Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書, "sách khâm định hoà theo kỷ trời, phân biệt phương đất") là bộ sách chọn ngày do triều Thanh cho soạn dưới đời Càn Long, gồm 36 quyển. Đây là sách trạch nhật chuẩn của Khâm Thiên Giám: lịch Thời Hiến phát hành hằng năm đều lấy sách này làm căn cứ ghi việc nên làm, việc nên tránh của từng ngày. Bài mở đầu chuyên mục giới thiệu sách ra đời thế nào, ai soạn, bố cục 36 quyển ra sao, và cách Phong Thuỷ Liên Hoa sẽ dịch, giảng theo bản gốc.
Trả lời nhanh: Hiệp Kỷ Biện Phương Thư là bộ sách chọn ngày triều Thanh, có lệnh soạn năm Càn Long thứ 4 (1739), vua viết tựa tháng Chạp năm Càn Long thứ 6. Người đứng đầu việc soạn là Trang Thân vương Doãn Lộc, cùng các nhà lịch toán và quan Khâm Thiên Giám.
- Sách có 36 quyển: Bản Nguyên, Nghĩa Lệ, Lập Thành, Nghi Kỵ, Dụng Sự, Công Quy, Niên Biểu, Nguyệt Biểu, Nhật Biểu, Lợi Dụng, Phụ Lục, Biện Ngoa.
- Mục đích là sửa các điều sai và kiêng cữ vô căn cứ trong sách chọn ngày đời trước, đưa về lý can chi, sinh khắc, suy vượng.
"Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên." – câu Thầy Vũ Giới vẫn nhắc khi bàn chuyện chọn ngày.
Sách ra đời từ việc sửa sách chọn ngày cũ – 修書緣起
Theo phần tấu nghị chép đầu sách, đời Khang Hy năm thứ 22 (1683) đã có sách "Tuyển Trạch Thông Thư" do Khâm Thiên Giám dùng. Sách ấy gom nhiều thuyết dân gian, có nhiều chỗ sai và nhiều điều kiêng cữ không có căn cứ. Đời Khang Hy năm thứ 52 (1713), Trang Thân vương cùng các quan soạn "Ngự Định Tinh Lịch Khảo Nguyên", khảo lại gốc của các thần sát.
Đến năm Càn Long thứ 4 (1739), triều đình cho sửa lại toàn bộ sách chọn ngày. Các bản tấu được dâng lên, Bộ Lễ do Đại học sĩ Ngạc Nhĩ Thái đứng đầu xét duyệt, qua nhiều đợt trong năm Càn Long thứ 5. Năm Càn Long thứ 6, danh sách các quan soạn được ban, và vua Càn Long viết bài tựa vào ngày rằm tháng Chạp.

Trong bài tựa, vua giải tên sách. Câu "夫協紀辨方者,敬天之紀,敬地之方也" nghĩa là: "Hiệp kỷ, biện phương, tức là kính cái kỷ của trời, kính cái phương của đất." Bài tựa nói rõ sách mới bỏ nhiều điều sai của sách cũ, nhưng vẫn giữ những tục lệ có ích cho dân.
Những người soạn sách – 纂修諸臣
Danh sách quan chức ghi ở đầu sách cho thấy đây là công trình của triều đình, có cả hoàng thân, nhà lịch toán lẫn quan Khâm Thiên Giám:
- Doãn Lộc (允祿), Hoà Thạc Trang Thân vương, tổng lý quán soạn sách lịch Thời Hiến, đứng đầu việc soạn.
- Hoằng Trú (弘晝), Hoà Thạc Hoà Thân vương; Trương Chiếu (張照), nội các học sĩ; Mai Cốc Thành (梅瑴成) và Hà Quốc Tông (何國宗), các nhà lịch toán: đều làm tổng tài.
- Tiến Ái (進愛), giám chính Khâm Thiên Giám, làm soạn tu; Lý Đình Diệu (李廷耀), giám phó, chuyên lo việc tuyển trạch.

Bố cục 36 quyển – 三十六卷目錄
Theo mục lục bản Tứ Khố Toàn Thư, sách chia thành mười hai phần:
- Bản Nguyên (quyển 1–2): gốc lý của trạch nhật.
- Nghĩa Lệ (quyển 3–8): giải nghĩa và lệ dùng của từng thần sát.
- Lập Thành (quyển 9): các bảng tra lập sẵn.
- Nghi Kỵ (quyển 10) và Dụng Sự (quyển 11): việc nên, việc kỵ, và từng loại việc dùng thần sát nào.
- Công Quy (quyển 12–13): quy tắc cho việc công.
- Niên Biểu (quyển 14–19), Nguyệt Biểu (quyển 20–31), Nhật Biểu (quyển 32): các bảng thần sát theo năm, tháng, ngày.
- Lợi Dụng (quyển 33–34), Phụ Lục (quyển 35), Biện Ngoa (quyển 36): cách dùng, phần phụ thêm và phần biện chính các thuyết sai.
Phần nội dung tóm của từng quyển trong bảng dưới là phác thảo ban đầu theo tên mục. Khi dịch đến quyển nào, Phong Thuỷ Liên Hoa sẽ theo đúng nguyên văn quyển ấy.

