Hai thiên Luận Kỳ Môn và Luận Tuyển Trạch trong Thẩm Thị Huyền Không Học bàn hai môn hay bị thần bí hoá:
- Kỳ Môn Độn Giáp;
- chọn ngày giờ (thái tuế, Ngũ Hoàng, Thiên đức, Nguyệt đức, lộc…).
Thẩm Trúc Nhưng đưa cả hai về chín cung và lý Dịch. Kỳ Môn với phép ai tinh của Huyền Không "là hai mà một". Chọn ngày thì "khí là chính, số là phụ". Bài dịch các ý chính; những đoạn dài về cách suy Thiên đức, lộc và các sách chọn ngày được lược và ghi rõ.
Trả lời nhanh:
- Kỳ Môn: theo Thẩm Trúc Nhưng, Kỳ Môn chính là chín cung. Ba cửa cát Hưu, Khai, Sinh ứng với ba sao trắng Nhất Bạch, Lục Bạch, Bát Bạch. Thực dụng nhất vẫn là quyết thành môn và quyết thu sơn xuất sát.
- Chọn ngày: Huyền Không trọng tinh vận, nhẹ thần sát. Nhưng không được phạm thái tuế, và kiêng tu tạo vào năm Ngũ Hoàng đến toạ. Ví dụ nhà toạ Bính Ngọ Đinh kiêng năm Nhất Bạch nhập trung.
"Dịch không phải là bói. Bói chỉ là một dụng nhỏ của Dịch." — Thầy Vũ Giới
Bài dịch nguyên văn của Thẩm Trúc Nhưng theo bản chấm câu và hiệu đính của Bạch Hạc Minh. Lời bàn của Bạch Hạc Minh được người viết tóm và ghi rõ.
Luận Kỳ Môn: Kỳ Môn chính là chín cung – 論奇門:奇門即九宮
Nguyên văn (lược): 奇門即九宮,不過用於卜宅,既有山向可爲,入中之的,不必再求陰遁陽遁。
Dịch nghĩa. Kỳ Môn tức là chín cung, chẳng qua dùng vào việc xem nhà. Đã có sơn hướng để làm, có sao nhập trung làm đích, thì không cần tìm âm độn, dương độn nữa.
Tám cửa lấy Hưu, Khai, Sinh làm cát, như Tử Bạch lấy Nhất Bạch, Lục Bạch, Bát Bạch: Hưu tức Nhất Bạch, Khai tức Lục Bạch, Sinh tức Bát Bạch.
Khi Ngũ Hoàng nhập trung thì các số đều không động, gọi là phục ngâm. Sao khác nhập trung thì tám phương ắt hư một chỗ; chỗ hư là cửa, thật ra là phương 5 Hoàng gia lâm. Như Khảm (Hưu) ở giữa thì Ly ắt hư, Ly chính là chỗ 5 Hoàng đến. Càn (Khai) ở giữa thì Tốn ắt hư, Tốn chính là chỗ 5 Hoàng đến. Các cung khác suy ra.

Tam kỳ, lục nghi – 三奇六儀
Dịch nghĩa (lược). Kỳ Môn trọng ở chỗ gửi cung. Kỷ Đại Khuê nói đó là tinh hoa, không phải một vật chí bảo gì. Như "thiên tam kỳ" là Ất, Bính, Đinh: nói khi xếp 60 Giáp Tý thì cung Ất không có sáu Giáp, cung Bính không có sáu Ất, cung Đinh không có sáu Bính, chỉ thế thôi.
Còn lục nghi (Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý): như cung Khảm khởi Giáp Tý xếp thuận thì cung Khảm được Giáp Tý, Quý Dậu, Nhâm Ngọ, Tân Mão, Canh Tý, Kỷ Dậu, Mậu Ngọ. Cách xếp thường lấy Mậu Ngọ làm nghi; cung Khôn hai Giáp là Giáp Tuất, lấy Kỷ Mùi làm nghi… Đó là phép ai thông thường.
Thật ra không phải vậy; nếu thế thì ba cung Đoài, Cấn, Ly không có nghi. Cái gọi là nghi, như cung Khảm lấy Giáp Tý đứng đầu, rồi Quý Dậu, Nhâm Ngọ, Tân Mão, Canh Tý, Kỷ Dậu, Mậu Ngọ có sáu số ứng với Giáp Tý. Chữ nghi này chính là "lưỡng nghi" của Dịch; lời giải nói có sáu thời để phối với Giáp, nên gọi là nghi.
- Năm cung Khảm, Khôn, Chấn, Tốn và Trung, Càn mỗi cung bảy thời, được 42 thời.
- Ba cung Đoài, Cấn, Ly mỗi cung sáu thời, được 18 thời.
