Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖) là phần thứ ba của bộ sách đề tên Dương Quân Tùng, sau Hám Long Kinh và Nghi Long Kinh, chuyên về phép đặt huyệt. Bài 44 trong Kho sách dịch ba đoạn mở đầu: nhận Thái cực, phân Lưỡng nghi, cầu Tứ tượng.
Trả lời nhanh: Táng Pháp dạy: Thái cực là vầng tròn ẩn hiện ở trường huyệt, trên nước phân dưới nước hợp; có vầng ấy thì sinh khí tụ, là chân huyệt. Lưỡng nghi là lõm (huyệt âm) và lồi (huyệt dương). Tứ tượng là mạch, tức, quật, đột, mỗi tượng có một phép định nền: lấy giữa, bổ mở, đắp cao, đục bằng.
Thầy Vũ Giới giảng: "Thái cực – Lập cực điểm – Thiên tâm thập đạo: định đúng tâm rồi mới lập sơn hướng." Táng Pháp mở đầu đúng bằng việc nhận Thái cực.
Thái cực ở trường huyệt là gì? – 認太極
Thái cực là vầng tròn mờ nhạt ở trường huyệt, có nước giới kim ngư bao quanh: trên là chỗ nước phân, dưới là chỗ nước hợp, chỗ hợp là tiểu minh đường vừa một người nằm nghiêng. Có vầng tròn ấy thì sinh khí tụ trong, là chân huyệt.
Nguyên văn – 原文
穴場金魚水界。圓暈在隱微之間者,為太極。上是微茫水分,下是微茫水合。合處為小明堂,容人側臥,便是穴場。有此圓暈則生氣內聚,故為真穴,立標枕對於此而定。無此者,非也。若暈頂再見一二半暈如初三夜月樣者,名曰天輪,影有三輪者,大地也。
Dịch nghĩa – 譯義
Ở trường huyệt có nước giới kim ngư; vầng tròn ẩn hiện mờ nhạt ở giữa gọi là Thái cực. Trên là chỗ nước phân mờ nhạt, dưới là chỗ nước hợp mờ nhạt. Chỗ hợp là tiểu minh đường, vừa một người nằm nghiêng, đó chính là trường huyệt. Có vầng tròn này thì sinh khí tụ bên trong, nên là chân huyệt; cắm tiêu, gối, đối đều theo đây mà định. Không có thì không phải. Nếu trên đỉnh vầng lại thấy một hai nửa vầng như trăng đêm mùng ba, gọi là thiên luân; bóng có ba vòng là đất lớn.
Giảng giải – 講解
Người xưa không dùng chữ Thái cực để nói chuyện trừu tượng mà chỉ một dấu vết có thật trên mặt đất: vầng đất hơi nhô, hơi tròn, nước mưa chia hai bên rồi hợp lại phía trước. "Thiên luân" là những nửa vầng như trăng mùng ba trên đỉnh vầng; ba vòng là đại địa. Phép này dạy nhìn rất kỹ ở tầm vài mét, khác hẳn phép tầm long nhìn hàng chục dặm.
Đây đúng là tư tưởng mà Thầy Vũ Giới nhấn mạnh: định tâm trước. Thái cực chính là tâm của huyệt; cắm tiêu, gối, đối đều từ đây mà định.


Lưỡng nghi phân thế nào? – 分兩儀
Trong vầng Thái cực, chỗ lõm là huyệt âm, chỗ lồi là huyệt dương. Long âm (làm huyệt ngay trên thân) hợp huyệt dương; long dương (nổi đỉnh sao riêng làm huyệt) hợp huyệt âm; khi lồi lõm kiêm nhau thì lấy chỗ giao giữa, không dùng nhiêu giảm.
