💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Đại Thành (133) 頭腦 · 大頭 · 瘿疣 · 臉面 · 痘麻: bệnh đầu, bướu cổ, đậu sởi

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Đại Thành (133) 頭腦 · 大頭 · 瘿疣 · 臉面 · 痘麻: bệnh đầu, bướu cổ, đậu sởi

Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (修方卻病 · 卷一 · 頭腦病疾 · 偏頭寬頭大頭 · 瘿包贅疣 · 臉面病疾 · 痘麻)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.

Phong thuỷ nhà ở và các bệnh vùng đầu, mặt được sách cổ chép thế nào? Sau phần lý thuyết ngũ quan, quyển một Tu Phương Khước Bệnh của bộ Dương Trạch Đại Thành trở lại lối viết quen thuộc: mỗi chứng một danh sách hình thế. Bài này gồm năm mục: bệnh đầu não (頭腦病疾), đầu lệch, đầu to (偏頭寬頭大頭), bướu cổ, mụn cóc (瘿包贅疣), bệnh ở mặt (臉面病疾) và đậu, sởi (痘麻). Bài dịch, xếp lại và giảng như tư liệu học thuật cổ.

Trả lời nhanh: Dương Trạch Đại Thành gán đau đầu, nhọt đầu, chốc đầu cho hố nước bẩn, cây mục, hố xí ở phương Càn (vì "Càn là đầu"); gán bướu cổ cho giếng lâu không múc, eo núi bó sát; gán nốt ruồi, mụn, sẹo trên mặt cho hố trũng ở phương Ly (vì "Ly là mặt"), trái ứng trái, phải ứng phải; gán đậu sởi cho núi đá lởm chởm, đá chồng trước cửa. Đây là học thuật cổ; bệnh phải khám và chữa theo bác sĩ.

Thầy Vũ Giới giảng: "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."

Bệnh đầu não được sách cổ gán cho phương nào? – 頭腦病疾

Dương Trạch Đại Thành gán bệnh đầu não chủ yếu cho phương Càn (tây bắc) và Giáp: có hố đọng nước nhiều thứ bẩn thì sinh nhọt đầu, đau đầu; cây mục, hố xí, phân bẩn sau mộ thì chốc đầu, hói; gió lùa vào phương Càn thì đầy đầu mụn lở. Sách còn phân đau đầu bên trái thuộc can (huyết hư hoả thịnh), bên phải thuộc phế (đàm, khí hư).

Nguyên văn – 原文

問頭腦病疾。曰:乾方甲方有坑積水多污穢之物,主頭腦生癰,頭痛偏左屬肝經血虛火盛,木生火太過也,宜金水星以治之;痛偏右者屬肺經痰炎氣虛火尅金太甚也,宜水土星以治之……墳多小樹株,痰子瘡滿頭。宅後有坑,頭生癩疾,多白殼。……乾方積水坑,痰子黃膿瘡滿頭。……墳後有糞污穢,癩頭白禿。……乾位凹風射,主癩瘡滿頭。……廁安乾甲丁,幼男俱癩頭。

Dịch: Hỏi bệnh đầu não. Đáp: phương Càn, phương Giáp có hố đọng nước nhiều vật bẩn thì đầu não sinh nhọt. Đau đầu lệch trái thuộc kinh can, huyết hư hoả thịnh, Mộc sinh Hoả thái quá, nên dùng sao Kim, Thuỷ mà trị; đau lệch phải thuộc kinh phế, đàm viêm khí hư, Hoả khắc Kim quá, nên dùng sao Thuỷ, Thổ mà trị. Mộ nhiều gốc cây nhỏ thì đầy đầu mụn hạch. Sau nhà có hố thì đầu sinh chốc, nhiều vảy trắng. Phương Càn có hố đọng nước thì đầy đầu mụn mủ vàng. Sau mộ có phân bẩn thì chốc đầu, hói trắng. Gió lõm bắn vào vị Càn thì đầy đầu chốc lở. Hố xí đặt ở Càn, Giáp, Đinh thì trẻ trai đều chốc đầu.

