Bội Bát quái (倍八卦) trong Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖) là bảng mười sáu phép đặt huyệt, chia theo bốn tượng và hai loại địa hình. Bài 45 dịch đoạn tổng của mười sáu phép; các bài sau giảng từng nhóm.
Trả lời nhanh: Táng Pháp chia mười sáu phép thành bốn nhóm: long dương núi cao (Cái, Niêm, Ỷ, Chàng theo mạch chậm, gấp, thẳng, ngang); long âm núi cao (Trảm, Tiệt, Điếu, Truỵ theo tức); long dương đất bằng (Chính, Cầu, Giá, Chiết theo quật hẹp, rộng, sâu, nông); long âm đất bằng (Ai, Tịnh, Tà, Sáp theo đột đơn, đôi, ngay, lệch).
Thầy Vũ Giới giảng: "Hình nào khí đó." Mười sáu phép là mười sáu cách đáp lại mười sáu dạng hình của huyệt.
Bốn phép cho long dương núi cao là gì? – 高山陽龍四法
Mạch chậm dùng Cái (đặt cao, che phủ), mạch gấp dùng Niêm (đặt thấp, dính nối), mạch thẳng dùng Ỷ (đặt lệch, tựa nương), mạch ngang không gấp không chậm dùng Chàng (đặt thẳng, đụng vào).
Nguyên văn – 原文
脈緩者,用蓋法:當揭高放棺,以蓋覆為義;脈急者,用粘法:當就低放棺,以粘綴為義;脈直者,用倚法:當挨偏放棺,以倚靠為義;脈不急不緩而橫者,用撞法:當取直放棺,以沖撞為義。已上四法,高山陽龍用之。
Dịch nghĩa – 譯義
Mạch chậm dùng phép Cái: đặt cao lên, lấy nghĩa che phủ; mạch gấp dùng phép Niêm: đặt xuống thấp, lấy nghĩa dính nối; mạch thẳng dùng phép Ỷ: đặt sát lệch một bên, lấy nghĩa tựa nương; mạch không gấp không chậm mà nằm ngang dùng phép Chàng: đặt thẳng, lấy nghĩa đụng thẳng. Bốn phép trên dùng cho long dương núi cao.
Giảng giải – 講解
Nguyên tắc chung: mạch chậm thì khí ở cao, nên đặt cao; mạch gấp thì khí trôi xuống thấp, nên đặt thấp; mạch thẳng xông thì tránh đầu mũi, đặt lệch; mạch ngang thì đón thẳng. Đây là logic "khí ở đâu thì đặt ở đó".


Bốn phép cho long âm núi cao là gì? – 高山陰龍四法
Tức chậm mà ngắn dùng Trảm (gần đỉnh), tức dài dùng Tiệt (đối lưng), tức thấp dùng Truỵ (sát chân); cùng với Điếu (treo nhấc) là bốn phép cho long âm núi cao.
Nguyên văn – 原文
息之緩而短者,用斬法:當近頂放棺,以斬破為義;息之不緩不急而長者,用截法:當對腰放棺,以裁截為義;息之低者,用墜法:當湊腳臨頭放棺,以墜墮為義。已上四法,高山陰龍用之。
Dịch nghĩa – 譯義
Tức chậm mà ngắn dùng phép Trảm: đặt gần đỉnh, lấy nghĩa chém phá; tức không chậm không gấp mà dài dùng phép Tiệt: đặt đối lưng, lấy nghĩa cắt ngang; tức thấp dùng phép Truỵ: đặt sát chân, gần đầu, lấy nghĩa rơi rụng. Các phép trên (cùng phép Điếu) dùng cho long âm núi cao.
Giảng giải – 講解
Văn bản đoạn tổng chỉ nêu ba phép Trảm, Tiệt, Truỵ nhưng ghi "bốn phép"; phép thứ tư là Điếu, được giảng ở đoạn chi tiết phía sau. Em ghi rõ để người đọc không thắc mắc.


