Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (修方卻病 · 卷一 · 停滯食積 · 鼓脹 · 水蠱 · 黃腫 · 流痰 · 中風 · 風疾)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Phong thuỷ nhà ở và các chứng đầy bụng, phù thũng, trúng phong được sách cổ chép thế nào? Quyển một Tu Phương Khước Bệnh của bộ Dương Trạch Đại Thành có một chuỗi mục liền nhau về ăn không tiêu (停滯食積), bụng trướng (鼓脹), thuỷ cổ (水蠱), vàng da phù (黃腫), lưu đàm (流痰), trúng phong (中風中痰) và nhóm phong tật (風疾) dài nhất quyển. Bài này dịch, xếp lại và giảng các danh sách ấy như tư liệu học thuật cổ.
Trả lời nhanh: Dương Trạch Đại Thành gán ăn không tiêu, bụng trướng cho hố nước đọng ở phương Ly, Khôn và giữa nhà, sân gạch vụn lồi lõm; gán phù thũng, vàng da cho nước sau nhà dội xuống đầu, mái chái nối sau, nước không khô; gán trúng phong, liệt nửa người cho chỗ khuyết hở để gió lùa thẳng vào nhà, nhất là phương Dần, Cấn. Đây là học thuật cổ; đột quỵ là cấp cứu, phải gọi cấp cứu ngay.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ." Gió lùa thẳng, nước dội thẳng là hình không giữ được khí.
Ăn không tiêu và bụng trướng, sách cổ gán cho gì? – 停滯食積 · 鼓脹
Dương Trạch Đại Thành gán ăn không tiêu cho hố nước đọng ở phương Ly và Khôn; giếng trời bắc cầu, xây lối đi; nền đất nhiều đá vỡ gạch vụn lồi lõm; chôn chum nước, đá lạ ở trung cung; chum thùng chứa đặt trong cửa phòng. Bụng trướng được gán cho gò đất tròn, hang đất "ở ngực" (trước mặt nhà), hố nước đọng giữa nhà, minh đường chật hẹp.
Nguyên văn – 原文
問停滯食積犯何氣化……曰:離坤積水坑,腹中多停滯。天井置橋。天井砌路。地多破石碎磚崩缺不平。中宮埋水缸怪石,坤離埋磚石。……板倉堂桶在房門內。問鼓脹。曰:員墩土窟在胸膛,婦女腫毒鼓脹。中宮積水坑,肚腹鼓脹。……坤方或離方水坑。明堂迫狹,鼓脹防危。土遇木主腹脹。
Dịch: Hỏi ăn uống ngưng trệ phạm khí hoá gì? Đáp: phương Ly, Khôn có hố nước đọng thì trong bụng hay ngưng trệ. Giếng trời bắc cầu. Giếng trời xây lối đi. Nền đất nhiều đá vỡ gạch vụn, sụt khuyết không bằng. Trung cung chôn chum nước, đá lạ; Khôn Ly chôn gạch đá. Thùng gỗ, chum chứa đặt trong cửa phòng. Hỏi bụng trướng. Đáp: gò tròn, hang đất ở chỗ ngực thì đàn bà sưng độc, bụng trướng. Trung cung có hố nước đọng thì bụng trướng. Phương Khôn hay Ly có hố nước. Minh đường chật hẹp thì bụng trướng, phải phòng nguy. Thổ gặp Mộc thì bụng trướng.

Giảng: Khôn là bụng, Ly là phương đối với Khảm, trung cung là Thổ chủ tỳ vị; ba chỗ ấy có nước đọng, có vật chôn thì bị gán bệnh bụng. Lối suy "giữa nhà là bụng nhà" khá tự nhiên. Trong hình pháp, giữa nhà và sân trước phải phẳng, khô, thoát nước tốt; giếng trời mà bắc cầu, xây lối đi ngang thì đáy giếng thành chỗ đọng nước, khó vệ sinh. Phần đó còn dùng. Bụng trướng, ăn không tiêu kéo dài là triệu chứng phải khám tiêu hoá.
Thuỷ cổ và phù thũng vàng da, sách cổ nói do đâu? – 水蠱 · 黃腫
Dương Trạch Đại Thành gán chứng thuỷ cổ (bụng to vì nước) cho nhà đầy nước bẩn, nước tắm (mộc dục) chảy về, nền ẩm, gió Cấn gió Tốn giao nhau, nước chết tràn ở phương Nhâm Tý Quý Sửu. Phù thũng vàng da (黃腫) được gán cho nước sau lưng dội xuống đầu nhà, mái chái nối dài sau nhà, núi trước hình quả bí đao, giếng trời gom nước, nước quanh nhà không khô.