Nhà cổ mái ngói trong làng Tây Đệ
Nhà cổ ở Tây Đệ (An Huy): mái, đầu hồi là "đầu" của nhà theo phép tượng hình của sách cổ. Ảnh: EditQ, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: "Càn là đầu" là câu của Thuyết quái, nên phương Càn được giao cho mọi bệnh ở đầu. Câu "dùng sao Kim, Thuỷ mà trị" không có nghĩa là thuốc, mà là chọn ngày giờ có các sao ấy chiếu để sửa phương, phép "tu phương" của sách. Phần dùng được trong mắt hình pháp: hố bẩn, hố xí, phân, rác đặt sát nhà ở bất kỳ phương nào cũng làm ô nhiễm, sinh ruồi muỗi; trẻ con chơi gần đó dễ lở loét da đầu là chuyện vệ sinh thật. Còn đau đầu kéo dài phải đi khám.

Đầu lệch, đầu to, sách cổ giải thích ra sao? – 偏頭寬頭大頭

Dương Trạch Đại Thành giải thích: Càn là đầu; phương Càn bị gọt vạt thì đầu lệch, nghiêng đổ thì đầu bè, lõm trống thì đầu to. Ở đất bằng, đỉnh rộng mà mỏ nhọn: ở bên trái ứng con trưởng, ở giữa ứng con thứ, ở bên phải ứng con út. Sách còn liệt kê gió từ từng phương làm đầu lệch theo từng kiểu.

Nguyên văn – 原文

問偏頭寬頭大頭。曰:乾為首,乾方削而歆者頭必偏,……凹而空者頭必大。平陽地頂平寬濶而嘴尖,在左應長,在中應仲,在右應季……亥風頭腦偏,戌風頭顱偏,甲風頭偏寬頂尖削,甲風頭偏左,艮風頭偏右……天柱半受風吹頭偏難教容直……頭為精神之府,頭頂俯深精神將脫,天柱傾折歿其命矣。

Dịch: Hỏi đầu lệch, đầu bè, đầu to. Đáp: Càn là đầu; phương Càn bị gọt mà nghiêng thì đầu ắt lệch; lõm mà trống thì đầu ắt to. Đất bằng mà đỉnh phẳng rộng, mỏ nhọn: bên trái ứng con trưởng, giữa ứng con thứ, phải ứng con út. Gió Hợi thì đầu não lệch, gió Tuất thì sọ lệch, gió Giáp thì đầu bè đỉnh nhọn, gió Giáp lại làm đầu lệch trái, gió Cấn làm đầu lệch phải. Thiên trụ bị gió thổi nửa bên thì đầu nghiêng khó ngay. Đầu là phủ của tinh thần; đỉnh đầu cúi sâu là tinh thần sắp thoát; thiên trụ gãy đổ thì mất mạng.

Sơ đồ phương Càn và hình đầu theo sách cổ
Càn bị gọt, nghiêng, lõm và gió từng phương ứng hình đầu theo Dương Trạch Đại Thành. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: "Thiên trụ" (天柱) trong sách vừa là cột sống cổ của người, vừa là núi chống trời sau huyệt. Đoạn này là một ví dụ trọn vẹn của lối "đất sao người vậy": núi Càn gọt thì đầu lệch, núi trống thì đầu to. Người đọc hôm nay hiểu đó là hệ thống tượng trưng của học thuật cổ. Hình dạng đầu của trẻ liên quan đến di truyền, tư thế nằm, sức khoẻ thai kỳ; trẻ có đầu to bất thường phải được bác sĩ nhi khám sớm.