Bốn phép cho long dương đất bằng là gì? – 平地陽龍四法
Quật hẹp dùng Chính (đặt giữa tâm), quật rộng dùng Cầu (đặt đón khí), quật sâu dùng Giá (rút khí, bốn góc dựng đá), quật nông dùng Chiết (đo mạch, sâu nông lấy nửa).
Nguyên văn – 原文
窟之狹者,用正法:當中心放棺,以中正為義;窟之闊者,用求法:當迎氣放棺,以求索為義;窟之深者,用架法:當抽氣放棺,四角立石,以架閣為義;窟之淺者,用折法:當量脈放棺,淺深中半,以比折為義。已上四法,平地陽龍用之。
Dịch nghĩa – 譯義
Quật hẹp dùng phép Chính: đặt giữa tâm, lấy nghĩa trung chính; quật rộng dùng phép Cầu: đặt đón khí, lấy nghĩa tìm cầu; quật sâu dùng phép Giá: rút khí mà đặt, bốn góc dựng đá, lấy nghĩa gác đỡ; quật nông dùng phép Chiết: đo mạch mà đặt, sâu nông lấy nửa, lấy nghĩa cân chiết. Bốn phép trên dùng cho long dương đất bằng.
Giảng giải – 講解
Ở đất bằng, huyệt thường là chỗ lõm (quật). Lõm hẹp thì khí tập trung, đặt giữa; lõm rộng thì khí tràn, phải đón; lõm sâu thì dưới có âm sát, phải gác lên; lõm nông thì gió dễ vào, phải cân đo.


Bốn phép cho long âm đất bằng là gì? – 平地陰龍四法
Đột đơn dùng Ai (tựa chỗ chắc), đột đôi dùng Tịnh (lấy cái ngắn, gồm cả hai), đột ngay dùng Tà (đặt né nghiêng), đột lệch dùng Sáp (chỉnh ngay mà cắm).
Nguyên văn – 原文
突之單者,用挨法:當靠實放棺,以挨拶為義;突之雙者,用並法:當取短放棺,以兼並為義;突之正者,用斜法:當閃仄放棺,以斜仄為義;突之偏者,用插法:當撥正放棺,以栽插為義。已上四法,平地陰龍用之。
Dịch nghĩa – 譯義
Đột đơn dùng phép Ai: đặt tựa chỗ chắc, lấy nghĩa sát kề; đột đôi dùng phép Tịnh: lấy cái ngắn mà đặt, lấy nghĩa gồm cả hai; đột ngay dùng phép Tà: đặt né nghiêng, lấy nghĩa xiên lệch; đột lệch dùng phép Sáp: chỉnh ngay mà đặt, lấy nghĩa cắm vào. Bốn phép trên dùng cho long âm đất bằng.
Giảng giải – 講解
Đột là chỗ nổi trên đất bằng. Nguyên tắc: đột ngay thì không đặt thẳng vào đầu (sợ khí bạo), đột lệch thì chỉnh cho ngay. Tức là luôn tìm thế cân giữa nhận khí và tránh sát.
Đọc bảng mười sáu phép như một hệ thống – 十六法體系
| Nhóm | Tượng | Bốn phép |
|---|---|---|
| Núi cao, long dương | Mạch | Cái, Niêm, Ỷ, Chàng |
| Núi cao, long âm | Tức | Trảm, Tiệt, Điếu, Truỵ |
| Đất bằng, long dương | Quật | Chính, Cầu, Giá, Chiết |
| Đất bằng, long âm | Đột | Ai, Tịnh, Tà, Sáp |
Bảng này cho thấy một nguyên tắc: phép đặt huyệt không chọn theo sở thích mà theo hình. Biết huyệt thuộc tượng nào, ở địa hình nào, của long nào, thì phép gần như tự hiện. Đây là tinh thần "Nhân địa định cục, nhân cục hạ quái, nhân quái khởi tinh" mà Thầy Vũ Giới hay dẫn.