Nguyên văn – 原文
問水蠱。曰:不水敗病,滿堂水蠱症多。沐浴水朝地,單濕出水蠱。中有水而外乾或不乾,皆蠱。……壬子方或癸丑方死水洋溢。……問黃腫係何氣化。曰:背後水淋頭。屋後接簷披廈。前山冬瓜樣。水坑破艮方。……天井聚水坑。界水堂不乾。坤方多亂溝。……一萬姓考柩反水犯黃泉,孟仲皆腫,改後腫自消矣。
Dịch: Hỏi thuỷ cổ. Đáp: nước bại thì bệnh, cả nhà nhiều chứng thuỷ cổ. Nước mộc dục chảy về đất, nền ẩm thấp thì sinh thuỷ cổ. Trong có nước mà ngoài khô hay không khô đều sinh cổ. Phương Nhâm Tý hay Quý Sửu có nước chết tràn lan. Hỏi phù vàng do khí hoá gì. Đáp: nước sau lưng dội xuống đầu. Sau nhà nối hiên làm chái. Núi trước hình bí đao. Hố nước phá phương Cấn. Giếng trời thành hố gom nước. Nước ranh giới quanh nhà không khô. Phương Khôn nhiều rãnh lộn xộn. Án: họ Vạn, quan tài cha nằm chỗ nước phản, phạm Hoàng tuyền, con trưởng con thứ đều phù; sửa xong thì hết phù.

Giảng: Cả hai danh sách đều xoay quanh nước không thoát. "Nước sau lưng dội xuống đầu" là mái sau đổ nước thẳng vào sát chân tường, "mái chái nối sau" làm nước dồn về một chỗ; giếng trời gom nước mà không có lối ra. Người làm hình pháp xem những thứ ấy là lỗi thoát nước thật, gây ẩm chân tường, mốc, nứt. Phần "phạm Hoàng tuyền" thuộc lý thuyết thuỷ pháp Tam Hợp, bài chỉ ghi lại. Còn phù thũng, vàng da là dấu hiệu bệnh gan, thận, tim phải khám ngay.
Lưu đàm và trúng phong, sách cổ gán cho hình thế nào? – 流痰 · 中風中痰
Dương Trạch Đại Thành gán lưu đàm (nhọt rò, mủ chảy) cho cống ngầm ở phương Cấn, hố xí đặt trên mạch đến, cây vỡ có lỗ thối ở bốn góc, đá lạ chôn dưới đất, hố bẩn ẩm ở phương Tốn. Trúng phong, liệt nửa người được gán cho hố sâu sát trước huyệt, cây rỗng bên trái, chỗ khuyết ở phương Dần Giáp có gió lùa, eo đất không che chắn bị gió bắc, gió Khôn thổi thẳng.
Nguyên văn – 原文
問流痰氣化。曰:艮方有暗剅……廁當來脈,井在前。……四維破樹多膿腫。……巽方有污穢濕坑。……一陳姓流痰,改暗剅即愈。問中風中痰。曰:穴前深坑過窄,左有空心破樹,寅甲空缺有凹風。峽無遮護,北風劫,坤風射穴,中風痰。艮方空缺風射。一季姓峽左風劫,半身不遂,擇吉扶命,築堤栽樹後,漸自愈矣。
Dịch: Hỏi khí hoá của lưu đàm. Đáp: phương Cấn có cống ngầm. Hố xí đặt trên mạch đến, giếng ở phía trước. Bốn góc có cây vỡ thì nhiều mủ sưng. Phương Tốn có hố bẩn ẩm. Án: họ Trần bị lưu đàm, sửa cống ngầm thì khỏi. Hỏi trúng phong, trúng đàm. Đáp: trước huyệt có hố sâu quá hẹp, bên trái có cây rỗng vỡ, phương Dần Giáp khuyết hở có gió lõm. Eo đất không che chắn, gió bắc cướp, gió Khôn bắn vào huyệt thì trúng phong đàm. Phương Cấn khuyết hở, gió bắn vào. Án: họ Quý, eo đất bên trái bị gió cướp, liệt nửa người; chọn ngày phù mệnh, đắp đê trồng cây chắn gió, rồi dần dần tự khỏi.