Bướu cổ, mụn cóc sách cổ gán cho gì? – 瘿包贅疣

Dương Trạch Đại Thành gán bướu cổ cho một chuyện rất cụ thể: giếng lâu ngày không múc nước, giếng sâu mười trượng thì kỵ năm ngày, sâu năm trượng thì kỵ mười ngày; đến khi múc nước lần đầu mà uống thì trẻ nhỏ sinh bướu. Ngoài ra là các hình thế: eo núi bó sát thì cổ thõng; Thổ nặng Thuỷ nhẹ thì bướu; nước hướng Tị chảy về thì mụn cóc; trong nước có đá hình quả bầu; trụ cửa có u nhỏ.

Nguyên văn – 原文

問瘿包贅疣。曰:井水連日不汲動,十丈深者忌五日,五丈深者忌一旬,一旦汲來初飲,小兒生瘿包……用向巳水生贅疣;巳向寅水生瘤包……山峽緊逼項垂瘦;土重水輕瘿垂而上;申脈巳水項垂包。病死砂水射生瘤。水中石似葫蘆瘿。門擋柱有小包瘤。離井沐方臉生瘤。

Dịch: Hỏi bướu cổ, mụn cóc. Đáp: nước giếng nhiều ngày không múc động: giếng sâu mười trượng kỵ năm ngày, sâu năm trượng kỵ mười ngày; một khi múc lên uống ngay lần đầu thì trẻ nhỏ sinh bướu. Hướng Tị mà nước Tị thì sinh mụn cóc; hướng Tị nước Dần thì sinh u bướu. Eo núi bó sát thì cổ thõng bướu. Thổ nặng Thuỷ nhẹ thì bướu thõng. Mạch Thân nước Tị thì cổ thõng bướu. Sa thuỷ phương Bệnh, Tử bắn vào thì sinh u. Trong nước có đá như quả bầu thì sinh bướu. Trụ cửa có u nhỏ thì sinh u. Giếng ở phương Mộc dục của Ly thì mặt sinh u.

Một làng núi gần Shangri-La, Vân Nam
Làng núi ở Vân Nam: vùng thung lũng hẹp xưa hay có bướu cổ do thiếu i-ốt, người xưa gán cho thế núi. Ảnh: Colin W, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Giảng: Câu về giếng là chỗ đáng chú ý nhất cả mục: nó là một quan sát vệ sinh thật của người xưa. Nước giếng để lâu không múc thì tù đọng; lần múc đầu lấy lên lớp nước bẩn, lẽ ra phải bỏ đi. Người xưa thấy trẻ uống vào sinh bệnh thì ghi lại, dù gọi tên bệnh chưa đúng. Ngày nay ta biết bướu cổ địa phương thường liên quan đến thiếu i-ốt; còn nước giếng phải được xét nghiệm và xử lý trước khi uống. Phần "Thổ nặng Thuỷ nhẹ" là liên tưởng ngũ hành.

Bệnh ở mặt được sách cổ đối với phương Ly thế nào? – 臉面病疾

Dương Trạch Đại Thành gán bệnh ở mặt cho phương Ly (nam), vì "Ly là mặt". Phương Ly bị phá thì mặt có sẹo, u; có hố trũng thì mặt sinh nốt ruồi, mụn; hố có nước không khô thì nốt ruồi mọc lông. Hố ở phía trước bên trái thì nốt ruồi má trái, bên phải thì má phải. Mụn trứng cá được gán cho phế hoả, Đoài Kim bốc; mặt đỏ cho kinh dương minh phong nhiệt.

Nguyên văn – 原文

問臉面病疾。曰:離為面,離方破損臉上疤瘤殘破。一有坑坎臉生瘤痣,坑坎水不乾痣瘤生毫毛。左有在臉左,右有在臉右,周面八卦位所應方相符。窟在左前,左腮黑痣;窟在右前,右腮黑痣。……生粉刺係肺火兌金炎炎,宜取水星土星以卻之。……土計居辰方,臉短而面黃瘦。

Dịch: Hỏi bệnh ở mặt. Đáp: Ly là mặt; phương Ly bị phá thì trên mặt có sẹo, u, tàn tật. Có hố trũng thì mặt sinh u, nốt ruồi; hố có nước không khô thì nốt ruồi mọc lông. Có ở bên trái thì ở má trái, có ở bên phải thì ở má phải; quanh mặt ứng đúng với vị trí bát quái. Hang ở trước bên trái thì má trái nốt ruồi đen; hang ở trước bên phải thì má phải nốt ruồi đen. Mụn trứng cá là do phế hoả, Đoài Kim bốc cháy, nên lấy sao Thuỷ, sao Thổ mà trừ. Thổ, Kế ở phương Thìn thì mặt ngắn, vàng gầy.