Bốn phép đầu Cái, Niêm, Ỷ, Chàng nổi tiếng nhất, thường được gọi chung là "ỷ cái chàng niêm", là bốn phép điểm huyệt cơ bản trong nhiều sách địa lý đời sau. Đề yếu Tứ Khố cũng nhắc "có các thuyết ỷ, cái, chàng, niêm".
Bài học từ mười sáu phép cho người làm nhà – 十六法與陽宅
Không thể đem mười sáu phép táng áp vào nhà ở, nhưng tinh thần của chúng dùng được: khí đến chậm thì đón cao, khí đến gấp thì đặt thấp và lùi lại, khí xông thẳng thì né đầu mũi, khí ngang thì đón chính diện.
- Đường đâm thẳng vào nhà: như mạch thẳng, nên né, lùi, che (tinh thần phép Ỷ).
- Đường chạy ngang trước nhà, nhịp vừa: đón chính diện (tinh thần phép Chàng).
- Nhà trên dốc, dòng chảy gấp: đặt thấp, có chỗ dừng (tinh thần phép Niêm).
- Nhà trên gò, khí chậm: có thể đặt cao, che chắn trên (tinh thần phép Cái).
Những suy diễn này chỉ là cách hiểu tinh thần; áp dụng cho nhà cụ thể cần khảo sát.
Gia chủ và học trò thường hỏi – 常問
Có phải phép nào cũng dùng được cho mọi huyệt? – 通用否
Không. Mỗi phép ứng một dạng hình; dùng sai phép là "đáng dùng chỗ này lại dùng chỗ kia", khó ứng nghiệm.
Ỷ cái chàng niêm có từ đâu? – 倚蓋撞粘
Đề yếu Tứ Khố của Hám Long Kinh có nhắc; đây là bốn phép đầu của mười sáu phép trong Táng Pháp.
Vì sao đoạn tổng thiếu phép Điếu? – 吊法
Đoạn tổng chỉ nêu ba phép cho long âm núi cao, phép Điếu được giảng ở đoạn chi tiết; có thể bản truyền đã rơi một câu.
Ghi nhớ nhanh – 要訣速記
- Núi cao long dương: Cái, Niêm, Ỷ, Chàng.
- Núi cao long âm: Trảm, Tiệt, Điếu, Truỵ.
- Đất bằng long dương: Chính, Cầu, Giá, Chiết.
- Đất bằng long âm: Ai, Tịnh, Tà, Sáp.
- Chọn phép theo hình, không theo ý.
Liên hệ với Hám Long Kinh, Nghi Long Kinh và bài giảng Liên Hoa – 與前經及蓮花講義相參
Đề yếu Tứ Khố của bộ sách (bài 1) đã tóm: "Táng Pháp chuyên bàn điểm huyệt, có các thuyết ỷ, cái, chàng, niêm; đảo trượng chia mười hai điều, tức là dẫn rộng các thuyết trên; kèm Nhị thập tứ sa táng pháp, cũng là phép phân biệt từng phân từng ly khi đến huyệt." Bảng mười sáu phép chính là phần "ỷ, cái, chàng, niêm" được mở rộng.
Có thể thấy logic chia nhóm rất rõ khi đối chiếu với Tứ tượng ở bài 44: mạch (thiếu âm) đi với long dương núi cao, tức (thiếu dương) đi với long âm núi cao, quật (thái âm) đi với long dương đất bằng, đột (thái dương) đi với long âm đất bằng. Âm tượng phối dương long, dương tượng phối âm long: lại là luật âm dương phối nhau.
Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, mọi phép đều quy về âm dương nhị khí và sự vận động của khí. Mười sáu phép đặt huyệt là mười sáu cách điều chỉnh vị trí để âm dương giao hoà tại huyệt. Hiểu nguyên lý thì không cần học thuộc máy móc.
