Đảo trượng mười hai phép (倒杖十二法) trong Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖) là các phép "cắm gậy" định hướng và vị trí đặt huyệt theo thế mạch. Bản Tứ Khố còn mười một phép: Thuận, Nghịch, Súc, Ly, Một, Xuyên, Đấu, Tiệt, Đối, Xuyết, Phạm. Bài 50 dịch trọn.
Trả lời nhanh: Đảo trượng là dựng gậy theo mạch để định huyệt. Mạch chậm dùng thuận trượng (đón chính), mạch gấp dùng nghịch trượng (tựa bên), mạch rất gấp dùng súc (che đỉnh) hoặc ly (niêm chỗ hư); hình cúi đầy dùng một trượng (táng sâu), hình ngửa miệng nhỏ dùng xuyên trượng; núi dài ngang dùng đấu, dài thẳng dùng tiệt; chỗ cứng mềm giao dùng đối; chân núi chậm dùng xuyết; nhiêu Long giảm Hổ dùng phạm.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp." Đảo trượng là thủ pháp tiêu biểu; bài này dừng ở lý.
Thuận trượng và nghịch trượng là gì? – 順杖逆杖
Thuận trượng dùng khi mạch chậm rơi giữa: đón chính diện (gọi là Chàng), không nhiêu giảm, nhưng không để đầu đội thẳng khí. Nghịch trượng dùng khi mạch gấp xông giữa: tìm huyệt tựa bên long, tránh sát mà táng nhả, bẻ gấp về chậm.
Nguyên văn – 原文
脈緩中落用順杖以正受,謂之撞。穴如龍勢軟活,脈情逶迤,不藉饒減。湊脈葬吞,陽來陰受,陰來陽提,直奔直送是也。要下砂逆關前案,特朝胎水,交結於前,大小橫過鎖斷,作福必大。然不可以棺頭正頂其氣,恐氣沖腦散。脈急中沖用逆杖,以旁求龍之倚穴,如龍勢雄強,氣脈急硬,饒減轉跌。避煞葬吐,拂耳枕臂,挫急歸緩,斜倚直倚是也。要眾山拱固,眾水交結,明堂平正,四獸鹹備,作福甚速。
Dịch nghĩa – 譯義
Mạch chậm rơi giữa dùng thuận trượng để nhận chính diện, gọi là Chàng. Huyệt như thế long mềm sống, mạch tình uốn lượn, không cần nhiêu giảm; sát mạch mà táng nuốt, dương đến âm nhận, âm đến dương nâng, chạy thẳng tiễn thẳng. Cần hạ sa ngược khoá án trước, nước thai riêng chầu, giao kết phía trước, lớn nhỏ ngang qua khoá đứt thì phúc ắt lớn; nhưng không được để đầu đội thẳng khí, sợ khí xung mà tán. Mạch gấp xông giữa dùng nghịch trượng, tìm huyệt tựa bên long; như thế long hùng mạnh, khí mạch gấp cứng, nhiêu giảm chuyển ngã. Tránh sát mà táng nhả, phẩy tai gối tay, bẻ gấp về chậm, tựa xiên tựa thẳng; cần các núi củng cố, các nước giao kết, minh đường bằng chính, bốn thú đủ cả thì phát phúc rất nhanh.
Giảng giải – 講解
Thuận là theo, nghịch là ngược: mạch hiền thì theo, mạch dữ thì né. Thuận trượng cần hạ sa ngược khoá án trước, phúc lớn; nghịch trượng cần các núi củng cố, bốn thú đủ, phát nhanh.


Súc trượng và ly trượng là gì? – 縮杖離杖
Mạch rất gấp thì có hai cách: súc (co lại, theo đỉnh mà che, như chống kiếm) khi bốn núi cao vòng ôm, núi bản thân thấp quấn; ly (rời ra, niêm chỗ hư, như bút treo giọt châu) khi long hùng trút xuống bình dương kết mâm châu.
