Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (修方卻病 · 卷一 · 痰迷瘋顛 · 頭上五行 · 五官氣化)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Phong thuỷ nhà ở và chứng điên cuồng, cùng lý "ngũ hành trên đầu" được sách cổ chép thế nào? Đến giữa quyển một Tu Phương Khước Bệnh, bộ Dương Trạch Đại Thành chuyển từ thân mình lên đầu mặt. Trước hết là mục đàm mê, điên cuồng, tà ám (痰迷心邪瘋顛鬼祟); tiếp theo là mục ngũ hành trên đầu (頭上五行), nơi tác giả đem từng vùng trên mặt đối với từng phương quanh nhà; rồi một đoạn dài chép lý thuyết y học cổ về mắt, mũi, miệng, lưỡi, môi, răng. Bài này dịch, tóm và giảng như tư liệu học thuật cổ.
Trả lời nhanh: Dương Trạch Đại Thành gán chứng điên cuồng cho hình "hoả" dồn ở phương Bính Ngọ Đinh, núi chen chúc, nhà lầu cao đơn độc, cây khô nghiêng ngả, miếu, mộ, lò rèn ở các phương Càn Khôn Cấn Tốn hay Tý Ngọ Mão Dậu gặp năm hung. Mục ngũ hành trên đầu đối đỉnh đầu với phương Ngọ Đinh, trán trái phải với Ngọ và Mùi, mũi với trung cung. Đây là học thuật cổ; bệnh tâm thần phải được bác sĩ chuyên khoa khám chữa.
Thầy Vũ Giới giảng: "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."
Sách cổ gán chứng điên cuồng cho hình thế nào? – 痰迷瘋顛
Dương Trạch Đại Thành gán chứng đàm mê, điên cuồng (sách còn gọi là "tà ám, ma quỷ") cho hình thế có quá nhiều "hoả" và "kim" chen nhau: phương Bính Ngọ Đinh có các sao La, Bột, Kế dồn lại; núi này chồng lên núi kia; hai Kim kẹp một Mộc, hai Hoả kẹp một Kim; minh đường ba góc có nước; nhà lớn cũ hung khí nặng; ba lầu đứng song song; nhà nhỏ dưới cây lớn.
Nguyên văn – 原文
問痰迷心邪瘋顛鬼祟。曰:丙午丁方火羅孛計重攢,痰迷心邪……諸山在笏山之上,瘋顛鬼祟如妖。兩金夾一木,兩火夾一金。……三角明堂水招魔。……古大屋凶氣盛。……三樓並列邪祟瘋顛。……小屋大樹下多精怪。……高樓獨閣墻頭屋脊牌坊池塘坑井巷路橋梁森樹枯木歪斜懸藤披纏廟觀墳碑……冶爐等類,或有一二項在乾坤艮巽或子午卯酉方,一遇太歲或都天……等凶,逢四旺四墓之年,聚叢叢應人顛狂凶災邪祟妖怪。
Dịch: Hỏi chứng đàm mê tâm tà, điên cuồng, ma ám. Đáp: phương Bính Ngọ Đinh có Hoả, La, Bột, Kế dồn chồng thì đàm mê tâm tà. Các núi chồng trên núi hình hốt thì điên cuồng như yêu. Hai Kim kẹp một Mộc, hai Hoả kẹp một Kim. Minh đường ba góc có nước thì gọi ma. Nhà lớn cũ hung khí thịnh. Ba lầu đứng song song thì tà ám điên cuồng. Nhà nhỏ dưới cây lớn nhiều tinh quái. Lầu cao gác lẻ, đầu tường nóc nhà, cổng chào, ao, hố, giếng, ngõ, đường, cầu, cây rậm, cây khô nghiêng lệch, dây leo trùm phủ, miếu quán, mộ bia, lò rèn: một hai thứ ấy ở phương Càn Khôn Cấn Tốn hay Tý Ngọ Mão Dậu, gặp Thái tuế, Đô thiên và các hung sát, vào năm Tứ vượng Tứ mộ, thì dồn lại ứng người điên cuồng, tai hoạ, tà ám.

Giảng: Danh sách này khác các mục trước ở chỗ nó gần như liệt kê mọi kiến trúc nổi bật quanh nhà: lầu cao, cổng chào, miếu, mộ, lò rèn, cây khô. Câu chốt là phải "gặp năm hung" thì mới ứng, tức tác giả đặt hình thế dưới phép chọn thời. Người đọc hôm nay cần tách bạch: chữ "ma ám, tà" là cách người xưa gọi bệnh tâm thần khi chưa hiểu nó. Bệnh tâm thần là bệnh, phải được bác sĩ tâm thần khám và điều trị; người bệnh cần được thương, không được gán "bị ma nhập" hay đem ra làm lễ. Phần dùng được trong hình pháp: nhà nhỏ nằm dưới bóng cây lớn và giữa nhiều công trình cao chèn ép thì tối, ẩm, ngột ngạt, nên mở thoáng.