- Cung Đoài bắt đầu từ Canh Ngọ, hết ở Ất Mão. Cung Cấn bắt đầu từ Tân Mùi, hết ở Bính Thìn. Cung Ly bắt đầu từ Nhâm Thân, hết ở Đinh Tỵ.
Biết vậy thì ba chữ Ất, Bính, Đinh là tam kỳ. Đoạn "trời có tam kỳ, đất có lục nghi" là để dẫn vào Kỳ Môn.
Phép ai của nó chính là phép ai Thiên tâm từng vận. Ta từng làm chín đồ lấy Kỳ Môn phối vào, để làm rõ cái dụng của chín vận; thật ra Kỳ Môn với ai tinh là hai mà một. Tóm lại, quyết thành môn và quyết thu sơn xuất sát đều sát với thực dụng; còn lại chẳng qua tuỳ lúc điểm xuyết.
Hỏi: tên gọi chín cung rườm rà, làm sao cho người dễ nhớ?
Đáp: Không gì bằng liệt bảng cho rõ.

Bảng trên, đồ trực phù chín sao của Kỳ Môn thường ghi Khảm Thiên Bồng, Ly Thiên Anh, Khôn Thiên Nhuế, Cấn Thiên Nhậm, Càn Thiên Tâm, Tốn Thiên Phụ, Đoài Thiên Trụ, Chấn Thiên Xung. Đó là bàn phi tinh nghịch, người học không xét kỹ, thành ra lùi một vị.
Các tên của nhà âm dương như ngũ quỷ, tuyệt mệnh, thiên y, sinh khí, tuyệt thể, du hồn, phúc đức… là do tám quẻ Càn Khôn, Khảm Ly, Chấn Tốn, Cấn Đoài đối nhau mà biến, cũng theo thứ tự tiên thiên.
Hạ Vũ Điện nói: "Có tám cửa giả: đầu phù tức Trực phù, kế đến Đằng xà, Thái âm, Lục hợp, Câu trần, Chu tước, Cửu địa, Cửu thiên; âm cục có Bạch hổ, Huyền vũ xếp vào. Đây vốn là Âm Phù Kinh. Kỳ Môn chú trọng việc binh; sách kham dư lại đem vào thành thừa thãi, vì mỗi bên có chỗ lấy riêng."
Luận Tuyển Trạch: thần sát nhẹ, tinh vận nặng – 論選擇:神煞輕,星運重
Dịch nghĩa. Hỏi: Tưởng thị không nói tam sát, thái tuế, có đúng vậy không?
Đáp: Thiên Nguyên Ngũ Ca nói "Hồn thiên bảo chiếu hậu thiên tinh", đó là khẩu quyết Dương công truyền, không sợ thần tam sát, thái tuế. Lại nói "năm hành đều là khí trong âm dương, thần sát nào từng có tên riêng; chỉ đem nhật nguyệt nắm nguyên hoá, muôn tượng bày ra trong lòng bàn tay". Đó là gốc rễ việc Tưởng thị không sợ thần sát.
Chỉ có dùng Huyền Không thì năm Ngũ Hoàng nhập trung kiêng tu tạo; và 5 Hoàng này không phải 5 Hoàng cố định.
- Như Cửu Tử Bính Ngọ Đinh sơn, đối cung là Nhất Bạch Nhâm Tý Quý hướng: năm Nhất Bạch nhập trung là 5 Hoàng (5 Hoàng đến toạ).
- Nhâm Tý Quý sơn, đối cung Bính Ngọ Đinh hướng: năm Cửu Tử nhập trung là 5 Hoàng (5 Hoàng đến toạ).
Các sơn khác suy ra.
Tóm lại, Huyền Không lấy tinh vận làm trọng, thần sát làm nhẹ. Thái tuế thì không được phạm, và khi cùng ai tinh hội hợp thì nghiệm như thần. Phép ấy lấy địa bàn đã tạo cùng thiên bàn đến chiếu mà xét chung. Thái tuế địa bàn cố định: năm Tý ở Khảm, Sửu Dần ở Cấn, Mão ở Chấn, Thìn Tỵ ở Tốn, Ngọ ở Ly, Mùi Thân ở Khôn, Dậu ở Đoài, Tuất Hợi ở Càn. Còn thiên bàn đến chiếu, như năm Dậu thái tuế chiếm Đoài, lại gặp niên tinh 5 Hoàng nhập trung ("Thất Xích đến Đoài") thì Đoài là chỗ thái tuế của năm và của bàn cùng đến; tu tạo phạm vào thì đại hung. Các trường hợp khác suy ra.
Bạch Hạc Minh (người viết tóm): Bạch Hạc Minh giải thêm: năm Dậu, Thất Xích là phi tinh thái tuế, vì địa bàn của Thất Xích là Canh Dậu Tân, trong đó chứa Dậu.