Tứ Khố Toàn Thư đánh giá – 四庫提要
Năm Càn Long thứ 45 (1780), ban biên soạn Tứ Khố Toàn Thư (tổng toản quan Kỷ Quân, Lục Tích Hùng, Tôn Sĩ Nghị) viết đề yếu cho sách. Đề yếu khen sách đã phá hết những thuyết chọn ngày phụ hội, kiêng cữ không đúng của thầy thuật đời trước, và đưa về lý can chi, sinh khắc, suy vượng. Đề yếu cũng nói sách đã bỏ những thuyết gán cho Hứa Chân Quân và sách Ngọc Hạp Ký.
Trong Thẩm Thị Huyền Không Học, Thẩm Trúc Nhưng cũng nhắc đến sách này, cho biết sách do Khâm Thiên Giám in phát hằng năm từ đời Gia Khánh đến đời Quang Tự (xem bài Luận Kỳ Môn, Luận Tuyển Trạch).

Cách Phong Thuỷ Liên Hoa dịch bộ sách này – 翻譯體例
- Theo bản gốc: dịch từ bản in gốc triều Thanh, 36 quyển. Sách đã hết bản quyền. Không dùng các bản chú giải hiện đại còn bản quyền.
- Mỗi bài một phần: mỗi quyển hoặc mỗi nhóm thần sát một bài. Có nguyên văn chữ Hán ở các câu chính, có dịch nghĩa và ghi chú.
- Sơ đồ vẽ lại: các bảng, đồ hình trong sách được vẽ lại cho dễ đọc. Xen kẽ có thêm vài "hình phối cảnh" phố cổ, cung điện cổ để người đọc thư giãn mắt.
- Không trộn ý riêng: phần dịch theo nguyên văn. Nhận xét của Phong Thuỷ Liên Hoa để ở mục riêng.
Ghi chú của Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Chọn ngày là một tầng của phong thuỷ, không thay được hình thế và khí vận. Hiệp Kỷ Biện Phương Thư có giá trị vì nó gạt bỏ nhiều kiêng cữ vô căn cứ, đưa thần sát về lý can chi, ngũ hành. Đọc theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, người học sẽ thấy ngày giờ cũng là một phần của dòng khí trời đất. Dùng đúng thì giúp việc thuận; dùng máy móc thì thành mê tín, đúng như điều chính bộ sách này muốn sửa.
Bài liên quan – 相關文章
- Luận Kỳ Môn, Luận Tuyển Trạch (Thẩm Thị Huyền Không)
- Toàn bộ chuyên mục Hiệp Kỷ Biện Phương Thư – Bảng Gốc
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Hiệp Kỷ Biện Phương Thư là sách gì?
Là bộ sách chọn ngày 36 quyển do triều Thanh cho soạn đời Càn Long, dùng làm căn cứ cho lịch Thời Hiến của Khâm Thiên Giám.
Ai soạn Hiệp Kỷ Biện Phương Thư?
Trang Thân vương Doãn Lộc đứng đầu, cùng Hoà Thân vương Hoằng Trú, Trương Chiếu, Mai Cốc Thành, Hà Quốc Tông và các quan Khâm Thiên Giám.
Tên sách "Hiệp Kỷ Biện Phương" nghĩa là gì?
Theo bài tựa của vua Càn Long: kính cái kỷ của trời (hiệp kỷ) và kính cái phương của đất (biện phương).
Sách khác gì sách chọn ngày dân gian?
Theo đề yếu Tứ Khố, sách bỏ nhiều kiêng cữ vô căn cứ và các thuyết gán cho Hứa Chân Quân, Ngọc Hạp Ký, đưa thần sát về lý can chi, sinh khắc, suy vượng.
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn học chọn ngày đúng gốc, kết hợp với hình thế và phi tinh, các bạn có thể liên hệ Thầy Vũ Giới qua Zalo 0988 964 636 (TP.HCM).
Nguồn: Khâm Định Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (欽定協紀辨方書), triều Thanh, bản Tứ Khố Toàn Thư: phần tựa, tấu nghị, danh sách quan soạn và đề yếu. Sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa; hình phối cảnh từ Unsplash.