Nguyên văn – 原文
脈甚急,就頂蓋曰縮,有如柱劍之聚環頭者,謂之降煞穴、坐煞穴、寒桶漏穴是也。如四山高峻環抱,本山低纏而脈短,打開百會湊緊蓋,送拂頂鬥脈葬之,使之乘氣。要四獸全備,並不孤露,主後跌斷復起,穴前明堂又有一泓真水者方結,否則粗氣未脫,八風交吹。脈甚急就龍虛粘曰離,有如懸筆之垂珠滴者,謂之脫煞穴、拋穴、接穴、大陽影光穴,懸棺長鬣封是也。如龍雄勢猛,卸落平洋,結成盤珠,鋪氈展席,遙對來脈,壘土高大為墳,便知聚氣須用客土堆成,要有微窩靨或草蛇灰線者方結,否則旺氣未平,必主災禍。
Dịch nghĩa – 譯義
Mạch rất gấp, theo đỉnh mà che gọi là súc trượng, như chống kiếm tụ ở đầu vòng; gọi là huyệt giáng sát, toạ sát, hàn dũng lậu. Như bốn núi cao vút vòng ôm, núi bản thân thấp quấn mà mạch ngắn, mở bách hội sát chặt mà che, đưa phẩy đỉnh đấu mạch mà táng để cưỡi khí. Cần bốn thú đủ, không trơ trọi, sau chủ có ngã đứt rồi nổi lại, trước huyệt minh đường có một vũng nước thật mới kết; không thì khí thô chưa thoát, tám gió thổi giao. Mạch rất gấp, theo chỗ hư của long mà niêm gọi là ly trượng, như bút treo rủ giọt châu; gọi là huyệt thoát sát, huyệt ném, huyệt nối, huyệt bóng sáng thái dương. Như long hùng thế mạnh, trút xuống bình dương, kết thành mâm châu, trải thảm trải chiếu, xa đối mạch đến, đắp đất cao lớn làm mộ; nên biết tụ khí phải dùng đất khách đắp thành, cần có lúm nhỏ hoặc dấu rắn cỏ chỉ tro mới kết; không thì vượng khí chưa bình, ắt chủ tai hoạ.
Giảng giải – 講解
Cả hai đều có điều kiện kết chặt: súc cần bốn thú đủ, sau chủ có đứt rồi nổi, trước có vũng nước thật; ly cần có lúm nhỏ hoặc dấu rắn cỏ chỉ tro. Thiếu điều kiện thì khí thô chưa thoát, vượng khí chưa bình, chủ tai hoạ.


Một, xuyên, đấu, tiệt trượng là gì? – 沒穿鬥截
Hình cúi mặt đầy dùng một trượng (mở Kim lấy Thuỷ, táng sâu); hình ngửa miệng nhỏ dùng xuyên trượng (đục lỗ xuyên vào); núi dài ngang dùng đấu trượng (như lắp lỗ rìu, xuyên lưng); núi dài thẳng dùng tiệt trượng (cưỡi sống ngựa, cắt mạch).
Nguyên văn – 原文
形俯面飽用沒杖。如肥乳頑金,氣脈微茫,乘其所止,開金取水,闊理臺道,端正沉葬,謂之葬煞穴,卻不可錯認頑硬天罡以誤人。形仰口小用穿杖。如瘦體削木,氣脈淺促,串其所來。取宛宛之中,鑿孔穿入,側撞斜插,橫撞深插,謂之被煞穴,卻不可錯認欹斜掃蕩以誤人。山長橫體用鬥杖。如鬥斧眼,然龍勢延袤,借堂收納,於後樂端正之中,前朝登對之所,貫腰架折,貼脊實倚,重插、深插,謂之馭煞。山長直體用截杖。如騎馬脊,然氣脈不住,直卸前去,於稍停弱緩之處,四證有情之所,求覓微窩,隨脈騎截,依法造作,謂之欄煞,即直截橫截,騎龍斬關之穴是也。
Dịch nghĩa – 譯義
Hình cúi mặt đầy dùng một trượng: như nhũ béo, Kim đần, khí mạch mờ nhạt, cưỡi chỗ dừng, mở Kim lấy Thuỷ, mở rộng đường, ngay ngắn táng sâu, gọi là huyệt táng sát; chớ lầm với Thiên Cương cứng đần mà hại người. Hình ngửa miệng nhỏ dùng xuyên trượng: như thân gầy Mộc gọt, khí mạch nông gấp, xâu theo chỗ đến; lấy giữa chỗ uốn, đục lỗ xuyên vào, đụng nghiêng cắm xiên, đụng ngang cắm sâu, gọi là huyệt bị sát; chớ lầm với thế nghiêng quét mà hại người. Núi dài thể ngang dùng đấu trượng, như lắp vào lỗ rìu; long thế kéo dài, mượn đường mà thu, ở giữa chỗ lạc sơn phía sau ngay ngắn, chỗ chầu trước đối xứng, xuyên lưng gác chiết, sát sống tựa chắc, cắm lớp cắm sâu, gọi là ngự sát. Núi dài thể thẳng dùng tiệt trượng, như cưỡi sống ngựa; khí mạch không dừng, trút thẳng về trước, ở chỗ hơi dừng yếu chậm, chỗ bốn chứng có tình, tìm lúm nhỏ, theo mạch cưỡi mà cắt, làm theo phép, gọi là lan sát, tức huyệt cắt thẳng cắt ngang, cưỡi long chém quan.
