Phép Chính, Cầu, Giá, Chiết (正求架折) trong Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖) là bốn phép cho long dương ở đất bằng, xử lý theo "quật", tức chỗ lõm. Bài 48 dịch trọn phần giảng chi tiết bốn phép này.
Trả lời nhanh: Quật hẹp dùng Chính: đặt giữa, chỉnh nghiêm, không quá lớn quá sâu; quật rộng dùng Cầu: đo tìm chỗ dừng thật; quật sâu dùng Giá: dưới có âm sát, dùng gỗ, dựng đá gác lên; quật nông dùng Chiết: sâu không quá năm, nông không dưới một, lấy giữa trên dưới. Chính giống Giá, Chiết giống Cầu, sai chút là lệch.
Thầy Vũ Giới giảng: "Tiên thiên hữu dư, hậu thiên bất túc." Quật lớn, nhỏ, sâu, nông là tiên thiên; Chính, Cầu, Giá, Chiết là hậu thiên con người bổ cho vừa.
Phép Chính dùng thế nào? – 正法
Chính là chỉnh nghiêm, thu liễm tinh thần; quật nhỏ, sinh khí mới đông, nên đặt giữa, không quá lớn, không quá sâu để khỏi hại nguyên khí và thể non mềm.
Nguyên văn – 原文
正者,整也。整肅其身體,收斂其精神。窟象既小,生氣初凝,過於大,未免傷其元氣之真;入於深,豈不傷其細嫩之體?損其元氣,則精神不足;壞其細嫩,則本體不完。古今葬者雖多,未必盡曉此法。是以地吉而人不吉,地美而人不美也。亦有上下之誤,豈無左右之偏,陰陽妙合,歸於中正之天。剛柔相濟,止於中正之地。三分損益,一理推行,自然吻合。
Dịch nghĩa – 譯義
Chính là chỉnh, chỉnh nghiêm thân thể, thu liễm tinh thần. Tượng quật đã nhỏ, sinh khí mới đông; quá lớn thì khó tránh hại cái thật của nguyên khí, vào quá sâu há không hại thể non mềm? Tổn nguyên khí thì tinh thần không đủ; hỏng chỗ non mềm thì bản thể không trọn. Xưa nay người táng tuy nhiều, chưa chắc đều hiểu phép này; vì thế đất cát mà người không cát, đất đẹp mà người không đẹp. Cũng có sai trên dưới, há không lệch trái phải; âm dương hợp diệu quy về trời trung chính, cương nhu giúp nhau dừng ở đất trung chính. Ba phần thêm bớt, theo một lý mà suy, tự nhiên khớp.
Giảng giải – 講解
Kinh nói nhiều người táng không hiểu phép này nên "đất cát mà người không cát". Âm dương hợp diệu quy về trung chính: đây là tư tưởng trung chính mà Thầy Vũ Giới coi trọng khi lập cục.


Phép Cầu dùng thế nào? – 求法
Cầu là đo, tìm chỗ dừng thật trong quật lớn; quá lớn thì khí chảy không chuyên, quá nhỏ thì khí trôi không dừng. Thấy tượng oa mà hạ huyệt trăm cái không phát một, là vì không biết phép Cầu.
Nguyên văn – 原文
求者,度也。量度其大之止,追求其止之真。窟象既大,生氣彌漫,過於大則氣流而不專;過於小則氣遊而不息。流而不專則度之未真;遊而不息則求之未切。雖見窩象,分明下穴,百無一發。是能求之於穴,不能求之於求也。亦有高低之錯,豈無淺深之差。一真吐露,六義均停,一見瞭然,五行自著。上不容下,下不必上,斯義得之。
Dịch nghĩa – 譯義
Cầu là đo, đo chỗ dừng của cái lớn, tìm cái thật của chỗ dừng. Tượng quật đã lớn thì sinh khí tràn đầy; quá lớn thì khí chảy không chuyên, quá nhỏ thì khí trôi không dừng. Chảy không chuyên là đo chưa đúng; trôi không dừng là tìm chưa sát. Tuy thấy tượng oa, rõ ràng hạ huyệt mà trăm cái không phát một; đó là biết tìm ở huyệt mà không biết tìm theo phép Cầu. Cũng có sai cao thấp, há không lệch nông sâu; một chỗ thật lộ ra thì sáu nghĩa đều cân, một lần thấy là rõ, ngũ hành tự hiện. Trên không lấn xuống dưới, dưới không cần lên trên, thế là được nghĩa.