"Ngũ hành trên đầu" đối mặt người với phương nhà thế nào? – 頭上五行
Mục ngũ hành trên đầu trong Dương Trạch Đại Thành đem từng vùng trên đầu mặt đối với từng phương quanh nhà hay mộ. Đỉnh đầu và thóp ứng phương Ngọ Đinh (sao Nam cực lão nhân); trán trái ứng Ngọ (thái dương), trán phải ứng Mùi (thái âm); mũi ứng trung cung Mậu Kỷ; má trái ứng Mộc, má phải ứng Kim; tai trái ứng thận thuỷ, tai phải ứng mệnh hoả.
Nguyên văn – 原文
問頭上五行。曰:頭乃精神之府,仰視淺精神正旺,俯視深精神將脫。……頭左屬肝右屬肺……顱顖屬心火,稟先天乾在午丁也。午丁老人南極星,其方高壽星頂凸;午丁方平則頂平,陷則頂陷。髮際左日角右月角,稟午為太陽未為太陰也;午方陷左額偏削,未方陷右額偏削。……鼻屬脾,本中宮戊巳土方應之。……左頰肝木,右頰肺金。左耳風門腎水,右耳風門命火。
Dịch: Hỏi ngũ hành trên đầu. Đáp: đầu là phủ của tinh thần; ngửa nhìn mà nông là tinh thần đang vượng, cúi nhìn mà sâu là tinh thần sắp thoát. Đầu bên trái thuộc can, bên phải thuộc phế. Xương sọ và thóp thuộc tâm hoả, bẩm Tiên thiên Càn ở Ngọ Đinh. Ngọ Đinh là sao Nam cực lão nhân; phương ấy cao thì đỉnh đầu nhô, phương Ngọ Đinh phẳng thì đỉnh đầu phẳng, lõm thì đỉnh đầu lõm. Chân tóc bên trái là nhật giác, bên phải là nguyệt giác, bẩm Ngọ là thái dương, Mùi là thái âm; phương Ngọ lõm thì trán trái lẹm, phương Mùi lõm thì trán phải lẹm. Mũi thuộc tỳ, ứng phương trung cung Mậu Kỷ Thổ. Má trái can mộc, má phải phế kim. Tai trái cửa gió thận thuỷ, tai phải cửa gió mệnh hoả.

Giảng: Đây là đoạn nối phong thuỷ với tướng pháp: sách dùng các tên của nhân tướng học (ấn đường, sơn căn, ngư vĩ, niên thọ, khí trì, địa các) rồi đặt mỗi vùng tương ứng với một bộ phận của long mạch (ấn đường ứng chỗ phân nước dưới chủ sơn, sơn căn ứng chỗ "quá hiệp" của mạch). Lối nghĩ "đất ra sao thì người ra vậy" là xương sống của học thuyết ứng nghiệm cổ. Người đọc nên coi đây là một hệ thống tượng trưng có lớp lang, đáng học để hiểu sách xưa, không phải để nhìn mặt ai mà đoán nhà của họ.
| Vùng trên đầu mặt | Phương ứng theo sách | Ý sách |
|---|---|---|
| Đỉnh đầu, thóp | Ngọ Đinh | Phương cao thì đỉnh nhô, lõm thì đỉnh lõm |
| Trán trái (nhật giác) | Ngọ | Ngọ lõm thì trán trái lẹm |
| Trán phải (nguyệt giác) | Mùi | Mùi lõm thì trán phải lẹm |
| Mũi | Trung cung Mậu Kỷ | Mũi thuộc tỳ, Thổ |
| Má trái, má phải | Mộc (đông), Kim (tây) | Can và phế |
| Tai trái, tai phải | Thận thuỷ, mệnh hoả | Phương Khảm lệch thì tai bệnh |
Sách nói gì về tóc, râu, lông mày và tai? – 髮鬚眉耳
Dương Trạch Đại Thành chép lý thuyết cổ: tóc thuộc tâm (huyết khí bốc lên), râu thuộc thận, lông mày thuộc can nên mọc xiên ngang. Có người già mà tóc bạc lông mày không bạc, hay râu bạc mà tóc không bạc, là vì tạng khí mỗi người lệch mạnh lệch yếu, do đất nơi mình sinh ra mỗi hành Mộc, Hoả, Thổ, Kim lệch thịnh khác nhau. Tai thuộc thận; tai ù, ngứa, đau, điếc là do thận hư, thuỷ không lên được, "vì nước của huyệt đất chảy đi, phương Khảm lệch hỏng".
