💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Linh thú trên góc mái cung điện xưa: ý nghĩa và bài học phong thủy

Vũ Kim — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Linh thú trên góc mái cung điện xưa: ý nghĩa và bài học phong thủy

Linh thú trên góc mái là một chi tiết rất đặc trưng của kiến trúc cung điện, đình chùa Á Đông xưa. Nhìn lên góc mái một toà điện lớn, ta thấy một hàng tượng nhỏ bằng gốm men xếp nối nhau dọc theo sống mái, từ đầu góc lên trên. Có một bài giới thiệu hàng linh thú trên góc mái cung điện xưa, kể tên lần lượt: rồng, phượng, sư tử, thiên mã, hải mã, toan nghê, hiệp ngư, giải trãi, đẩu ngưu, hành thập; mỗi con một ý: có con giữ nước trấn hoả, có con phân phải trái, có con trừ tai, có con được tin là giúp tránh sét.

Những linh thú ấy không chỉ để trang trí. Chúng là một cách người xưa gửi ý niệm phong thuỷ, ý niệm về an toàn và trật tự vào kiến trúc. Bài này đọc hàng linh thú ấy theo Hình Pháp Liên Hoa, để các bạn đang học phong thủy hiểu thêm về cách người xưa nghĩ về mái nhà.

"Phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ." – Thầy Vũ Giới

Mái nhà: phần "thông thiên" của công trình

Liên Hoa nói nhà cần "thông thiên thấu địa": trên thông với trời, dưới thấu với đất. Mái là phần thông thiên. Nó đón mưa, đón nắng, đón gió, và cũng là phần dễ bị thiên tai nhất: sét đánh, gió bão lật ngói, mưa dột, lửa cháy lan từ mái này sang mái khác.

Góc mái lại là chỗ đặc biệt. Đó là nơi hai mặt mái gặp nhau, nơi sống mái vươn ra xa nhất, hứng gió mạnh nhất, cũng là chỗ dễ hư hại nhất. Người xưa đặt hàng linh thú ở đây vừa vì lý do kỹ thuật, vừa vì lý do tâm linh. Về kỹ thuật, những khối gốm ấy góp phần đè giữ, ghim chặt các viên ngói ở sống mái, không cho gió bóc đi. Về tâm linh, mỗi con vật là một lời cầu mong cho công trình được bình an.

Ý nghĩa của từng linh thú

Theo cách giải thích phổ biến, mỗi linh thú trên góc mái mang một ý riêng. Dưới đây là cách hiểu chung, có thể khác nhau tuỳ nơi, tuỳ thời:

Linh thúÝ nghĩa thường được gán
RồngUy quyền, mưa thuận gió hoà, giữ nước
PhượngĐiềm lành, đức độ, hoà hợp
Sư tửUy nghi, trấn giữ, bảo vệ
Thiên mãSức mạnh vượt trời, đi xa
Hải mãVượt biển, thông suốt bốn phương
Toan nghêGiống sư tử, thích yên tĩnh, trấn giữ
Hiệp ngưLoài cá thần, gọi mưa, trấn hoả
Giải trãiPhân biệt phải trái, công bằng
Đẩu ngưuLoài thuỷ thú, chế ngự nước, trừ tai
Hành thậpHình người có cánh, cầm khí cụ, gắn với ý tránh sét

Số lượng linh thú trên mái thường theo cấp bậc của công trình: công trình càng quan trọng thì càng nhiều linh thú. Đó là cách người xưa thể hiện trật tự, đẳng cấp trong kiến trúc.

/api/public/thu-vien/bai-viet/mai-chua-co-tren-doi-mwgzs4zu2quy.webp

Đọc theo Hình Pháp: vì sao nhiều linh thú gắn với nước?

Để ý sẽ thấy: rất nhiều linh thú trên mái mang ý "giữ nước", "trấn hoả", "gọi mưa": rồng, hiệp ngư, đẩu ngưu, hải mã. Điều đó không phải ngẫu nhiên.

Cung điện, đình chùa xưa làm bằng gỗ. Nỗi sợ lớn nhất là lửa. Một lần cháy có thể thiêu rụi cả quần thể. Đặt những linh thú thuộc Thủy lên mái là cách người xưa gửi gắm mong muốn "Thủy chế Hỏa". Theo ngũ hành, mái nhà hình nhọn, cao, vươn lên là hình Hỏa. Thêm những biểu tượng Thủy lên trên là để cân bằng.