Giảng giải – 講解
"Biết tìm ở huyệt mà không biết tìm theo phép Cầu" là lời phê sắc: thấy chỗ lõm đẹp chưa đủ, phải đo xem khí dừng ở điểm nào trong lõm ấy. Đây cũng là chỗ Oa huyệt (lòng chảo) dễ bị đặt sai.


Phép Giá dùng khi nào? – 架法
Quật sâu thì dưới giấu âm sát; trên sợ gió, dưới sợ ẩm, khí đọng ở giữa. Phải đo nguồn khí, định nền, dùng gỗ thấm bớt tính hung rồi mới đặt; hoặc đào hơn một thước, bốn góc dựng đá, gác lên.
Nguyên văn – 原文
架者,加也。加加於木,故名曰架。窟象既深,下藏陰殺。上而畏風,故氣聚下;下而畏濕,故氣泊上。下上受敵,故氣凝中。失之於上,難免暴敗之禍;失之於下,必受陰消之患。故當度其乘氣之源,定其止聚之基。須先用木以滲其兇暴之情,然後加棺以專其融溢之氣。水性就下下之陰殺,見木即消;陰殺侵上上之暴氣,遇風即散。生意不窮,嗣續蕃盛。若執夫窩不葬心之說,是未明通變之方者也。又有一法:破土尺餘,四角立石,架棺六合,打牆培土。此須玄武、高龍、虎壓乃可爾耳。天地玄機,由人幹運,須憑目巧,總在心靈。
Dịch nghĩa – 譯義
Giá là gác thêm, gác lên gỗ nên gọi là Giá. Tượng quật đã sâu thì dưới giấu âm sát. Trên sợ gió nên khí tụ dưới; dưới sợ ẩm nên khí đậu trên; trên dưới đều bị ép nên khí đọng ở giữa. Sai ở trên khó tránh hoạ bại đột ngột; sai ở dưới ắt chịu hại tiêu mòn vì âm. Cho nên phải đo nguồn cưỡi khí, định nền dừng tụ. Phải trước dùng gỗ để thấm bớt tính hung bạo, sau đó đặt lên để chuyên giữ khí dung hoà tràn đầy. Nước tính chảy xuống, âm sát ở dưới gặp gỗ thì tiêu; âm sát lấn lên, khí bạo ở trên gặp gió thì tan. Ý sống không cùng, con cháu sinh sôi. Nếu chấp thuyết oa không táng giữa lòng, là chưa hiểu phép biến thông. Lại có một phép: đào đất hơn một thước, bốn góc dựng đá, gác bốn phía trên dưới, đắp tường bồi đất; phép này phải có Huyền Vũ, long cao, Hổ đè mới dùng được. Cơ huyền của trời đất do người vận dụng, phải nhờ mắt khéo, cốt ở lòng sáng.
Giảng giải – 講解
Kinh nói chấp thuyết "oa không táng giữa lòng" là chưa hiểu biến thông. Phép Giá xử lý đúng giữa lòng nhưng gác lên trên lớp âm sát. Đây là ví dụ người xưa dùng kỹ thuật để chữa thế đất.


Phép Chiết dùng khi nào? – 折法
Quật nông thì bốn bề mờ mịt; đặt trên cần sa thuỷ đều ứng, đặt dưới cần Long Hổ cân. Không bao bọc thì sát theo gió; sinh khí tránh sát khí như quân tử tránh tiểu nhân. Lấy giữa trên dưới, sâu không quá năm, nông không dưới một.
