở góc phòng, thoát ra cửa sau. Mỗi vùng của ngôi nhà nhận một phần khí khác nhau về lượng và tính chất. Bát quái là cách phong thuỷ đặt tên và phân loại tám vùng khí đó quanh tâm nhà.
Từ cách nhìn này có một hệ quả quan trọng: lưới phải có tâm. Không định được tâm thì không đặt được lưới. Đó là lý do Phong Thuỷ Liên Hoa coi định tâm là bước đầu tiên, và phân biệt tâm biểu kiến (tâm hình học) với tâm thực (tâm vận khí).
Bốn quẻ dương và bốn quẻ âm được chia thế nào?
Bốn quẻ dương là Càn, Chấn, Khảm, Cấn; bốn quẻ âm là Khôn, Tốn, Ly, Đoài. Quy tắc chia: quẻ nào có hào dương ít hơn thì hào dương làm chủ, quẻ đó là dương; quẻ nào có hào âm ít hơn thì hào âm làm chủ, quẻ đó là âm.
| Nhóm | Quẻ | Cấu trúc hào | Lý do |
|---|---|---|---|
| Dương | Càn | Ba hào dương | Thuần dương |
| Chấn | Một dương dưới, hai âm trên | Một hào dương làm chủ | |
| Khảm | Một dương giữa, hai âm ngoài | Một hào dương làm chủ | |
| Cấn | Một dương trên, hai âm dưới | Một hào dương làm chủ | |
| Âm | Khôn | Ba hào âm | Thuần âm |
| Tốn | Một âm dưới, hai dương trên | Một hào âm làm chủ | |
| Ly | Một âm giữa, hai dương ngoài | Một hào âm làm chủ | |
| Đoài | Một âm trên, hai dương dưới | Một hào âm làm chủ |
Nguyên tắc "ít làm chủ" nghe có vẻ ngược, nhưng rất tự nhiên: trong một nhóm ba người, người khác biệt là người nổi bật. Hai hào âm và một hào dương thì hào dương là cái làm nên tính chất của quẻ. Chấn chỉ có một hào dương ở dưới, như sấm phát từ dưới lên; tính động của Chấn đến từ hào dương ấy.
Trong bài "Địa vận và thiên vận", Thầy Vũ Giới viết: "Bát quái được chia thành âm và dương, với bốn quái âm và bốn quái dương, tạo nên nguyên lý lưỡng phiến âm dương." Thầy giải thích rằng địa vận được kiến tạo từ huyết mạch của đất, vận hành trên mô hình thiên tâm thập đạo, "nơi Bát quái đóng vai trò là tám trụ định hình mọi dòng mạch lưu chuyển dưới địa mạch". Vì bát quái chia đôi âm dương, địa vận cũng mang tính phân hoá âm dương rõ rệt, tách ra sơn mạch và thuỷ mạch.
Tứ chính và tứ duy khác nhau ra sao?
Tứ chính là bốn quẻ ở bốn phương chính, tứ duy là bốn quẻ ở bốn góc. Trong bát quái Hậu thiên, tứ chính là Khảm (Bắc), Ly (Nam), Chấn (Đông), Đoài (Tây); tứ duy là Càn (Tây Bắc), Khôn (Tây Nam), Cấn (Đông Bắc), Tốn (Đông Nam).
Hai nhóm này có vai trò khác nhau trên la bàn. Ở tứ chính, quẻ được đại diện bằng địa chi giữa cung (Tý, Ngọ, Mão, Dậu) kẹp giữa hai thiên can. Ở tứ duy, chính tên quẻ xuất hiện như một sơn (Càn, Khôn, Cấn, Tốn) kẹp giữa hai địa chi. Bốn quẻ tứ duy vì thế là bốn quẻ duy nhất có mặt trực tiếp trên vòng 24 sơn.
- Tứ chính: khí của bốn mùa ở độ đậm nhất, giữa xuân, giữa hạ, giữa thu, giữa đông.
- Tứ duy: khí giao mùa, chuyển tiếp, nơi khí này chuyển sang khí khác.
Thầy Vũ Giới đặc biệt lưu ý bát quái tứ duy khi đặt câu hỏi về bản chất của Hoàng Tuyền, vốn tính theo quan hệ giữa thiên can và tứ duy. Thầy viết rằng cái gốc nằm ở "bản chất của Thiên Can, Địa Chi và Bát Quái (đặc biệt là Bát quái Tứ duy)". Người học có thể hiểu: các góc giao mùa là nơi khí đổi chiều, nên nhạy cảm hơn với sai lệch.
Bát môn khác bát quái thế nào?
Bát môn khác bát quái ở chỗ bát quái là cấu trúc, còn bát môn là kết quả vận hành của cấu trúc đó. Theo Thầy Vũ Giới, "Bát môn không phải bát quái mà là kết quả vận hành của bát quái."
Bát môn quen thuộc trong Kỳ Môn gồm Hưu, Sinh, Thương, Đỗ, Cảnh, Tử, Kinh, Khai. Nhiều người học đặt bát môn chồng lên bát quái như hai tên gọi của cùng một thứ. Cách nhìn của Phong Thuỷ Liên Hoa khác: quẻ là cái lưới cố định, môn là trạng thái của dòng khí khi đi qua lưới tại một thời điểm, nên môn có thể thay đổi trong khi quẻ đứng yên.
Thầy Vũ Giới có một bài viết vui mà sâu về "Kỳ môn bát quái trận – thương mại". Thầy viết: "Bản chất của kỳ môn bát quái trận là có vào không có ra." Ý Thầy là một trung tâm thương mại được bố trí như một trận: khách vào bằng cửa sinh, khi ra thì cửa đã thành cửa khác, và túi tiền đã để lại bên trong. Thầy kết: "Bát quái trận vào dễ ra khó. Đó là tông chỉ."