Đây là ví dụ rất rõ về tư duy âm dương, ngũ hành trong kiến trúc cổ. Hình mái là Hỏa, vật liệu gỗ là Mộc (Mộc sinh Hỏa, càng dễ cháy), nên phải đưa Thủy vào để chế. Dĩ nhiên, chống cháy thật thì phải bằng các biện pháp thật: bể chứa nước, khoảng cách giữa các toà, tường ngăn lửa. Những linh thú là phần ý niệm đi kèm.

Giải trãi và Hành thập: phải trái và an toàn

Giải trãi là loài thú trong truyền thuyết được cho là phân biệt được người ngay kẻ gian. Đặt giải trãi trên mái các toà điện là cách nhắc rằng nơi ấy phải công bằng, phân minh. Đó là phong thuỷ theo nghĩa đạo đức: nơi làm việc của người cầm quyền phải chính trực.

Hành thập là hình người có cánh, thường đứng ở cuối hàng, gắn với ý tránh sét. Ở góc mái cao, nhọn, sét dễ đánh vào. Người xưa có những cách riêng để đối phó với sét, và hình tượng này là một phần của mong muốn ấy. Ngày nay, chống sét phải bằng hệ thống kim thu sét, dây tiếp địa đúng kỹ thuật.

Cả hai cho thấy: linh thú trên mái không chỉ "trấn tà" theo nghĩa thần bí, mà còn gửi những giá trị rất cụ thể: công bằng, an toàn, phòng thiên tai.

/api/public/thu-vien/bai-viet/mai-thap-co-goc-cong-mwgzs770trd5.webp

Khi đi thăm các di tích cổ, các bạn có thể tập quan sát: đếm số linh thú trên góc mái, xem con nào đứng đầu, con nào đứng cuối, mái nào nhiều, mái nào ít; so sánh với vị trí của toà nhà trong quần thể. Toà chính ở trục giữa thường có nhiều nhất. Toà phụ hai bên ít hơn. Cách xếp ấy chính là bài học về trục, về chủ – khách, về Long Hổ trong quy hoạch cổ.

Linh thú trên mái khác linh vật treo tường thế nào?

Có người thấy linh thú trên mái cung điện thì muốn đặt tương tự lên nhà mình, hoặc treo các con vật dữ trên tường để "trấn". Cần phân biệt:

  • Linh thú trên mái cung điện là một hệ thống có trật tự, gắn với cấp bậc công trình, đặt theo quy tắc, phần lớn là thú hiền hoặc thú thiêng, hướng lên trời, không chĩa vào ai.
  • Linh vật treo tường nhà dân nhiều khi là con vật dữ, nhe nanh, chĩa sang nhà hàng xóm. Đó là đẩy sát sang người, không phải tinh thần của linh thú trên mái.

Thầy Vũ Giới dặn: linh vật là pháp khí bổ cứu sau Hình Pháp, chọn hình hiền, hướng chầu, không đẩy sát sang người. Bài linh vật trên tường nhà đã bàn kỹ. Nhà ở bình thường không cần đặt hàng linh thú như cung điện; quan trọng hơn là mái phải chắc, kín, an toàn.

Nguyên lý gốc: hình mái quyết định khí trên đầu

Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí trời đi từ trên xuống, gặp mái nhà thì chia ra, chảy theo mái xuống đất. Mái nhà vì thế là "đường dẫn" khí trời. Mái cong mềm như mái đình chùa thì khí đi mềm, dòng nước mưa cũng đổ xa ra khỏi chân tường. Mái nhọn sắc thì khí đi gắt. Mái bằng thì khí đọng trên mái.

Góc mái cong vút của kiến trúc cổ không chỉ đẹp mà còn có lý: nó đẩy nước mưa ra xa, giảm gió bóc ngói, tạo dáng nhẹ nhõm cho một khối nhà rất nặng. Âm dương ở đây là: khối nhà nặng, đặc (âm) được nâng lên bằng góc mái cong vươn (dương). Đó là cái đẹp của sự cân bằng.

Mái đình, mái nhà rường Việt: cùng một tinh thần

Không cần đi xa, ngay ở Việt Nam đã có những mái nhà mang đúng tinh thần ấy. Mái đình làng miền Bắc với đầu đao cong vút, trên bờ nóc có hình rồng chầu mặt nguyệt, hai đầu có kìm, có sấu. Mái nhà rường, nhà thờ họ miền Trung với bờ nóc đắp hoa văn, đầu hồi có hình dơi, hình rồng mây. Mái chùa với tượng nghê, tượng rồng ở các góc.

Những hình đắp ấy cũng có hai vai trò như linh thú trên mái cung điện: vừa giữ chặt bờ nóc, bờ dải bằng vữa và gạch, chống gió bão, vừa gửi gắm ý nghĩa: rồng chầu mặt nguyệt là mưa thuận gió hoà, nghê là trấn giữ, dơi là phúc. Hình tượng thường hiền, cân đối, đối xứng hai bên, hướng về trục giữa của công trình.