Hỏi: Thiên Nguyên Ngũ Ca của Tưởng có một quyển tuyển trạch, ý ở đâu?
Đáp: Một lời mà gói: vận Tử Bạch, năm Tử Bạch, tháng Tử Bạch, ngày Tử Bạch, giờ Tử Bạch – vật nào cũng là một thái cực mà thôi. Rõ lý ấy thì quyển này tự hiểu.
Thiên đức, Nguyệt đức, lộc (lược) – 天德、月德、祿(撮要)
Dịch nghĩa (lược). Hỏi: Thiên đức, Nguyệt đức có liên quan đến bàn không? Đáp: Không liên quan. Hán Thư nói "nhà kham dư" là chỉ người chọn ngày, không phải người xem hình thế; có lẽ đời Hán gọi kham dư là chọn ngày dùng đồ Tử Bạch, nay sách lịch vẫn theo.
Thẩm Trúc Nhưng giải Thiên đức theo chu thiên độ số và các can, quẻ ẩn trong 12 cung: Mão chứa Giáp, Dậu chứa Canh, Ngọ chứa Bính, Tý chứa Nhâm, Mùi chứa Đinh, Sửu chứa Quý, Thìn chứa Ất, Tuất chứa Tân, Hợi chứa Càn, Thân chứa Khôn, Dần chứa Cấn, Tỵ chứa Tốn. Thiên đức là đức của dương, nên tháng giêng khởi từ chi trước quẻ Càn; Nguyệt đức là đức của âm, khởi từ chi sau quẻ Khôn. Ông kết: nhà tam hợp đều dùng mà không biết vì sao. Nhưng khí trời lưu hành mỗi vận một khác, nên tam hợp chưa khỏi cái lỗi "dán keo vào trụ đàn".
Lý Canh Bá dẫn bảng Thiên đức, Nguyệt đức trong Thời Hiến Thư (bảng dưới) và hỏi sao không khớp với lời tiên sinh. Ông đáp: điều ông nói là chỗ khởi nguyên của Thiên Nguyệt đức, do bốn duy Càn Tốn Cấn Khôn xoay vần mà ra; còn Thời Hiến Thư chép là phần đem ra dùng. Ví dụ Thiên đức tháng giêng sinh ở Hợi; Hợi là nhân nguyên, đối cung là Tỵ thuộc quẻ Tốn, Tốn kề Ly, nhân nguyên của Ly là Đinh, nên Đinh là Thiên đức. Các tháng khác suy theo lối ấy.

Về lộc, ông nói cái "lộc" trong thuỷ pháp của Tư Mã Đầu Đà chính là quyết thành môn. Ông nêu một chỗ tự mình chưa giải được: Mậu lộc ở Tỵ, Kỷ lộc ở Ngọ. Kỷ phụ vào Đinh còn tạm thông, vì Càn tiên thiên là Ly hậu thiên, hào giữa biến thì ra Kỷ thổ. Còn Mậu thì Khôn tiên thiên là Khảm hậu thiên, hào giữa biến ra Mậu thổ, sao lại gửi xa sang cung Tốn lấy Tỵ làm lộc? "Trăm nghĩ không ra."
Ông cũng nhắc Hiệp Kỷ Biện Phương Thư: sách do Khâm Thiên Giám in phát hằng năm từ thời Gia Khánh, đến thời Quang Tự thì thôi. Bạch Hạc Minh chú đây là một sách chọn ngày nổi tiếng. Với một bộ sách chọn ngày được tặng, ông nhận xét các phép ấy chỉ nên dùng cho việc cưới gả; việc táng phải kỹ hơn, dùng chín cung thì ít tệ hơn.
Khí là chính, số là phụ – 氣為重,數次之
Dịch nghĩa. Hỏi: Đạo chọn ngày, năm xưa tôi theo thuyết của Cam thị, cho là gốc của Thiên Nguyên Ca, tin sâu không nghi. Sau xem nhà không nghiệm, bèn sang Mân, Việt theo hai nhà Hồng, La, lại thấy có chỗ được, cũng tin sâu không nghi. Sau xem táng cũng không nghiệm. Nay hỏi tiên sinh một lời thì ngài chủ về quái khí. Huống chi học thuật thôi bộ (tính lịch) của ngài nổi tiếng khắp nơi, sao lại bỏ hết thất chính tứ dư? Xin chỉ cho.
Đáp: Những gì túc hạ học, ta đều từng học. Sau đọc Dịch Vĩ Kê Lãm Đồ, đến câu "Giáp Tý quái khí khởi từ Trung Phu", mới ngộ lý quẻ: lịch pháp và việc người đều dựa vào quái khí. Như mười hai tích quái ứng mười hai tháng, nay không ai không biết, mà người hiểu thì ít; cho nên thầy thuật mới đem thần sát ra loè người.