Nguyên văn – 原文
暈間凹陷者為陰穴,凸起者為陽穴,是謂兩儀。就身作穴者為陰龍,宜陽穴;另起星峰作穴者為陽龍,宜陰穴,皆有饒減。或上截凸起,下截凹陷,或下截凸起,上截凹陷,或左右凹凸相兼者,為二氣相感,則取陰陽交媾之中,升降聚會之所,不用饒減。
Dịch nghĩa – 譯義
Trong vầng chỗ lõm là huyệt âm, chỗ lồi là huyệt dương; đó gọi là Lưỡng nghi. Làm huyệt ngay trên thân là long âm, hợp huyệt dương; nổi riêng đỉnh sao làm huyệt là long dương, hợp huyệt âm; đều có nhiêu giảm (lấy thêm, bớt đi). Hoặc khúc trên lồi khúc dưới lõm, hoặc khúc dưới lồi khúc trên lõm, hoặc trái phải lồi lõm kiêm nhau, đó là hai khí cảm nhau, thì lấy chỗ giữa âm dương giao nhau, nơi lên xuống tụ hội, không dùng nhiêu giảm.
Giảng giải – 講解
Đây là luật âm dương phối nhau: âm long cần dương huyệt, dương long cần âm huyệt. Thầy Vũ Giới nói "Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thuỷ!" Nhiêu giảm là lấy thêm, bớt đi một chút về phía này phía kia để cân khí; khi đất đã có cả âm lẫn dương giao nhau thì không cần chỉnh.


Tứ tượng mạch, tức, quật, đột là gì? – 求四象
Tứ tượng là bốn dạng vi hình trong vầng huyệt: mạch là có sống nhỏ (thiếu âm), tức là có hình nhỏ (thiếu dương), quật là có ổ lõm (thái âm), đột là có bọt nổi (thái dương).
Nguyên văn – 原文
四象者,脈息窟突也。脈是暈間微有脊,乃少陰之象;息是暈間微有形,乃少陽之象;窟是暈間微有窩,乃太陰之象;突是暈間微有泡,乃太陽之象。
Dịch nghĩa – 譯義
Tứ tượng là mạch, tức, quật, đột. Mạch là trong vầng hơi có sống, là tượng thiếu âm; tức là trong vầng hơi có hình, là tượng thiếu dương; quật là trong vầng hơi có ổ lõm, là tượng thái âm; đột là trong vầng hơi có bọt nổi, là tượng thái dương.
Giảng giải – 講解
| Tượng | Hình | Âm dương |
|---|---|---|
| Mạch 脈 | Sống nhỏ | Thiếu âm |
| Tức 息 | Hình nhỏ | Thiếu dương |
| Quật 窟 | Ổ lõm | Thái âm |
| Đột 突 | Bọt nổi | Thái dương |
Bốn tượng này là cầu nối từ hình lớn (sao, long) xuống hình nhỏ của huyệt. Ở Hám Long Kinh, huyệt chia oa, kiềm, nhũ, đột; ở Táng Pháp, chia mạch, tức, quật, đột.


Bốn phép định nền theo tứ tượng? – 四法定基
Huyệt mạch lấy giữa mà định nền, huyệt tức bổ mở mà định nền, huyệt quật đắp cao mà định nền, huyệt đột đục bằng mà định nền. Mỗi tượng một cách xử lý để khí vào đúng chỗ.
Nguyên văn – 原文
四象作居,葬有四法:脈穴當取中定基,息穴當剖開定基,窟穴當培高定基,突穴當鑿平定基。
Dịch nghĩa – 譯義
Tứ tượng làm chỗ đặt, táng có bốn phép: huyệt mạch lấy giữa mà định nền, huyệt tức bổ mở mà định nền, huyệt quật đắp cao mà định nền, huyệt đột đục bằng mà định nền.
Giảng giải – 講解
Nguyên tắc chung: lõm thì đắp, lồi thì đục, có sống thì theo giữa, có hình thì mở ra. Đây là "bù chỗ thiếu, bớt chỗ thừa" để đạt trung hoà. Tinh thần ấy cũng có trong nhà ở: nền trũng thì tôn, nền gồ thì san, nhưng phải giữ mạch, không phá.
