Hệ luận Kiền Khôn giao thái là phần tài liệu Đường Vào Dịch suy ra từ sự di chuyển của ngoại bát quái: Kiền từ Nam đi xuống, Khôn từ Bắc đi lên, giao nhau tại 6 nơi để trao và nhận hào, sinh ra sáu quái Chấn, Tốn, Khảm, Ly, Cấn, Đoài. Từ hệ luận này, tài liệu giải thích thứ bậc cha mẹ và sáu con của bát quái, rồi nêu một công thức dân gian về chọn con trai, con gái.
Trả lời nhanh: Kiền Khôn giao thái là Kiền và Khôn trao đổi hào cho nhau: Kiền nhận hào 1, 2, 3 của Khôn thành Tốn, Ly, Đoài; Khôn nhận hào 1, 2, 3 của Kiền thành Chấn, Khảm, Cấn. Kiền là cha, Khôn là mẹ; Chấn trưởng nam, Khảm thứ nam, Cấn út nam; Tốn trưởng nữ, Ly thứ nữ, Đoài út nữ.
Kiền Khôn giao thái ở đâu trên đồ quái?
Kiền Khôn giao thái tại 6 nơi trên vòng 12 chi. Tài liệu nêu: từ ngoại tầng [234] trở ra, nhất là ở ngoại tầng [456], thấy rõ Kiền quái từ Nam tỏa ra hai bên đi xuống, Khôn quái từ Bắc tỏa ra hai bên đi lên. Một lên, một xuống, giao nhau tại 6 nơi:
| Bên tuyến Nam – Bắc | Ba nơi Kiền Khôn giao thái |
|---|---|
| Bên trái | Chính Mẹo; giữa Sửu – Dần; giữa Thìn – Tỵ |
| Bên phải | Chính Dậu; giữa Mùi – Thân; giữa Tuất – Hợi |
Kiền Khôn trao và nhận hào như thế nào?
Kiền Khôn giao thái để trao và nhận hào, theo trình tự hào 1, 2, 3:
| Hào trao nhận | Kiền nhận hào của Khôn | Khôn nhận hào của Kiền |
|---|---|---|
| Hào 1 | Thành Tốn ☴ | Thành Chấn ☳ |
| Hào 2 | Thành Ly ☲ | Thành Khảm ☵ |
| Hào 3 | Thành Đoài ☱ | Thành Cấn ☶ |
Vì sao gọi Kiền cha, Khôn mẹ và sáu con?
Kiền ứng thiên, Khôn ứng địa; Thiên Địa Kiền Khôn giao thái mà sáu quái Chấn Tốn Khảm Cấn Ly Đoài thành hàng. Kiền sánh cha, Khôn sánh mẹ; cha mẹ giao thái mà sáu con sinh ra. Chấn, Khảm, Cấn là dương quái ứng nam; Tốn, Ly, Đoài là âm quái ứng nữ. Suy theo trình tự (123) âm dương đôi đàng trao nhận mà có thứ bậc:
- Hào 1: Chấn trưởng nam, Tốn trưởng nữ.
- Hào 2: Khảm thứ nam, Ly thứ nữ.
- Hào 3: Cấn út nam, Đoài út nữ.
Tác giả Nguyên K cho rằng đó là chỗ Văn Vương thấu lý bát quái Phục Hy mà giảng ra như vậy.
Công thức chọn con trai, con gái theo tiên thiên là gì?
Tài liệu giới thiệu một công thức được chế ra từ nguyên lý tiên thiên, dành cho vợ chồng muốn có con trai hay con gái theo ý. Công thức chỉ để tham khảo; việc sinh nở, hiếm muộn phải theo chỉ định của bác sĩ. Công thức gồm 3 thành phần:
- Số tuổi âm lịch của vợ tại năm muốn có con (lẻ hay chẵn).
- Số tuổi âm lịch của chồng tại năm đó (lẻ hay chẵn).
- Tháng âm lịch chăn gối là tháng lẻ hay chẵn.
Một năm âm lịch có 12 tháng: sáu tháng 1, 3, 5, 7, 9, 11 là tháng lẻ; sáu tháng 2, 4, 6, 8, 10, 12 là tháng chẵn. Số tuổi âm lịch tính bằng (năm hiện tại − năm sinh) + 1. Gộp ba thành phần cho 4 kết quả:
| Tổ hợp lẻ/chẵn | Kết quả theo công thức |
|---|---|
| 1 lẻ 2 chẵn | Con trai |
| 3 chẵn | Con gái |
| 3 lẻ | Con trai |
| 2 lẻ 1 chẵn | Con gái |
Thí dụ một: chồng Nhâm Tuất (1982), vợ Bính Dần (1986), năm 2006
Năm 2006, tuổi âm lịch của chồng = (2006 − 1982) + 1 = 25, tuổi lẻ; tuổi âm lịch của vợ = (2006 − 1986) + 1 = 21, tuổi lẻ. Vợ chồng hợp lại được 2 lẻ. Muốn con trai thì chọn các tháng lẻ để được "3 lẻ – con trai"; muốn con gái thì chọn các tháng chẵn để được "2 lẻ 1 chẵn – con gái".
Thí dụ hai: chồng Canh Thân (1980), vợ Tân Dậu (1981), năm 2006
Năm 2006, tuổi âm lịch của chồng = (2006 − 1980) + 1 = 27, tuổi lẻ; tuổi âm lịch của vợ = (2006 − 1981) + 1 = 26, tuổi chẵn. Vợ chồng hợp lại được 1 lẻ 1 chẵn. Muốn con trai thì chọn các tháng chẵn để có "1 lẻ 2 chẵn – con trai"; muốn con gái thì chọn các tháng lẻ để có "2 lẻ 1 chẵn – con gái".
Ghi chú của tài liệu
Tài liệu ghi chú: với cặp vợ chồng vô sinh, hoặc số chỉ có một dòng con, thì công thức không thể cho kết quả như ý; với năm có tháng nhuận thì tránh tháng nhuận vì thời khí chưa điều hòa đủ. Quẻ chỉ để tham khảo, việc chữa bệnh phải theo chỉ định của bác sĩ. Những phép lập quái khác từ nguyên lý tiên thiên có thể xem ở chuỗi Học Liên Hoa Độn.
Câu hỏi thường gặp
Kiền nhận hào 2 của Khôn thì thành quái gì?
Kiền nhận hào 2 của Khôn thì thành Ly. Ngược lại, Khôn nhận hào 2 của Kiền thì thành Khảm.
Trong bát quái, quái nào là trưởng nam, trưởng nữ?
Chấn là trưởng nam, Tốn là trưởng nữ, vì cả hai sinh từ lần trao nhận hào 1 giữa Kiền và Khôn.
Tuổi âm lịch trong công thức tính thế nào?
Tuổi âm lịch bằng năm hiện tại trừ năm sinh rồi cộng 1. Ví dụ người sinh năm 1982 thì năm 2006 có tuổi âm lịch là 25, tuổi lẻ.
Chuỗi bài Dẫn Nhập Kinh Dịch: ← Bài trước: Định luật tượng thể và quái tương hợp, bất tương hợp · Mục lục chuyên mục · Bài sau: Hệ luận Kiền biến – Khôn biến →
Biên soạn theo tài liệu Đường Vào Dịch (Nguyên K) – Phong Thuỷ Liên Hoa.
