💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Phép Cái, Niêm, Ỷ, Chàng 蓋粘倚撞 – Táng Pháp phong thủy

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Phép Cái, Niêm, Ỷ, Chàng 蓋粘倚撞 – Táng Pháp phong thủy

Phép Cái, Niêm, Ỷ, Chàng (蓋粘倚撞) trong Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖) là bốn phép đặt huyệt cho long dương ở núi cao, theo mạch chậm, gấp, thẳng, ngang. Bài 46 dịch trọn phần giảng chi tiết của bốn phép này.

Trả lời nhanh: Cái là che như chậu úp, dùng khi mạch chậm, kỵ đỉnh mỏng; Niêm là dính như thấm ơn, dùng khi mạch gấp, dưới mỏng thì không dùng; Ỷ là tựa nương, dùng khi mạch thẳng xông xuống, đặt lệch kề chính; Chàng là đụng, dùng khi mạch xiên đến, đón thẳng. Mỗi phép đều có sáu lỗi trên dưới trái phải cần tránh.

Thầy Vũ Giới giảng: "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng." Bốn phép này cho thấy sai một chút về vị trí là hỏng cả huyệt.

Phép Cái là gì, kỵ gì? – 蓋法

Cái là che, như chậu úp; mạch của Cái từ Khôn thấy ở Càn, phép của Cái từ Càn thi ở Khôn. Đỉnh mỏng thì bỏ không dùng Cái; che sai lớn nhỏ, trên dưới, trái phải đều hại khí.

Nguyên văn – 原文

蓋者,蓋也,有如合盆之形。蓋之脈自坤而見於乾,蓋之法自乾而施於坤,姤復之妙存焉,天地之精見焉。頂薄則舍之,切勿疏略,慎毋苟且。蓋小蓋大,則傷其元氣;蓋大蓋小,則閉其生氣;蓋上蓋下,則脫其來氣;蓋下蓋上,則失其止氣;蓋左蓋右,或犯其剝氣;蓋右蓋左,或受其冷氣,縱得龍穴之妙,必遭橫來之禍。頂薄舍蓋云者,舍之不用,非舍上就下、舍高就卑之謂也。此以作穴言,彼以審穴言,意義自別,穴法不殊,略有差池,難致效驗。

Dịch nghĩa – 譯義

Cái là che, như hình cái chậu úp. Mạch của Cái từ Khôn mà thấy ở Càn, phép của Cái từ Càn mà thi ở Khôn; cái diệu của Cấu – Phục ở đó, tinh hoa trời đất hiện ở đó. Đỉnh mỏng thì bỏ, chớ sơ sài, chớ cẩu thả. Chỗ nhỏ mà che lớn thì hại nguyên khí; chỗ lớn mà che nhỏ thì đóng sinh khí; nên che trên mà che dưới thì thoát khí đến; nên che dưới mà che trên thì mất khí dừng; nên che trái mà che phải thì phạm khí bác; nên che phải mà che trái thì nhận khí lạnh; dù được long huyệt diệu cũng gặp hoạ ngang. Nói đỉnh mỏng bỏ Cái là bỏ không dùng phép Cái, không phải bỏ trên lấy dưới, bỏ cao lấy thấp. Đây nói về làm huyệt, kia nói về xét huyệt, ý nghĩa tự khác; phép huyệt không khác, sai một chút là khó ứng nghiệm.

Giảng giải – 講解

Sáu lỗi của phép Cái: nhỏ che lớn hại nguyên khí, lớn che nhỏ đóng sinh khí, che dưới thay trên thoát khí đến, che trên thay dưới mất khí dừng, che sai trái phải phạm khí bác hay nhận khí lạnh. Kinh còn phân biệt: "đỉnh mỏng bỏ Cái" là bỏ phép, không phải bỏ chỗ cao lấy chỗ thấp. Đây là cách người xưa chống hiểu lầm câu chữ.

Sơ đồ phép cái: che như chậu úp theo Táng Pháp
Phép Cái: che như chậu úp – 蓋法 – Vẽ lại theo Táng Pháp Đảo Trượng – Phong Thuỷ Liên Hoa
Tranh sơn thuỷ cổ minh hoạ: phép cái: che như chậu úp
Wang E-Auspicious Snow – tranh công cộng, Wikimedia Commons

Phép Niêm là gì, kỵ gì? – 粘法

Niêm là dính, như thấm ơn sủng; mạch từ đến mà dừng ở chỗ dừng. Dưới mỏng thì không Niêm; niêm sai trên dưới trái phải thì thoát khí, phạm khí bạo, mất chính khí, rơi tử khí.