Giảng: Từ đây trở đi, chữ "phong" (gió) trở thành trục của cả quyển: chỗ nào khuyết hở để gió lùa thẳng (凹風, ao phong) là chỗ sinh phong tật. Đây là một trong những nguyên lý gốc của phong thuỷ: "tàng phong tụ khí", che gió thì khí mới tụ. Án họ Quý cho cách sửa rất thật: đắp đê, trồng cây chắn gió. Người đọc hôm nay nên hiểu đúng giới hạn: chắn gió lùa là làm nơi ở ấm, đỡ lạnh; còn đột quỵ là cấp cứu, phải gọi cấp cứu ngay khi thấy méo miệng, yếu tay chân, nói khó.
Nhóm phong tật dài nhất quyển nói gì? – 風疾氣化
Nhóm phong tật trong Dương Trạch Đại Thành là một bảng dài gán từng loại "phong" (bệnh ngoài da, co cứng, động kinh, điên giản theo cách gọi xưa) cho gió từ một phương cụ thể lùa qua chỗ khuyết. Câu mở đầu là: phương Dần, Cấn ứng sao Cơ, sao Cơ ưa gió; phương ấy có gió phá bắn vào thì ứng phong tật, bên trái ứng bên trái, bên phải ứng bên phải.
Nguyên văn – 原文
問風疾何氣化。曰:寅艮箕星好風,其方有破風射,則應瘋疾,左應左,右應右。有坑在艮,白癜瘋。……大痲瘋:寅甲空缺風射。……午風心火癇,瘋聲如羊咩。子風腎水癇,瘋如豬聲。酉風肺金癇,瘋聲如雞啼。卯風肝木癇,瘋聲如犬嗥。……左畔風吹,劫左邊瘋癱必甚。右畔風吹破右邊,瘋癱先發。
Dịch: Hỏi phong tật do khí hoá gì. Đáp: phương Dần Cấn ứng sao Cơ, sao Cơ ưa gió; phương ấy có gió phá bắn vào thì ứng phong tật, bên trái ứng trái, bên phải ứng phải. Có hố ở phương Cấn thì bạch biến. Đại ma phong: chỗ khuyết ở Dần Giáp có gió bắn. Gió Ngọ là giản thuộc tâm hoả, tiếng như dê kêu; gió Tý là giản thuộc thận thuỷ, tiếng như lợn; gió Dậu là giản thuộc phế kim, tiếng như gà gáy; gió Mão là giản thuộc can mộc, tiếng như chó tru. Gió bên trái thổi thì bên trái liệt nặng; gió bên phải thổi phá thì bên phải liệt phát trước.

Giảng: Bảng phong tật cho thấy rõ lối ghép của sách: mỗi phương ứng một tạng theo ngũ hành (Ngọ – tâm – Hoả, Tý – thận – Thuỷ, Dậu – phế – Kim, Mão – can – Mộc), rồi mỗi tạng ứng một "tiếng kêu" của con vật theo phép phối Thập nhị chi. Người đọc hôm nay cần biết: tên các chứng "phong" thời Thanh gom nhiều bệnh khác nhau, có bệnh nay là bệnh da, có bệnh là động kinh, có bệnh là phong (Hansen), tất cả đều có cách chẩn đoán và điều trị y khoa. Phần dùng được là nguyên lý "chỗ khuyết hở để gió lùa thẳng thì nhà lạnh, khí tán".
| Phương gió lùa | Tạng theo sách | Cách sách gọi |
|---|---|---|
| Ngọ (nam) | Tâm, Hoả | Giản tiếng dê |
| Tý (bắc) | Thận, Thuỷ | Giản tiếng lợn |
| Dậu (tây) | Phế, Kim | Giản tiếng gà |
| Mão (đông) | Can, Mộc | Giản tiếng chó |
| Dần Giáp, Cấn (đông bắc) | Sao Cơ ưa gió | Nhiều loại phong ngoài da |
Ngoài gió, bảng còn chép vài hình thế khác: hố xí đặt ở phương Tốn hay trên mạch đến thì "phong tật quấn thân"; bếp lò, lò rèn đặt ở đầu phương Càn thì ngứa ngáy; hai bên có chum phân vỡ, hôi thối thì nổi mẩn cục; sa hình móng hạc co quắp và đường ngoằn ngoèo thì tay co như chân gà; trong phòng có cửa sổ phương Dần để gió bắn vào thì đau dọc xương. Mỗi câu là một cặp "hình ấy thì bệnh ấy", không có giải thích dài. Người đọc nên coi đây là danh mục tư liệu, không phải bảng chẩn đoán.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Bài này gom hai chữ lớn của phong thuỷ: thuỷ và phong. Nước đọng, nước không thoát, nước dội sát chân tường bị gán cho bệnh bụng, phù; gió lùa qua chỗ khuyết bị gán cho trúng phong, phong tật. Đọc kỹ thì sách cổ đang nói lại nguyên lý "tàng phong, đắc thuỷ": khí gặp gió thì tán, gặp nước giới hạn thì dừng.
Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), "Không có Hình thì Khí không tụ". Hình ở đây là tường bao, hàng cây, gò đất che những phương khuyết hở; là rãnh thoát nước có lối ra rõ ràng. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí phải "chạy như nước, xoắn như gió": không đứng im thành nước chết, không xộc thẳng thành gió độc. Cách sửa trong án họ Quý (đắp đê, trồng cây) đúng tinh thần ấy.
Giới hạn phải nói thẳng: Phong Thuỷ Liên Hoa không chữa bụng trướng, phù thũng, vàng da, đột quỵ, động kinh hay bệnh da. Những bệnh ấy phải khám và điều trị theo bác sĩ; đột quỵ là cấp cứu theo từng phút. Phong thuỷ chỉ góp phần làm nơi ở khô, ấm, kín gió mà thông thoáng.

Tóm lại – 總結: Dương Trạch Đại Thành gán ăn không tiêu, bụng trướng cho nước đọng ở Khôn, Ly và giữa nhà; gán thuỷ cổ, phù vàng cho nước không thoát, mái dội sát nhà; gán lưu đàm cho cống ngầm, hố xí trên mạch; gán trúng phong và phong tật cho gió lùa qua chỗ khuyết, nhất là phương Dần Cấn. Cách sửa sách ghi là việc thật: sửa cống, đắp đê, trồng cây chắn gió. Phần quy bệnh là học thuật cổ.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (130) 痞塊 · 婦女火病 · 氣痛 · 驚風: hòn cục, bệnh hoả, kinh phong.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (132) 痰迷瘋顛 · 頭上五行 · 五官: điên cuồng và ngũ quan.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành, phần Tu Phương Khước Bệnh (修方卻病) quyển 1, các mục 停滯食積, 鼓脹, 水蠱, 黃腫, 流痰氣化, 中風中痰, 風疾氣化 (tờ 50–55 quyển), bản khắc Càn Long 6 (1741), tập 15, thuộc công cộng. Bảng phong tật được trích chọn; vài chữ khắc mờ không dịch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: xét tả hữu, eo đất, chỗ khuyết hở để gió lùa.
- La Kinh Liên Hoa: đo phương Dần, Cấn, Khôn của chỗ khuyết.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ lối thoát nước mái, giếng trời, rãnh quanh nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (1): tác giả, các bài tựa và mục lục bộ sách
- Huyền Cơ Phú: ứng nghiệm bệnh tật, quan lộc, khoa danh
- Hoàng Đế Trạch Kinh: nhà như thân người, sinh khí và tử khí
- Dương Trạch Đại Thành (132) 痰迷瘋顛 · 頭上五行 · 五官: điên cuồng và ngũ quan
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết "gió Dần Cấn sinh phong tật" là phần Thư; đứng trên khu đất mà thấy gió vào từ đâu, nước ra ở đâu là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Ao phong" (凹風) là gì? – 凹風
"Ao phong" là gió lùa qua chỗ khuyết, chỗ lõm của địa hình hay của dãy nhà, thổi thẳng vào nhà hoặc huyệt mộ. Dương Trạch Đại Thành gán nhiều chứng phong cho nó; theo hình pháp, nên che phương khuyết bằng tường, cây, gò để nhà kín gió.
Mái sau nhà đổ nước sát chân tường có sao không? – 背後水淋頭
Sách cổ gọi là "nước sau lưng dội xuống đầu" và gán cho chứng phù vàng. Theo hình pháp, nước mái phải có máng và rãnh dẫn đi xa chân tường, không để ẩm móng.
Chôn chum nước giữa nhà có nên không? – 中宮埋缸
Dương Trạch Đại Thành xếp việc chôn chum nước, đá lạ ở trung cung vào danh sách gây bệnh bụng. Theo hình pháp, giữa nhà phải vững, khô; không nên đào hố, chôn vật ở đó.
Phong thuỷ có giúp gì cho người bị liệt nửa người không? – 半身不遂
Người bị liệt phải điều trị và tập phục hồi theo bác sĩ. Về nhà ở, có thể làm lối đi phẳng, tay vịn, phòng kín gió, đủ nắng để người bệnh an toàn và dễ chịu; đó là việc chăm sóc, không phải chữa bệnh bằng phong thuỷ.