Giảng giải – 講解
Kinh dặn hai lần "chớ lầm mà hại người": chớ lầm Thiên Cương cứng đần với nhũ béo, chớ lầm thế nghiêng quét với xuyên trượng. Người xưa ý thức rõ trách nhiệm nghề.


Đối, xuyết, phạm trượng là gì? – 對綴犯
Đối trượng đặt ở chỗ cứng mềm giao nhau, chia đều chậm gấp (huyệt chàng tụ giữa); xuyết trượng đặt ở chân núi chỗ thấp chậm, rời mạch chừng ba thước cho hoà (huyệt niêm thoát sát); phạm trượng nhiêu Long giảm Hổ, bỏ chết kề sống, thường cho huyệt nhũ đột.
Nguyên văn – 原文
上剛下柔,就剛柔交接處對脈中扦,故曰對。蓋居高則峻急,處卑則微軟,乃於高低相代之所,乾濕暫判之間,平分緩急,剛柔相濟,中正對撞,隨勢裁成,使其得宜,謂之中聚撞穴。要左右相登,並無凹陷,穴情明白,生氣呈露方結,不然上泄下陡,難免土蟻之患。勢強脈急,就山麓低緩處頂脈實粘,故曰綴。當脈則大鬥,脫脈則犯冷。乃於息氣已脫之前,勁氣既闌之後,稍離三尺,緩其悍急,使其沖和,謂之脫煞粘穴。要四獸皆低,並不淩壓,真氣滴落,眾水有情方結,不然脫氣尖脈,難免泥水之患。饒龍減虎,犯過脈中,如侵境相犯之犯,即棄死挨生,外趨堂氣者是也,此多乳突結。
Dịch nghĩa – 譯義
Trên cứng dưới mềm, ở chỗ cứng mềm giao nhau đối mạch mà cắm giữa, nên gọi là đối trượng. Bởi ở cao thì gấp dốc, ở thấp thì hơi mềm; ở chỗ cao thấp thay nhau, khô ẩm vừa phân, chia đều chậm gấp, cương nhu giúp nhau, trung chính đối đụng, theo thế mà cắt thành cho vừa, gọi là huyệt chàng tụ giữa. Cần trái phải cân nhau, không có lõm khuyết, huyệt tình rõ ràng, sinh khí lộ ra mới kết; không thì trên tiết dưới dốc, khó tránh hại kiến mối. Thế mạnh mạch gấp, ở chân núi chỗ thấp chậm đội mạch mà niêm chắc, nên gọi là xuyết trượng. Đặt ngay mạch thì đấu gắt, rời mạch thì phạm lạnh; ở trước chỗ tức khí đã thoát, sau chỗ kình khí đã hết, rời chừng ba thước, làm chậm cái gấp dữ cho hoà, gọi là huyệt niêm thoát sát. Cần bốn thú đều thấp, không đè ép, chân khí nhỏ giọt, các nước có tình mới kết; không thì khí thoát mạch nhọn, khó tránh hại bùn nước. Nhiêu Long giảm Hổ, phạm qua giữa mạch, như phạm vào biên giới nhau, tức bỏ chết kề sống, ra ngoài theo khí đường; phép phạm trượng này phần nhiều dùng cho huyệt nhũ đột.
Giảng giải – 講解
Kinh cảnh báo hậu quả cụ thể khi sai: đối trượng sai thì "hại kiến mối", xuyết trượng sai thì "hại bùn nước". Đây là kinh nghiệm thực tế về mộ bị mối, bị ngập.
Ý nghĩa của "cây gậy" trong đảo trượng – 杖之義
Đảo trượng nghĩa đen là "dựng ngược cây gậy". Người xưa dùng gậy cắm tại huyệt, hướng theo mạch để định đường tim của huyệt, từ đó định hướng đặt. Mười hai phép là mười hai cách dựng gậy ứng mười hai thế mạch.