Nguyên văn – 原文

粘者,沾也。如沾恩寵之義。粘之脈自來而止於止,粘之法自止而止於盡。施承之道,攸存化生之意,將著下薄莫粘焉。理法少差,天淵懸隔。粘上粘下,則脫其來氣;粘下粘上,則犯其暴氣;粘右粘左,則失其正氣;粘左粘右,或投其死氣,縱得砂水之美,終是或承之羞。下薄莫粘云者,棄之不用,非棄低取高、棄下取上之謂也。苟粘之真的,雖下臨長江大河,亦為無礙。工巧豈有下薄棄粘之理乎?

Dịch nghĩa – 譯義

Niêm là dính, như nghĩa thấm ơn sủng. Mạch của Niêm từ chỗ đến mà dừng ở chỗ dừng; phép của Niêm từ chỗ dừng mà dừng ở chỗ tận. Đạo trao nhận ở đó, ý hoá sinh ở đó; dưới mỏng thì chớ Niêm. Lý pháp sai chút ít, cách nhau trời vực. Nên niêm trên mà niêm dưới thì thoát khí đến; nên niêm dưới mà niêm trên thì phạm khí bạo; nên niêm phải mà niêm trái thì mất chính khí; nên niêm trái mà niêm phải thì rơi vào tử khí; dù được sa thuỷ đẹp, rốt cuộc cũng chuốc nhục. Nói dưới mỏng chớ Niêm là bỏ không dùng phép Niêm, không phải bỏ thấp lấy cao, bỏ dưới lấy trên. Nếu niêm đúng thật, dù dưới sát sông lớn cũng không hại. Người khéo há có lý dưới mỏng mà bỏ Niêm sao?

Giảng giải – 講解

Kinh nói: nếu niêm đúng thật, dù dưới sát sông lớn cũng không hại. Nghĩa là đặt thấp không đáng sợ nếu đúng chỗ khí dừng. Nỗi sợ "thấp ẩm" của thầy thường đã được Hám Long Kinh và Nghi Long Kinh phê bình; Táng Pháp nhắc lại.

Sơ đồ phép niêm: dính chỗ dừng theo Táng Pháp
Phép Niêm: dính chỗ dừng – 粘法 – Vẽ lại theo Táng Pháp Đảo Trượng – Phong Thuỷ Liên Hoa
Tranh sơn thuỷ cổ minh hoạ: phép niêm: dính chỗ dừng
Chen Hongshou - Landscape - 1989.363.126 - Metropolitan Museum of Art – tranh công cộng, Wikimedia Commons

Phép Ỷ là gì, khác phép Ai ra sao? – 倚法

Ỷ là nương tựa; mạch từ trên xông xuống, phép từ lệch kề vào chính. Ỷ giống Ai nhưng Ai dùng cho đột bằng, Ỷ dùng cho mạch thẳng.

Nguyên văn – 原文

倚者,依也,如依居之義。倚之脈自上而沖於下,倚之法自偏而傍於正。傍棲之形既成,變化之道自現。倚左倚右,或受冷;倚右倚左,或犯剛;倚上倚下,謂之脫脈;倚下倚上,謂之沖殺,縱得局面之奇,必見衰淩之患。本與挨法相似,但挨法施於突之平,倚法用於脈之直,天精天粹之機,至密至微之理,非上智其誰能知?

Dịch nghĩa – 譯義

Ỷ là nương, như nghĩa nương ở. Mạch của Ỷ từ trên xông xuống dưới; phép của Ỷ từ lệch mà kề vào chính. Hình nương đậu đã thành thì đạo biến hoá tự hiện. Nên tựa trái mà tựa phải thì nhận lạnh; nên tựa phải mà tựa trái thì phạm cương; nên tựa trên mà tựa dưới gọi là thoát mạch; nên tựa dưới mà tựa trên gọi là xung sát; dù được cục diện lạ, ắt thấy hoạ suy bại. Vốn giống phép Ai, nhưng Ai dùng cho đột bằng, Ỷ dùng cho mạch thẳng; cơ tinh tuý của trời, lý tinh vi nhất, không phải bậc trí cao thì ai biết?

Giảng giải – 講解

Mạch thẳng xông xuống mang khí mạnh; đặt ngay đầu mũi là "xung sát". Phép Ỷ né sang bên, kề sát mạch để nhận khí mà không chịu đòn. Tựa sai trên dưới là thoát mạch hay xung sát.