Ví dụ của Thầy cho thấy rõ chỗ khác biệt: cửa vật lý không đổi, nhưng trạng thái của người đi qua cửa đã đổi. Đó chính là môn, là kết quả vận hành, không phải bản thân cái lưới. Thầy còn nói: "Cách phá trận tốt nhất là không vào trận. Nhưng không vào trận thì cũng không thu được lợi ích." Câu ấy vừa là lời bàn về thương mại, vừa là lời nhắc tỉnh thức khi bước vào bất kỳ "trận" nào của đời sống.
Áp dụng lưới bát quái vào công trình như thế nào?
Áp dụng lưới bát quái vào công trình là định tâm, đặt tám cung quanh tâm, rồi xét khí đi vào từ đâu, tụ ở cung nào, thoát ra cung nào. Đây là phép dùng cấu trúc, không phải dùng biểu tượng.
- Định tâm cục: xác định tâm thực của công trình, không chỉ lấy giao điểm hai đường chéo.
- Đặt lưới tám cung: chia tám vùng quanh tâm theo phương vị đo bằng la kinh.
- Xét cửa khí: cửa chính, cửa phụ, ô thoáng nằm ở cung nào; khí vào cung dương hay cung âm.
- Xét động tĩnh: cung nào có hoạt động mạnh (khách, bếp, lối đi), cung nào cần tĩnh (ngủ, thờ).
- Xét phối âm dương: cửa vào và chỗ tụ có thành một bộ âm dương hay hai đầu cùng tính.
Ở công trình thương mại, cách đọc này giúp hiểu dòng người như dòng khí: vào ở đâu, dừng ở đâu, ra ở đâu. Ở nhà ở, nó giúp đặt công năng đúng chỗ, để khí vào nhà được dẫn đến nơi cần tụ chứ không chạy thẳng ra ngoài.
Ngược lại, cách dùng bát quái như một vật trấn, như treo gương bát quái lên cửa, không phải là dùng lưới. Thầy Vũ Giới phản đối lối "phản cung thì treo gương bát quái" khi không xét lý khí cụ thể. Mỗi nhà phải "kê toa" theo cục của nó.
Những hiểu lầm về bát quái như lưới năng lượng
Hiểu lầm phổ biến nhất là coi bát quái chỉ là biểu tượng để treo, để in lên vật phẩm, thay vì là cấu trúc vận hành của cục. Một số hiểu lầm khác:
- Đồng nhất bát môn với bát quái: gọi cung Càn là "Khai môn" một cách cố định, trong khi môn thay đổi theo vận hành.
- Đặt lưới không có tâm: chia tám cung theo góc đất hay theo cửa, không định tâm.
- Coi quẻ âm là xấu, quẻ dương là tốt: âm dương là một bộ, thiếu bên nào cũng không thành cục.
- Đem bát quái luận thay âm dương: Thầy Vũ Giới nhắc thành bại tại âm dương vận động, không nằm ở ngũ hành hay bát quái.
- Bỏ qua hình thế: lưới chỉ phân khí khi có khí đi vào; hình thế mới quyết định khí có vào được hay không.
Giới hạn của bài: bài trình bày cách hiểu bát quái như lưới phân khí và phép chia âm dương phổ biến. Phần kiến giải ba bát quái, sự hình thành bát quái lưới và bát quái hội tụ, cùng cách tính toán chi tiết trong lập cục, thuộc nội dung giảng dạy trực tiếp của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Tóm lại: bát quái không phải tám ký hiệu treo tường, mà là tấm lưới phân khí quanh tâm cục, bốn dương bốn âm đan xen. Bát môn là cái hiện ra khi khí chạy qua lưới. Hiểu lưới thì dùng được trận; chỉ thấy biểu tượng thì chỉ có cái đĩa. Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.
— Vũ Giới —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lập Cục Pháp: định tâm và đặt lưới tám cung lên mặt bằng công trình.
- La Kinh Liên Hoa: đo phương vị để đặt lưới bát quái đúng hướng.
- Vẽ Mặt Bằng: vẽ đường đi của khí từ cửa vào đến chỗ tụ.
Bài liên quan
- Bát quái trong phong thuỷ: tám quẻ, Tiên thiên và Hậu thiên
- Bát quái vận động 5 lớp vòng
- Địa vận và thiên vận là gì
- Nền tảng Dịch lý của Hình Pháp: Hà Đồ, Lạc Thư, bát quái
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Ba bát quái, bát môn và lưới khí trong lập cục được Thầy Vũ Giới giảng trực tiếp tại Phong Thuỷ Liên Hoa.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Quẻ Ly là quẻ âm hay dương?
Ly là quẻ âm. Ly có hai hào dương bên ngoài và một hào âm ở giữa; hào âm là hào ít hơn nên làm chủ quẻ.
Bát môn và bát quái có phải là một?
Không. Theo Thầy Vũ Giới, bát môn không phải bát quái mà là kết quả vận hành của bát quái. Quẻ là cấu trúc cố định, môn là trạng thái của khí khi đi qua cấu trúc ấy.
Treo gương bát quái có phải là dùng bát quái trong phong thuỷ?
Đó chỉ là dùng biểu tượng. Dùng bát quái theo nghĩa lưới năng lượng là định tâm, chia cung và xét khí đi qua từng cung. Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng gương bát quái như cách hoá giải chung cho mọi nhà.
Tứ duy là gì?
Tứ duy là bốn quẻ ở bốn góc: Càn, Khôn, Cấn, Tốn. Đây là bốn quẻ có tên xuất hiện trực tiếp trên vòng 24 sơn của la bàn.