Phép Chàng trong bảng tổng được mô tả "mạch không gấp không chậm mà nằm ngang", còn đoạn chi tiết (bài 46) lại nói "mạch xiên mà vào chính". Hai cách nói bổ cho nhau: mạch đến từ phía ngang hoặc xiên, phải đón cho thẳng. Em giữ nguyên cả hai để người đọc đối chiếu.
Bài tập cho người học: lập một bảng 4×4 trên giấy, ghi mười sáu phép, rồi mỗi lần đi thực địa thử phân loại một chỗ đất: núi hay bằng, long âm hay dương, tượng gì, phép gì. Làm nhiều lần sẽ thấy bảng sống động.
Hỏi thêm về đoạn này – 補問
Long âm, long dương phân thế nào? – 陰陽龍
Theo Táng Pháp (đoạn Lưỡng nghi), làm huyệt ngay trên thân là long âm; nổi riêng đỉnh sao làm huyệt là long dương. Long dương hợp huyệt lõm, long âm hợp huyệt lồi.
Núi cao và đất bằng khác nhau ở phép gì? – 高平之別
Núi cao xét theo mạch và tức (dòng và hơi), đất bằng xét theo quật và đột (lõm và nổi). Vì núi cao khí đi theo dòng, đất bằng khí hiện ở chỗ cao thấp.
Một huyệt có thể dùng hai phép không? – 兼用
Có khi kết hợp, như Điếu là Niêm nâng lên, Giá là Chính khi sâu; nhưng phải theo hình chính của huyệt, không dùng tuỳ tiện.
Học mười sáu phép có cần la bàn không? – 羅盤
Mười sáu phép thuộc phần hình; la bàn dùng cho phần hướng, lý khí, đi sau. Theo Thầy Vũ Giới, "Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số."
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Lưu ý: Táng Pháp là phần thủ pháp đặt huyệt của người xưa. Bài này dịch và giảng lý để học tham khảo; việc táng thực tế cần thầy khảo sát tại chỗ, không tự làm theo bài. Theo Thầy Vũ Giới, "lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp".
Bảng mười sáu phép cho thấy người xưa hệ thống hoá phép đặt huyệt rất chặt: hai địa hình (núi cao, đất bằng) × hai tính chất long (âm, dương) × bốn biến thể. Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.
Tóm lại – 總結: Mười sáu phép = bốn nhóm × bốn phép, theo núi cao hay đất bằng, long âm hay dương, và dạng mạch, tức, quật, đột.
Bài trước: Thái cực, Lưỡng nghi, Tứ tượng. Bài sau: Cái, Niêm, Ỷ, Chàng.
Nguồn: Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖), phụ trong bộ Hám Long Kinh đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng); một số chữ in sai đã được hiệu đính theo nghĩa. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: định toạ hướng khi đã nhận được long và huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho nhà, đất theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Thái cực, Lưỡng nghi, Tứ tượng
- Cái, Niêm, Ỷ, Chàng
- Cửu tinh tác huyệt
- Núi chầu định huyệt, năm hình huyệt
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Mười sáu phép đặt huyệt là gì? – 十六法
Là Cái, Niêm, Ỷ, Chàng; Trảm, Tiệt, Điếu, Truỵ; Chính, Cầu, Giá, Chiết; Ai, Tịnh, Tà, Sáp, chia theo bốn tượng và hai loại địa hình.
Vì sao gọi là bội bát quái? – 倍八卦
Vì mười sáu là gấp đôi tám; sau Thái cực, Lưỡng nghi, Tứ tượng là Bát quái, Táng Pháp nhân đôi thành mười sáu phép.
Phép Cái dùng khi nào? – 蓋法
Khi mạch chậm ở long dương núi cao: đặt cao lên, lấy nghĩa che phủ.
Phép Chính dùng khi nào? – 正法
Khi quật hẹp ở long dương đất bằng: đặt ngay giữa tâm.