Sơ đồ ỷ và chàng theo Táng Pháp
Ỷ và Chàng – 倚撞 – Vẽ lại theo Táng Pháp Đảo Trượng – Phong Thuỷ Liên Hoa
Tranh sơn thuỷ cổ minh hoạ: ỷ và chàng
Old Trees by a Cold Waterfall LACMA 55.67.1 – tranh công cộng, Wikimedia Commons

Phép Chàng là gì, khác phép Sáp ra sao? – 撞法

Chàng là đụng; mạch từ xiên mà vào chính, phép từ chính mà vào xiên, đón thẳng mạch xiên đến. Chàng giống Sáp nhưng Sáp dùng bên đột, Chàng dùng cho mạch xiên.

Nguyên văn – 原文

撞者,抵也,如抵觸之義。撞之脈自斜而就於正,撞之法自正而就於斜。斜來之脈既專,專一之情可見。撞上撞下,則氣從上止;撞下撞上,則氣從下出;撞重撞輕,則生氣虛行;撞輕撞重,則生氣太泄,縱得來脈之真,終失正脈之吉。本與插相似,但插施於突之傍,而撞施於脈之斜。一毫千里之遠,江河幾席之間,不可不察。

Dịch nghĩa – 譯義

Chàng là đụng, như nghĩa chạm vào. Mạch của Chàng từ xiên mà vào chính; phép của Chàng từ chính mà vào xiên. Mạch xiên đến đã chuyên, tình chuyên nhất thấy được. Nên chàng trên mà chàng dưới thì khí dừng ở trên; nên chàng dưới mà chàng trên thì khí theo dưới ra; nên chàng mạnh mà chàng nhẹ thì sinh khí đi hư; nên chàng nhẹ mà chàng mạnh thì sinh khí tiết quá; dù được mạch đến thật, rốt cuộc mất cái cát của chính mạch. Vốn giống phép Sáp, nhưng Sáp dùng bên cạnh đột, còn Chàng dùng cho mạch xiên. Sai một hào cách nghìn dặm, sông nước chỉ trong gang tấc, không thể không xét.

Giảng giải – 講解

Đụng nặng nhẹ sai thì sinh khí đi hư hoặc tiết quá. Câu kết "sai một hào cách nghìn dặm, sông nước chỉ trong gang tấc" là lời nhắc độ chính xác.

Sáu lỗi trên dưới trái phải: tư duy của người xưa – 六誤之思

Cả bốn phép đều được giảng theo một khuôn: định nghĩa, mạch – phép, rồi liệt kê các lỗi "nên trên mà dưới, nên dưới mà trên, nên trái mà phải, nên phải mà trái". Đây là cách dạy rất sư phạm: biết đúng bằng cách biết sai.

Mỗi lỗi ứng một loại khí hỏng: khí đến thoát, khí dừng mất, khí bạo phạm, khí lạnh nhận, khí bác phạm, tử khí rơi vào. Có thể hiểu khí như dòng nước: đặt sai một chút là hoặc bị dòng mạnh đập vào, hoặc đứng ngoài dòng không nhận được.

Theo Thầy Vũ Giới, nhãn pháp là một trong tứ quyết Thư – Pháp – Nhãn – Tâm. Bốn phép này cần Nhãn để thấy mạch chậm hay gấp, thẳng hay xiên; cần Pháp để biết đặt thế nào; cần Tâm để không cẩu thả: "chớ sơ sài, chớ cẩu thả" là lời kinh.

Tinh thần bốn phép trong nhà ở – 四法與宅

  1. Cái: khi khí đến êm, đặt không gian chính cao, có mái che vững.
  2. Niêm: khi khí đến gấp, hạ thấp, lùi vào, tạo chỗ dừng.
  3. Ỷ: khi có đường, góc nhọn đâm thẳng, né sang bên, có tựa.
  4. Chàng: khi dòng đến xiên, chỉnh mặt đón cho chính.

Đây là cách hiểu tinh thần để gia chủ có cảm nhận; quyết định bố trí cụ thể cần khảo sát.

Gia chủ và học trò thường hỏi – 常問

Vì sao kinh cứ nhấn "sai một chút"? – 毫釐

Vì huyệt là điểm khí tụ, rất nhỏ; như châm cứu, lệch một ngón là hỏng (Nghi Long Kinh cũng ví như vậy).

Khí bác, khí lạnh là gì? – 剝氣冷氣

Là cách người xưa gọi khí bị bóc tán (bác) và khí âm lạnh không sinh (lạnh); đặt lệch trái phải thì phạm.