Vì sao Táng Pháp bắt đầu bằng Thái cực – 為何始於太極
Hám Long Kinh dạy tìm long, Nghi Long Kinh dạy giải nghi long và huyệt, Táng Pháp dạy đặt huyệt. Ba bộ đi từ lớn đến nhỏ: từ dãy núi nghìn dặm, đến cục đất, đến một vầng đất vừa một người nằm. Mở đầu bằng Thái cực là vì mọi phép đặt huyệt phải bắt đầu từ việc biết chính xác tâm.
Trình tự Thái cực → Lưỡng nghi → Tứ tượng → Bát quái là trình tự của Hệ Từ trong Kinh Dịch. Người soạn Táng Pháp mượn trình tự ấy để sắp xếp phép đặt huyệt: một tâm, hai tính chất lõm lồi, bốn vi hình, mười sáu phép (bội bát quái). Theo nguyên lý gốc của Phong Thuỷ Liên Hoa, Hà Đồ và âm dương là "cha mẹ", bát quái là "con cháu"; Táng Pháp cũng đi từ gốc ra ngọn như vậy.
Dấu "nước phân trên, nước hợp dưới" là dấu dễ kiểm nhất ngoài thực địa: sau cơn mưa, xem nước trên vầng đất chảy chia hai bên rồi gặp lại phía trước. Chỗ gặp lại là tiểu minh đường, phía trên chỗ ấy là trường huyệt.
Áp dụng tinh thần Thái cực cho nhà ở – 太極與陽宅
Nhà ở không táng huyệt, nhưng cũng cần "nhận Thái cực": tìm tâm thực của căn nhà, chỗ khí tụ nhất, để đặt không gian chính. Phong Thuỷ Liên Hoa phân biệt tâm biểu kiến (giữa hình học) và tâm thực (giữa khí).
- Xem nước phân hợp: nước mưa trên mái, trên sân chia và hợp ở đâu.
- Xem chỗ lõm lồi: nền nhà, sân có chỗ trũng, chỗ gồ không.
- Phối âm dương: nhà cao thoáng (dương) cần không gian ấm kín (âm), và ngược lại.
- Bù thiếu bớt thừa: tôn nền chỗ trũng, san chỗ gồ, giữ mạch.
Việc định tâm cụ thể cho một căn nhà là thủ pháp, cần khảo sát tại chỗ.
Gia chủ và học trò thường hỏi – 常問
Không thấy vầng tròn thì có phải không có huyệt? – 無暈
Táng Pháp nói không có vầng tròn thì không phải chân huyệt. Nhưng vầng rất mờ, nhiều khi chỉ người có nhãn lực mới thấy; không nên vội kết luận khi chưa xem kỹ.
Thiên luân là gì? – 天輪
Là một hai nửa vầng như trăng mùng ba hiện trên đỉnh vầng huyệt; có ba vòng là dấu đại địa.
Nhiêu giảm là gì? – 饒減
Là lấy thêm hoặc bớt đi một chút về một phía khi đặt huyệt, để cân âm dương; khi lồi lõm đã kiêm nhau thì không cần nhiêu giảm.
Ghi nhớ nhanh – 要訣速記
- Thái cực là vầng tròn, nước phân trên hợp dưới.
- Chỗ nước hợp là tiểu minh đường, vừa một người nằm.
- Lõm là âm, lồi là dương; long âm hợp huyệt dương.
- Tứ tượng: mạch, tức, quật, đột.
- Mạch lấy giữa, tức bổ mở, quật đắp cao, đột đục bằng.
Liên hệ với Hám Long Kinh, Nghi Long Kinh và bài giảng Liên Hoa – 與前經及蓮花講義相參
Hám Long Kinh kết bằng Cửu tinh tác huyệt (Tham nhũ, Cự oa, Vũ kiềm…), Nghi Long Kinh kết bằng Biến Tinh thiên (huyệt khi sao biến, không biến). Táng Pháp bắt đầu từ chỗ hai bộ trước dừng lại: đã biết huyệt thuộc hình gì, nay phải biết tâm huyệt ở đâu, lõm hay lồi, thuộc tượng nào.