Nguyên văn – 原文
折者,裁也。以斤裁物,故名曰折。窟象既淺,四顧茫然。立於上,須要砂水均應;立於下,須看龍虎相登。若無包藏,則殺乘風旺;若有風殺,則氣隨風散。風旺則殺愈熾,氣散則殺愈侵。故生氣之避殺氣,猶君子之避小人,須審其出彼入此之真機,預究其參前倚後之大勢,折中其上下,分按其左右。深不過五,淺不失一,而折之義詳矣。大抵正與架相似,而正則架之深;折與求相似,而折則求之闊,同而異,異而同,少有差殊。則施於甲者不免施於乙,用於丙者不免用於丁,欲求福祉,恐難致驗。
Dịch nghĩa – 譯義
Chiết là cắt, dùng rìu cắt vật nên gọi là Chiết. Tượng quật đã nông, nhìn bốn bề mờ mịt. Đặt trên thì cần sa thuỷ đều ứng; đặt dưới thì xem Long Hổ cân nhau. Nếu không bao bọc thì sát theo gió mà mạnh; nếu có gió sát thì khí theo gió mà tán. Gió mạnh thì sát càng dữ, khí tán thì sát càng lấn. Cho nên sinh khí tránh sát khí như người quân tử tránh kẻ tiểu nhân; phải xét chân cơ ra kia vào đây, xét trước đại thế trước sau, lấy giữa trên dưới, chia đặt trái phải; sâu không quá năm, nông không dưới một, thì nghĩa của Chiết đã rõ. Đại để Chính giống Giá, mà Giá là Chính khi sâu; Chiết giống Cầu, mà Chiết là Cầu khi rộng; giống mà khác, khác mà giống, sai một chút thì đáng dùng cho chỗ này lại dùng cho chỗ kia; muốn cầu phúc e khó ứng nghiệm.
Giảng giải – 講解
Kinh kết: Chính giống Giá mà Giá là Chính khi sâu; Chiết giống Cầu mà Chiết là Cầu khi rộng. Giống mà khác, khác mà giống; sai chút là dùng nhầm.
Quật – đất lõm trong phong thuỷ Việt Nam – 窟與越地
Đất lõm, đất trũng rất phổ biến ở Việt Nam: ruộng trũng, ao vườn, lòng chảo trung du. Táng Pháp cho thấy người xưa không bỏ đất lõm mà có bốn cách xử lý theo kích cỡ và độ sâu. Đây là cách nhìn tích cực: lõm là chỗ tụ, chỉ cần xử lý đúng.
Phép Giá đặc biệt đáng chú ý: lõm sâu thì dưới có âm sát (nước ngầm, ẩm). Người xưa gác lên, dựng đá bốn góc. Với nhà ở, tương ứng là tôn nền, làm móng cách ẩm, tạo tầng đệm, chứ không bỏ đất.
Câu "sinh khí tránh sát khí như quân tử tránh tiểu nhân" là ví von đạo đức hiếm gặp trong sách kỹ thuật. Nó nhắc rằng phong thuỷ là đạo: học, nghiên cứu, tu tập song hành, đúng như Thầy Vũ Giới dạy.
Tinh thần bốn phép cho nhà trên đất trũng – 低地陽宅
- Đất trũng nhỏ: đặt nhà ngay giữa, gọn, không đào sâu.
- Đất trũng rộng: tìm chỗ nước dừng, khí dừng thật trong khu.
- Đất trũng sâu, ẩm: tôn nền, chống ẩm, có tầng đệm.
- Đất trũng nông, trống: tạo bao bọc bằng cây, tường, khối phụ.
Phần kỹ thuật nền móng cần kỹ sư; phần vị trí, hướng cần thầy khảo sát.
Gia chủ và học trò thường hỏi – 常問
Đất ruộng trũng có làm nhà được không? – 低田建宅
Được nếu xử lý nền và có bao bọc; tinh thần phép Giá, phép Chiết là vậy.
Chính và Giá khác nhau thế nào? – 正架
Chính cho quật nhỏ (đặt giữa, không sâu); Giá cho quật sâu (gác lên trên âm sát).