Lý trong thiên hạ không ngoài hai chữ khí và số: khí là chính, số là phụ, vì khí trùm được số. Như người sắp chết là số, nhưng làm phúc thì có thể tránh được tai ách, vì khí đầy khắp trời đất thì số cũng theo đó mà đổi. Như thất chính tứ dư, sao trời là số; dùng quái tượng là khí. Vả lại Dịch Vĩ tám loại, phép chọn ngày đã đủ cả, sao không lấy phép cao mà lại khốn trong học lối khúc khuỷu? Phép thôi bộ của người xưa đều gốc ở Dịch; xét nhà sư Nhất Hạnh đời Đường tính Đại Diễn lịch cũng là sách Dịch. Ngay cả người Tây tính thiên văn cũng thông với Dịch, chỉ vì cách ghi năm khác nên độ số có sai. Nhưng dùng vào xem táng thì không ngại.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thầy Vũ Giới vẫn nói "Dịch không phải là bói; bói chỉ là một dụng nhỏ của Dịch". Hai thiên này là ví dụ rõ: Kỳ Môn, chọn ngày đều quy về chín cung và khí của quẻ. Với người làm nhà, sửa nhà hôm nay, điều thiết thực nhất rút ra là ba việc:
- Biết năm nào Ngũ Hoàng đến toạ nhà mình để tránh động thổ lớn.
- Không phạm thái tuế khi nó trùng với niên tinh xấu.
- Không để các bảng thần sát rườm rà làm rối việc chính: hình thế và khí vận.
Tóm lại – 總結
| Ý chính | Nội dung |
|---|---|
| Kỳ Môn | Chính là chín cung; Hưu, Khai, Sinh = Nhất, Lục, Bát Bạch; cùng ai tinh "hai mà một" |
| Thực dụng | Quyết thành môn và thu sơn xuất sát quan trọng nhất |
| Ngũ Hoàng | Năm Ngũ Hoàng đến toạ kiêng tu tạo (toạ Ngọ: năm Nhất Bạch; toạ Tý: năm Cửu Tử) |
| Thái tuế | Không được phạm, nhất là khi thái tuế địa bàn và thiên bàn cùng đến |
| Chọn ngày | Khí là chính, số là phụ; phép chọn ngày thông thường chỉ nên dùng cho cưới gả |
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa – xác định toạ nhà để biết năm Ngũ Hoàng đến toạ.
- Học Huyền Không Phi Tinh qua hình ảnh.
Bài liên quan – 相關文章
- Bài trước: Luận Tam Hợp, Song Sơn, Nạp Giáp
- Luận Phản Ngâm Phục Ngâm (Ngũ Hoàng nhập trung)
- Luận Thành Môn
- Toàn bộ loạt bài Thẩm Thị Huyền Không – Bạch Hạc Minh
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Muốn biết cách chọn năm, tháng động thổ theo phi tinh mà không sa vào thần sát rườm rà, các bạn có thể theo khoá học Huyền Không Phi Tinh vận 9.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Kỳ Môn có liên quan gì đến Huyền Không? – 奇門與玄空何關
Theo Thẩm Trúc Nhưng, Kỳ Môn chính là chín cung; ba cửa cát Hưu, Khai, Sinh ứng Nhất, Lục, Bát Bạch, và phép ai của Kỳ Môn cũng là phép ai Thiên tâm từng vận.
Năm nào kiêng sửa nhà? – 何年忌修造
Năm Ngũ Hoàng đến toạ nhà. Ví dụ nhà toạ Bính Ngọ Đinh kiêng năm Nhất Bạch nhập trung; nhà toạ Nhâm Tý Quý kiêng năm Cửu Tử nhập trung.
Thái tuế có phải kiêng không? – 太歲須忌否
Có. Thẩm Trúc Nhưng nói thái tuế không được phạm, nhất là khi thái tuế địa bàn trùng với thiên bàn, như năm Dậu gặp Thất Xích đến Đoài.
Thiên đức, Nguyệt đức có liên quan đến la bàn không? – 天月德與盤有關否
Ông nói không liên quan đến bàn; đó là phép chọn ngày của sách lịch, gốc từ bốn quẻ duy xoay vần.
Nguồn: Thẩm Thị Huyền Không Học (沈氏玄空學), Thẩm Trúc Nhưng (đời Thanh), các thiên Luận Kỳ Môn, Luận Tuyển Trạch, bản chấm câu và hiệu đính của Bạch Hạc Minh. Sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa.