Nguyên văn – 原文
髮屬於心,血之氣上生;鬚屬於腎……眉屬於肝,稟木氣故側生。……故有老而髮眉毛白者,或鬚白而髮眉不白者。臟氣各有所偏勝,由鍾地之木火土金各有偏勝故也。……耳屬腎……其耳鳴耳痒耳痛耳聾者,皆腎虛水不上流清氣不升,由穴地之水去也,坎方偏弊所致。
Dịch: Tóc thuộc tâm, do khí của huyết bốc lên mà sinh; râu thuộc thận; lông mày thuộc can, bẩm khí Mộc nên mọc xiên ngang. Vì thế có người già mà tóc và lông mày bạc, có người râu bạc mà tóc và lông mày không bạc. Tạng khí mỗi người có chỗ lệch thịnh, là do đất nơi mình hun đúc, Mộc Hoả Thổ Kim mỗi thứ lệch thịnh khác nhau. Tai thuộc thận; tai ù, tai ngứa, tai đau, tai điếc đều do thận hư, thuỷ không chảy lên, thanh khí không thăng; là vì nước của huyệt đất chảy đi, phương Khảm lệch hỏng mà ra.

Giảng: Câu "tạng khí lệch thịnh là do đất nơi mình hun đúc" (鍾地) là một ý rất xưa của học thuyết địa linh nhân kiệt: người mang khí của đất sinh ra mình. Ý ấy có phần đúng ở mức khái quát: khí hậu, nước, thổ nhưỡng một vùng ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng. Nhưng câu "tóc bạc vì đất" hay "tai điếc vì nước huyệt chảy đi" là liên tưởng ngũ hành, không phải chẩn đoán. Tai ù, giảm thính lực phải khám tai mũi họng.
Đoạn dài về mắt, mũi, miệng, lưỡi, răng chép những gì? – 五官氣化
Đoạn này trong Dương Trạch Đại Thành là phần tác giả chép lại lý thuyết y học cổ (gần với các sách nhãn khoa đông y), không có hình thế nhà nào. Mắt: tinh khí ngũ tạng lục phủ đều dồn lên mắt; khoé mắt thuộc tâm Hoả, lòng trắng thuộc phế Kim, tròng đen thuộc can Mộc, mi trên dưới thuộc tỳ Thổ, con ngươi thuộc thận Thuỷ. Mũi là khiếu của phế; miệng chua đắng ngọt cay mặn theo can, tâm, tỳ, phế, thận; lưỡi là mầm của tâm; môi thuộc tỳ; răng là phần thừa của xương, thuộc thận.
Nguyên văn – 原文
五臟六腑之精皆上注於目而為之睛。……目之首尾赤眥赤角為火屬心經,其滿眼一轉白輪為金屬肺經,其烏睛青輪圓大者為木屬肝經,其上下肉胞為土屬脾經,而中間黑瞳一點如水光為水屬腎經。……鼻乃肺之竅……舌乃心之苗……唇為脾氣所通……牙齒乃骨之餘……腎衰則齒豁,精固則齒堅。腎水其本也,胃火其標也。
Dịch: Tinh khí của năm tạng sáu phủ đều dồn lên mắt mà thành con mắt. Hai đầu khoé mắt đỏ thuộc Hoả, kinh tâm; vòng lòng trắng thuộc Kim, kinh phế; tròng đen xanh tròn to thuộc Mộc, kinh can; mi trên dưới thuộc Thổ, kinh tỳ; chấm con ngươi đen ở giữa sáng như nước thuộc Thuỷ, kinh thận. Mũi là khiếu của phế. Lưỡi là mầm của tâm. Môi là chỗ khí tỳ thông ra. Răng là phần thừa của xương; thận suy thì răng thưa, tinh vững thì răng chắc; thận thuỷ là gốc, vị hoả là ngọn.

Giảng: Lý "ngũ luân" của mắt (năm vòng ứng năm tạng) là lý thuyết nhãn khoa đông y cổ; tác giả chép vào để chuẩn bị cho các mục bệnh mắt, bệnh răng miệng ở bài sau, nơi mỗi chứng sẽ được gán cho một phương nhà. Đoạn này còn có những lời khuyên dưỡng mắt kiểu xưa: ngồi yên, bớt lo nghĩ, bỏ rượu thuốc, tiết dục, bớt nhìn ra ngoài, không giận dữ. Đó là lời khuyên sinh hoạt. Bài này không dịch các phép trị trong đoạn ấy vì chúng thuộc y học, không phải phong thuỷ; mắt, răng, mũi có bệnh phải khám chuyên khoa.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Bài này cho thấy Dương Trạch Đại Thành dựng phần Khước Bệnh trên ba tầng: hình thế quanh nhà, tướng mặt người, và lý thuyết y học cổ, nối với nhau bằng ngũ hành. Đó là một hệ thống chặt về mặt lý luận. Nhưng chính vì chặt nên dễ bị đọc thành "nhìn nhà biết bệnh", "nhìn mặt biết nhà". Phong Thuỷ Liên Hoa không dùng theo cách ấy.
Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), "Không có Hình thì Khí không tụ". Bài học hình pháp trong mục điên cuồng là: nhà nhỏ bị nhà cao, cây lớn, lầu, miếu chèn ép bốn phía thì tối, ngột, khí không lưu thông, người ở dễ bức bối. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí phải "chạy như nước, xoắn như gió"; nhà bị chèn ép thì khí không chạy được. Sửa là mở sáng, mở gió, tỉa cây, không phải trừ tà.
Giới hạn phải nói thẳng: Phong Thuỷ Liên Hoa không chữa bệnh tâm thần, bệnh mắt, tai, mũi, răng. Những bệnh ấy phải khám và điều trị theo bác sĩ chuyên khoa. Người có dấu hiệu rối loạn tâm thần cần được đưa đi khám sớm và được gia đình nâng đỡ.

Tóm lại – 總結: Dương Trạch Đại Thành gán chứng điên cuồng cho hình Hoả, Kim dồn ép và các công trình nổi bật quanh nhà gặp năm hung; mục ngũ hành trên đầu đối đỉnh đầu với Ngọ Đinh, trán với Ngọ và Mùi, mũi với trung cung, tai với phương Khảm; đoạn ngũ quan chép lý thuyết y học cổ về mắt, mũi, miệng, lưỡi, răng. Phần hình thế còn dùng để làm nhà thoáng; phần còn lại là học thuật cổ, đọc để hiểu sách.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (131) 食積 · 鼓脹 · 黃腫 · 中風 · 風疾: bếp, ao và gió lùa.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (133) 頭腦 · 大頭 · 瘿疣 · 臉面 · 痘麻: bệnh đầu, bướu cổ, đậu sởi.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành, phần Tu Phương Khước Bệnh (修方卻病) quyển 1, các mục 痰迷心邪瘋顛鬼祟, 頭上五行 và đoạn chép lý ngũ quan (tờ 55–66 quyển), bản khắc Càn Long 6 (1741), tập 15, thuộc công cộng. Đoạn lý thuyết y học được tóm, không dịch phép trị; vài chữ khắc mờ không dịch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: xét chủ sơn, minh đường, chỗ mạch quá hiệp mà sách đối với ấn đường, sơn căn.
- La Kinh Liên Hoa: đo phương Ngọ Đinh, Mùi, trung cung khi đối chiếu sách cổ.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: kiểm các công trình cao, cây lớn chèn quanh nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (1): tác giả, các bài tựa và mục lục bộ sách
- Huyền Cơ Phú: ứng nghiệm bệnh tật, quan lộc, khoa danh
- Hoàng Đế Trạch Kinh: nhà như thân người, sinh khí và tử khí
- Dương Trạch Đại Thành (133) 頭腦 · 大頭 · 瘿疣 · 臉面 · 痘麻: bệnh đầu, bướu cổ, đậu sởi
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bảng "ngũ hành trên đầu" là phần Thư; đứng trên khu đất mà thấy chủ sơn, sơn căn, minh đường ở đâu là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Phong thuỷ có làm người ta "bị điên" không? – 瘋顛
Không. Dương Trạch Đại Thành có chép hình thế cho là ứng điên cuồng, nhưng đó là cách người xưa giải thích bệnh tâm thần. Bệnh tâm thần phải được bác sĩ chuyên khoa khám và điều trị; nhà ở thoáng sáng chỉ giúp người ở dễ chịu hơn.
"Ngũ hành trên đầu" có phải là nhân tướng học không? – 頭上五行
Mục này dùng tên gọi của nhân tướng học (ấn đường, sơn căn, nhật giác, nguyệt giác) rồi đối mỗi vùng với một phương quanh nhà hay một đoạn long mạch. Nó là chỗ giao giữa phong thuỷ và tướng pháp trong học thuật cổ.
Nhà nhỏ nằm dưới cây lớn có sao không? – 小屋大樹
Sách cổ chép "nhà nhỏ dưới cây lớn nhiều tinh quái". Theo hình pháp, nhà nằm dưới tán cây lớn thì tối, ẩm, lá rụng tắc máng, cành gãy nguy hiểm; nên tỉa tán và giữ khoảng cách an toàn.
Sách cổ nói "ngũ luân" của mắt là gì? – 五輪
Ngũ luân là lý thuyết nhãn khoa đông y cổ: khoé mắt thuộc tâm, lòng trắng thuộc phế, tròng đen thuộc can, mi mắt thuộc tỳ, con ngươi thuộc thận. Dương Trạch Đại Thành chép lại để làm nền cho các mục bệnh mắt; đây không phải hướng dẫn chữa bệnh.