Nước giới kim ngư là khái niệm then chốt. Hai dòng nước nhỏ ôm hai bên vầng huyệt rồi hợp phía trước, như hai con cá vàng. Có kim ngư là có giới hạn của huyệt; ngoài giới hạn ấy khí không còn tụ. Trong Nhị thập tứ sa (bài 51, 52) chữ kim ngư còn xuất hiện nhiều lần: "kim ngư vòng hội", "chỗ kim ngư hội".
Theo Thầy Vũ Giới, ba đồ hình nền của Phong Thuỷ Liên Hoa là Vận khí đồ, Lưu khí đồ và Huyệt vị đồ (cổng ra vào của khí). Táng Pháp với Thái cực, Lưỡng nghi, Tứ tượng chính là một dạng "huyệt vị đồ" của người xưa: chỉ ra chỗ khí vào, chỗ khí dừng trên một vầng đất.
Ghi chú biên soạn: chữ "標枕對" (tiêu, gối, đối) trong đoạn Thái cực là ba mốc khi đặt huyệt: cắm tiêu (mốc), định gối (đầu), định đối (hướng án). Em dịch giữ nguyên ba chữ để người học tra cứu.
Bài tập cho người học: sau một cơn mưa, ra quan sát một gò đất nhỏ hoặc một khoảng sân, xem nước chia ở đâu, hợp ở đâu; vẽ lại vầng "Thái cực" của chỗ ấy. Đây là cách luyện nhãn pháp đơn giản nhất.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Lưu ý: Táng Pháp là phần thủ pháp đặt huyệt của người xưa. Bài này dịch và giảng lý để học tham khảo; việc táng thực tế cần thầy khảo sát tại chỗ, không tự làm theo bài. Theo Thầy Vũ Giới, "lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp".
Ba đoạn mở đầu này là phần "lý" thuần nhất của Táng Pháp: Thái cực – Lưỡng nghi – Tứ tượng, sau đó mới đến Bát quái (mười sáu phép). Đây là trình tự sinh hoá của Kinh Dịch, được đem vào việc đọc mặt đất. Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.
Tóm lại – 總結: Nhận Thái cực là định tâm huyệt; phân Lưỡng nghi là xem lõm lồi phối âm dương; cầu Tứ tượng là phân mạch, tức, quật, đột để định nền.
Bài trước: Biến Tinh thiên (Nghi Long Kinh). Bài sau: Bội Bát quái: mười sáu phép.
Nguồn: Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖), phụ trong bộ Hám Long Kinh đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng); một số chữ in sai đã được hiệu đính theo nghĩa. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: định toạ hướng khi đã nhận được long và huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho nhà, đất theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Táng Pháp Đảo Trượng là sách gì? – 葬法倒杖是何
Là phần thứ ba của bộ sách đề tên Dương Quân Tùng, gồm nhận Thái cực, phân Lưỡng nghi, cầu Tứ tượng, Bội Bát quái, Đảo trượng mười hai phép và Nhị thập tứ sa táng pháp; chuyên về phép đặt huyệt.
Thái cực trong táng pháp là gì? – 太極
Là vầng tròn ẩn hiện ở trường huyệt, có nước phân trên hợp dưới; có vầng ấy là chân huyệt.
Long âm hợp huyệt gì? – 陰龍陽穴
Long âm (làm huyệt trên thân) hợp huyệt dương (lồi); long dương hợp huyệt âm (lõm).
Tứ tượng là gì? – 四象
Là mạch, tức, quật, đột: bốn vi hình trong vầng huyệt, ứng thiếu âm, thiếu dương, thái âm, thái dương.