Có thể học bốn phép qua sách không? – 書可學否

Học lý qua sách được; nhận mạch, đặt huyệt phải học thực địa với thầy.

Ghi nhớ nhanh – 要訣速記

  • Mạch chậm: Cái, đặt cao.
  • Mạch gấp: Niêm, đặt thấp.
  • Mạch thẳng: Ỷ, đặt lệch.
  • Mạch xiên/ngang: Chàng, đón thẳng.
  • Đỉnh mỏng bỏ Cái, dưới mỏng bỏ Niêm.

Liên hệ với Hám Long Kinh, Nghi Long Kinh và bài giảng Liên Hoa – 與前經及蓮花講義相參

Ỷ, Cái, Chàng, Niêm là bốn phép điểm huyệt nổi tiếng nhất, được nhiều sách địa lý đời sau dùng làm khung, như Táng Thư của Quách Phác đã có ý "thừa khí", "nhân thế". Táng Pháp ở đây giảng kỹ hơn: mỗi phép có mạch đến thế nào, phép đặt thế nào, và các lỗi lệch.

Câu "mạch của Cái từ Khôn thấy ở Càn, phép của Cái từ Càn thi ở Khôn; cái diệu của Cấu – Phục ở đó" là chỗ kinh dùng Dịch để nói phép táng. Cấu (một âm sinh dưới năm dương) và Phục (một dương sinh dưới năm âm) là hai quẻ chuyển âm dương. Ý là phép Cái nắm đúng điểm chuyển âm dương của mạch.

Theo Thầy Vũ Giới, "Dương Công dưỡng lão khán Thư Hùng": về già Dương Công chỉ xem thư hùng, tức âm dương giao nhau. Bốn phép này là thư hùng ở tầm một huyệt: mạch là hùng, chỗ đặt là thư, đặt đúng là giao.

Ghi chú biên soạn: chữ "垢復" trong bản Wikisource là lỗi chữ của "姤復" (Cấu Phục); chữ "茍" là "苟". Em đã hiệu đính khi dịch.

Hỏi thêm về đoạn này – 補問

Phép nào dùng nhiều nhất? – 常用

Tuỳ địa hình; ở núi cao, Cái và Niêm hay gặp nhất vì mạch thường chậm hoặc gấp rõ rệt.

"Dưới mỏng" là gì? – 下薄

Là phía dưới huyệt đất mỏng, ít dày, khí không đọng; khi ấy không dùng phép Niêm.

Vì sao kinh phân biệt "bỏ phép" với "bỏ chỗ"? – 舍法舍地

Để người đọc khỏi hiểu lầm: đỉnh mỏng thì bỏ phép Cái, chứ không phải bỏ chỗ cao chuyển xuống chỗ thấp.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Lưu ý: Táng Pháp là phần thủ pháp đặt huyệt của người xưa. Bài này dịch và giảng lý để học tham khảo; việc táng thực tế cần thầy khảo sát tại chỗ, không tự làm theo bài. Theo Thầy Vũ Giới, "lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp".

Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.

Tóm lại – 總結: Cái che khi mạch chậm, Niêm dính khi mạch gấp, Ỷ tựa khi mạch thẳng, Chàng đụng khi mạch xiên; mỗi phép tránh sáu lỗi trên dưới trái phải.

Bài trước: Bội Bát quái: mười sáu phép. Bài sau: Trảm, Tiệt, Điếu, Truỵ.

Nguồn: Táng Pháp Đảo Trượng (葬法倒杖), phụ trong bộ Hám Long Kinh đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng); một số chữ in sai đã được hiệu đính theo nghĩa. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Bốn phép Cái, Niêm, Ỷ, Chàng dùng cho long nào? – 四法所用

Cho long dương ở núi cao, theo mạch chậm, gấp, thẳng, ngang.

Đỉnh mỏng có dùng phép Cái? – 頂薄

Không; Táng Pháp nói đỉnh mỏng thì bỏ phép Cái.

Dưới mỏng có dùng phép Niêm? – 下薄

Không dùng phép Niêm; nhưng nếu niêm đúng thật thì dù sát sông lớn cũng không hại.

Ỷ và Ai khác nhau thế nào? – 倚挨

Ỷ dùng cho mạch thẳng, Ai dùng cho đột bằng; Ai sát hơn, Ỷ rộng hơn.

Từ khoá: ỷ cái chàng niêm · táng pháp · điểm huyệt · long dương · phong thủy âm trạch

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…