Vì sao lõm nông dễ bị gió? – 淺窟風
Vì không có thành bao; kinh nói không bao bọc thì sát theo gió mà mạnh.
Ghi nhớ nhanh – 要訣速記
- Quật hẹp: Chính, đặt giữa.
- Quật rộng: Cầu, đo chỗ dừng.
- Quật sâu: Giá, gác lên.
- Quật nông: Chiết, lấy giữa.
- Sinh khí tránh sát như quân tử tránh tiểu nhân.
Liên hệ với Hám Long Kinh, Nghi Long Kinh và bài giảng Liên Hoa – 與前經及蓮花講義相參
Chỗ lõm (quật) trong Táng Pháp tương ứng với huyệt oa trong Hám Long Kinh (Cự Môn kết oa) và hình bàn tay ngửa của Văn Khúc. Táng Pháp chia nhỏ thêm theo kích cỡ, độ sâu, cho thấy cùng một hình oa mà cách đặt rất khác.
Câu "chấp thuyết oa không táng giữa lòng là chưa hiểu biến thông" phê bình một khẩu quyết dân gian. Thực ra khẩu quyết ấy đúng với oa sâu có âm sát nếu đặt thẳng xuống; nhưng có phép Giá thì vẫn đặt giữa lòng được. Bài học: khẩu quyết đúng trong điều kiện của nó, không phải luật tuyệt đối.
Theo Thầy Vũ Giới, phong thuỷ là "tạo ra một căn nhà có sự sống" và là "y học cho đất đai". Phép Giá dùng gỗ, đá để chữa đất sâu ẩm là một ví dụ của y học cho đất: không bỏ đất, mà chữa đất.
Ghi chú biên soạn: chữ "顓" trong câu "加棺以顓其融溢之氣" được hiểu là "專" (chuyên giữ); em dịch theo nghĩa ấy.
Hỏi thêm về đoạn này – 補問
Quật lớn, nhỏ đo bằng gì? – 窟大小
Bằng mắt và bước chân ngoài thực địa, so với vầng Thái cực; không có con số cố định trong kinh.
Âm sát dưới quật sâu là gì? – 陰殺
Là khí ẩm lạnh, nước ngầm đọng; người xưa dùng gỗ, đá để cách và thấm bớt.
Vì sao "đất cát mà người không cát"? – 地吉人不吉
Kinh nói vì người táng không hiểu phép, đặt quá lớn quá sâu làm hại khí non.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Lưu ý: Táng Pháp là phần thủ pháp đặt huyệt của người xưa. Bài này dịch và giảng lý để học tham khảo; việc táng thực tế cần thầy khảo sát tại chỗ, không tự làm theo bài. Theo Thầy Vũ Giới, "lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp".
Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.
Tóm lại – 總結: Quật hẹp đặt giữa (Chính), quật rộng đo chỗ dừng (Cầu), quật sâu gác lên (Giá), quật nông lấy giữa (Chiết).
Bài trước: Trảm, Tiệt, Điếu, Truỵ. Bài sau: Ai, Tịnh, Tà, Sáp.
Nguồn: Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖), phụ trong bộ Hám Long Kinh đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng); một số chữ in sai đã được hiệu đính theo nghĩa. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: định toạ hướng khi đã nhận được long và huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho nhà, đất theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Bốn phép Chính, Cầu, Giá, Chiết dùng cho long nào? – 四法
Cho long dương ở đất bằng, theo dạng quật (chỗ lõm).
Quật sâu xử lý thế nào? – 深窟
Dùng phép Giá: gác lên trên lớp âm sát, dùng gỗ, đá.
Vì sao thấy oa mà táng không phát? – 窩穴不發
Vì không đo đúng chỗ dừng trong oa; kinh gọi là không biết phép Cầu.
"Sâu không quá năm, nông không dưới một" là gì? – 深不過五
Là giới hạn độ sâu của phép Chiết theo đơn vị đo xưa, ý nói lấy vừa phải, không quá sâu không quá nông.