Đó là một bài học quý về sự hài hoà: trang trí không lấn át kiến trúc, biểu tượng không chĩa vào ai, mọi thứ quy về trục giữa. Kiến trúc như vậy tự nó đã "trung chính", đúng tinh thần lập cục của Liên Hoa.

Mái nhà và hướng nắng, hướng gió

Người xưa làm mái không chỉ nghĩ đến hình đẹp mà còn nghĩ đến khí hậu. Mái dốc lớn ở vùng mưa nhiều để thoát nước nhanh. Mái vươn xa, hiên rộng ở vùng nắng gắt để che tường. Góc mái hướng về phía gió bão thì được gia cố kỹ hơn.

Nhà ở hôm nay cũng nên như vậy: phía nắng chiều gắt nên có mái hiên, lam che; phía gió mùa lạnh nên kín; mái có độ dốc đủ cho mưa lớn. Đó là những điều kỹ thuật, nhưng cũng là phong thuỷ, vì chúng quyết định ngôi nhà có "dễ chịu" hay không. Một ngôi nhà mái dột, nóng hầm, gió lùa thì đặt bao nhiêu linh thú cũng không thành nhà tốt.

Bài học cho mái nhà hôm nay

  • Mái phải chắc, kín trước hết: không dột, không bay ngói, không thấm. Đây là phong thuỷ của mái.
  • Chống sét đúng kỹ thuật: nhà cao, nhà trên đồi, nhà có mái nhọn cần hệ thống chống sét.
  • Chống cháy: mái gỗ, mái lá cần xử lý chống cháy, có khoảng cách với nhà bên.
  • Hình mái hài hoà: mái dốc vừa, cong nhẹ, không nhọn sắc chĩa sang nhà người khác.
  • Không chất đồ nặng lên mái: bồn nước lớn, biển quảng cáo đè trên mái là "áp đỉnh", vừa nguy hiểm vừa nặng nề.
  • Trang trí mái vừa phải: nếu thích dùng biểu tượng truyền thống, chọn hình hiền, đặt cân đối, hướng lên trời.

Muốn xem hình khối, mái nhà có hợp cục không, hãy vẽ mặt bằng và mặt đứng bằng Vẽ mặt bằng, tham khảo các mẫu nhà Liên Hoa.

/api/public/thu-vien/bai-viet/mai-dinh-phan-chieu-mat-nuoc-mwgzs8louf3h.webp

Tóm lại: hàng linh thú trên góc mái cung điện xưa là cách người xưa gửi ý niệm an toàn, trật tự và cân bằng ngũ hành vào kiến trúc. Nhiều con gắn với Thủy để chế Hỏa của mái gỗ; có con nhắc công bằng, có con gắn với tránh sét. Chúng hướng lên trời, không chĩa vào ai. Nhà ở hôm nay học được tinh thần ấy: mái chắc, kín, chống sét, chống cháy, hình hài hoà. Hiểu vậy là đủ!

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới

Kiến trúc phong thuỷ, đọc mái, đọc hình khối theo Hình Pháp Liên Hoa. Xem chương trình khoá học phong thủy. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM). Thiết kế, dự toán nhà: KTS Vũ Minh (Hà Nội) 0917 798 886.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao trên góc mái cung điện xưa có nhiều linh thú?

Vừa để ghim giữ ngói ở sống mái, vừa gửi ý niệm bình an: giữ nước, trấn hoả, công bằng, tránh thiên tai; số lượng còn thể hiện cấp bậc công trình.

Có nên đặt linh thú trên mái nhà ở?

Không cần thiết. Nếu thích, chọn hình hiền, đặt cân đối, hướng lên trời; quan trọng hơn là mái chắc, kín, có chống sét.

Vì sao nhiều linh thú gắn với nước?

Vì mái gỗ hình nhọn là Hỏa, dễ cháy; biểu tượng Thủy được đặt lên để cân bằng, cùng với các biện pháp chống cháy thật.

Linh thú trên mái khác linh vật treo tường thế nào?

Linh thú trên mái hướng lên trời, theo trật tự; linh vật dữ treo tường chĩa sang nhà khác là đẩy sát, không nên làm.

Mái cong có tốt hơn mái bằng?

Mái cong vừa phải thoát nước tốt, khí đi mềm; mái bằng cần chống thấm và không chất đồ nặng lên trên.

Từ khoá: linh thú trên mái · mái cung điện · linh vật phong thủy · góc mái · kiến trúc cổ phong thủy

Bài viết liên quan

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…