Ý sâu hơn: gậy là đường nối giữa long (mạch đến) và hướng (chầu, án). Đặt gậy đúng là đặt đúng trục khí. Theo Thầy Vũ Giới, định tâm rồi mới lập sơn hướng; đảo trượng là bước nối từ tâm sang hướng.
Bản Tứ Khố chỉ còn mười một phép; em giữ nguyên, không tự thêm phép thứ mười hai.
Bài học về trách nhiệm nghề – 術者之責
Đoạn đảo trượng có nhiều câu cảnh báo: "chớ lầm mà hại người", "không thì khí thô chưa thoát, tám gió thổi giao", "ắt chủ tai hoạ", "khó tránh hại kiến mối", "khó tránh hại bùn nước". Người soạn ý thức rằng sai lầm của thầy địa lý gây hại thật cho gia đình người khác.
Thầy Vũ Giới thường nói về đạo đức nghề: "Giới dẫn đầu các pháp"; "Việc đời trả bằng thể xác, việc nghề này trả bằng linh hồn". Đọc đảo trượng là để thấy vì sao thủ pháp phải được truyền cẩn thận, có thầy, có giới.
- Không tự táng theo sách: lý trong sách, thủ pháp ở thầy.
- Khảo sát kỹ: mạch chậm gấp, cứng mềm, ẩm khô.
- Kiểm điều kiện kết: bốn thú, nước thật, dấu lúm nhỏ.
- Chống mối, chống ngập: phần kỹ thuật phải làm tốt.
Gia chủ và học trò thường hỏi – 常問
Mạch chậm là gì, mạch gấp là gì? – 緩急
Mạch chậm là dải đất xuống thoải, mềm; mạch gấp là dốc, cứng, xông mạnh.
"Mở Kim lấy Thuỷ" là gì? – 開金取水
Là ở hình Kim đầy đặn (tròn béo) thì mở chỗ lõm nhỏ để lấy khí nhuận (Thuỷ), táng sâu cho vừa.
Có thể dùng đảo trượng định hướng nhà không? – 杖定宅向
Tinh thần trục long – hướng dùng được; nhưng định hướng nhà còn theo lý khí, cần khảo sát cụ thể.
Ghi nhớ nhanh – 要訣速記
- Thuận: mạch chậm, đón chính.
- Nghịch: mạch gấp, tựa bên.
- Súc: rất gấp, che đỉnh. Ly: rất gấp, niêm chỗ hư.
- Một: hình đầy, táng sâu. Xuyên: miệng nhỏ, xuyên vào.
- Đấu: núi ngang. Tiệt: núi thẳng.
- Đối: cứng mềm giao. Xuyết: chân núi. Phạm: nhũ đột.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Lưu ý: Táng Pháp là phần thủ pháp đặt huyệt của người xưa. Bài này dịch và giảng lý để học tham khảo; việc táng thực tế cần thầy khảo sát tại chỗ, không tự làm theo bài. Theo Thầy Vũ Giới, "lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp".
Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.
Tóm lại – 總結: Thuận theo mạch hiền, nghịch né mạch dữ; súc che, ly niêm; một táng sâu, xuyên xuyên vào; đấu, tiệt cho núi dài; đối, xuyết, phạm cho chỗ giao, chân núi, nhũ đột.
Bài trước: Ai, Tịnh, Tà, Sáp. Bài sau: Nhị thập tứ sa táng pháp (1).
Nguồn: Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖), phụ trong bộ Hám Long Kinh đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng); một số chữ in sai đã được hiệu đính theo nghĩa. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: định toạ hướng khi đã nhận được long và huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho nhà, đất theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Đảo trượng là gì? – 倒杖
Là phép dựng gậy theo thế mạch để định vị trí và hướng đặt huyệt; Táng Pháp có mười hai phép.
Bản Tứ Khố còn mấy phép? – 存幾法
Còn mười một: Thuận, Nghịch, Súc, Ly, Một, Xuyên, Đấu, Tiệt, Đối, Xuyết, Phạm; một phép đã thất truyền trong bản này.
Mạch gấp dùng phép nào? – 脈急
Nghịch trượng; rất gấp thì súc hoặc ly tuỳ địa thế.
Vì sao kinh nhắc mối, bùn nước? – 蟻泥
Vì đặt sai chỗ cứng mềm hoặc thoát khí thì mộ dễ bị mối, ngập bùn nước.