Chân dung thầy thuốc Cát Khiêm Tôn, tranh cổ
Chân dung thầy thuốc Cát Khiêm Tôn (tranh cổ): đậu, sởi xưa là bệnh dịch, nay phòng bằng tiêm chủng. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Đoạn "quanh mặt ứng đúng với vị trí bát quái" (周面八卦位所應方相符) là chìa khoá của cả mục: tác giả coi khuôn mặt như một la bàn thu nhỏ, mỗi hướng quanh nhà ứng một vùng trên mặt. Đây là lối nghĩ đối ứng của học thuật cổ. Người đọc hôm nay giữ được một ý hình pháp: hố trũng đọng nước sát trước nhà là thứ nên lấp, vì ẩm và sinh muỗi. Nốt ruồi, mụn, sẹo trên mặt có nguyên nhân y học riêng; nốt ruồi thay đổi hình dạng phải đi khám da liễu.

Đậu, sởi được sách cổ gán cho hình thế nào? – 痘麻

Dương Trạch Đại Thành gán bệnh đậu, sởi cho những hình thế "nhọn" và "đỏ": núi đá lởm chởm trước mặt; đá to xếp tầng tầng ngoài cửa; giếng trời đá lộn xộn; đầu hồi nhọn dồn lại; bốn bên đất đỏ vỡ nát; sa hai bên nhọn dồn, bên trái ứng con trưởng, bên phải ứng con út; hoả, La ở phương Ly thì ứng con thứ.

Nguyên văn – 原文

問痘麻。曰:山多嵯峨在前。門外大石層層。天井亂石。屋山尖攢。四畔赤紅破碎。左右砂尖攢,左應長,右應季。火羅在離應中男。

Dịch: Hỏi đậu sởi. Đáp: núi lởm chởm nhiều ở phía trước. Ngoài cửa đá to xếp tầng tầng. Giếng trời đá lộn xộn. Đầu hồi nhà nhọn dồn lại. Bốn bên đất đỏ vỡ nát. Sa hai bên nhọn dồn: trái ứng con trưởng, phải ứng con út. Hoả, La ở phương Ly thì ứng con thứ.

Giếng nước trong một toà thổ lâu, Phúc Kiến
Giếng nước trong thổ lâu (Phúc Kiến): nước sạch là điều quan trọng nhất để phòng dịch bệnh. Ảnh: Gisling, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Giảng: Nốt đậu, nốt sởi là những chấm đỏ nhô trên da, nên sách tìm hình thế "nhọn, đỏ, lởm chởm" để đối ứng. Đó là tượng hình thuần tuý. Đậu mùa nay đã được thanh toán nhờ vắc-xin; sởi phòng được bằng tiêm chủng đầy đủ. Bài học thật của mục này là: thời xưa bệnh đậu, sởi giết rất nhiều trẻ con, nên sách phong thuỷ nào cũng có mục về nó, phản ánh nỗi lo của các gia đình thời ấy.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Năm mục trong bài đều dựa trên một phép đối ứng: Càn là đầu, Ly là mặt, bên trái nhà ứng bên trái người. Phép ấy cho sách một bộ khung gọn để đặt mọi chứng bệnh vào đúng phương. Nhưng khung gọn không có nghĩa là đúng về y học. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc phần này để hiểu cách người xưa nghĩ, và rút ra những điều hình pháp còn dùng: không để hố bẩn, hố xí, phân rác sát nhà; không uống nước giếng tù; không để đá lởm chởm, gạch vụn trước cửa.

Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), "Không có Hình thì Khí không tụ", và hình phải lành thì khí mới lành. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí phải "chạy như nước, xoắn như gió"; hố tù và nước giếng không múc chính là khí chết. Làm sạch, khơi thông là việc trước tiên.

Giới hạn phải nói thẳng: Phong Thuỷ Liên Hoa không chữa đau đầu, bướu cổ, bệnh da, nốt ruồi hay sởi. Những bệnh ấy phải khám và điều trị theo bác sĩ; trẻ em cần được tiêm chủng đầy đủ. Phong thuỷ chỉ góp phần làm nơi ở sạch, khô, an toàn.

Dòng kênh và nhà ven nước ở Chu Trang
Nhà ven kênh ở Chu Trang: ánh sáng và gió là thứ làm nhà khoẻ, hơn mọi phương vị. Ảnh: EditQ, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Tóm lại – 總結: Dương Trạch Đại Thành gán bệnh đầu cho hố bẩn, hố xí, cây mục, gió lùa ở phương Càn; gán đầu lệch, đầu to cho núi Càn bị gọt hay trống; gán bướu cổ cho nước giếng tù và eo núi bó; gán nốt ruồi, mụn, sẹo cho hố trũng ở phương Ly; gán đậu sởi cho hình nhọn, đỏ, lởm chởm. Phần vệ sinh nước và nhà cửa còn dùng; phần quy bệnh là học thuật cổ.

Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (132) 痰迷瘋顛 · 頭上五行 · 五官: điên cuồng và ngũ quan.

Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (134) 耳病 · 坎為耳: bệnh tai và năm án cọc, rãnh, tường đổ.

Nguồn: Dương Trạch Đại Thành, phần Tu Phương Khước Bệnh (修方卻病) quyển 1, các mục 頭腦病疾, 偏頭寬頭大頭, 瘿包贅疣, 臉面病疾, 痘麻 (tờ 66–70 quyển), bản khắc Càn Long 6 (1741), tập 15, thuộc công cộng. Các danh sách được trích chọn, xếp nhóm lại; vài chữ khắc mờ không dịch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Biết "Càn là đầu, Ly là mặt" là phần Thư; nhìn ra chỗ hố tù, chỗ đá dữ quanh một ngôi nhà thật là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Nhà vệ sinh ở hướng tây bắc có xấu không? – 廁在乾

Dương Trạch Đại Thành chép hố xí ở phương Càn, Giáp, Đinh thì trẻ trai chốc đầu. Đó là học thuật cổ; Phong Thuỷ Liên Hoa đặt nhà vệ sinh theo mặt bằng thật, thông gió tốt, xa bếp và giếng, không phán bệnh theo một phương.

Giếng lâu không dùng có nên múc lên uống ngay không? – 井水不汲

Không nên. Sách cổ đã cảnh báo trẻ uống nước giếng lâu không múc thì sinh bệnh. Nước giếng phải được xét nghiệm, lọc và đun sôi; giếng bỏ lâu phải thau rửa trước khi dùng lại.

"Ly là mặt" nghĩa là gì? – 離為面

Trong bát quái, Ly ở phương nam, tượng lửa và ánh sáng; sách cổ gán cho Ly đôi mắt và khuôn mặt. Dương Trạch Đại Thành dựa vào đó để quy các bệnh ở mặt cho phương Ly của nhà.

Đá lởm chởm trước cửa có nên dọn không? – 門外大石

Nên dọn hoặc sắp lại cho gọn. Sách cổ gán đá lởm chởm, xếp tầng trước cửa cho bệnh đậu sởi; theo hình pháp, chúng làm minh đường dữ, lối đi nguy hiểm cho trẻ nhỏ.

Từ khoá: càn vi thủ · bệnh đầu · bướu cổ · đậu sởi · bệnh ở mặt · phong thủy và bệnh tật · dương trạch đại thành

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…