💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Khôn Nhâm Ất quyết 坤壬乙訣: gốc từ Kỳ Môn, sao gửi trung cung và bốn câu quyết – Thẩm Thị Huyền Không

Phong Thuỷ Liên Hoa — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Khôn Nhâm Ất quyết 坤壬乙訣: gốc từ Kỳ Môn, sao gửi trung cung và bốn câu quyết – Thẩm Thị Huyền Không

"Khôn Nhâm Ất, Cự Môn tòng đầu xuất; Cấn Bính Tân, vị vị thị Phá Quân; Tốn Thìn Hợi, tận thị Vũ Khúc vị; Giáp Quý Thân, Tham Lang nhất lộ hành." Bốn câu này trong Thanh Nang Áo Ngữ là câu hỏi lớn của người học Huyền Không: vì sao Nhâm, Ất lại thuộc Cự Môn, Bính, Tân lại thuộc Phá Quân? Thiên Khôn Nhâm Ất quyết khởi lệ chi do lai (坤壬乙訣起例之由來) trong Thẩm Thị Huyền Không Học trả lời bằng Kỳ Môn: mỗi chữ trong quyết là sao gửi (ký tinh) rơi vào trung cung của một cục Kỳ Môn. Bài này dịch trọn thiên ấy, vẽ lại các cục làm ví dụ và tóm lời chú của người biên tập.

Trả lời nhanh:

  • Theo thiên này, Huyền Không đại quái và Kỳ Môn "cùng ra từ một nguồn". Khi xuất quái kiêm hướng phải dùng sao gửi, và "không" trong câu "kiêm tả kiêm hữu không trung tầm" chính là trung cung ngũ hoàng.
  • Nhâm, Ất thuộc Cự Môn vì là chữ vào trung cung ở các cục dương 1, âm 9 (Nhâm) và dương 6, âm 4 (Ất), mà trung cung gửi về Khôn là Cự Môn.
  • Bài gốc không phải do Thẩm Trúc Nhưng viết. Vương Tắc Tiên chép từ bản bí truyền của một người bạn rồi đưa vào sách để người sau tham cứu.

"Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." — Thầy Vũ Giới

Bài dịch nguyên văn theo bản chấm câu và hiệu đính của Bạch Hạc Minh. Văn gốc rất cô đọng, người dịch thêm trong ngoặc vuông [ ] vài chữ để câu rõ nghĩa. Lời chú của Vương Tắc Tiên và lời bàn của người hiệu đính được tóm lược.

Huyền Không và Kỳ Môn cùng một nguồn – 玄空奇門同出一源

Nguyên văn: 地理玄空大卦與奇門同出一源,欲知其訣只在陰陽一動一靜之間,配合生成之妙,故立向辨方推運測氣以運星為主,流轉之星辰為用,二十四山向從此推斷吉凶,無不應驗。

Dịch nghĩa. Huyền Không đại quái của địa lý với Kỳ Môn cùng ra từ một nguồn. Muốn biết quyết của nó, chỉ ở trong khoảng âm dương một động một tĩnh, cái diệu của sự phối hợp sinh thành. Cho nên lập hướng, biện phương, suy vận, đo khí đều lấy vận tinh làm chủ, lấy sao lưu chuyển làm dụng. Hai mươi bốn sơn hướng từ đó mà suy đoán cát hung, không gì là không ứng nghiệm.

"Không" là trung cung – 空者中宮

Nguyên văn: 若出卦兼向須用寄星,故曰兼左兼右空中尋,空者何?五黃中宮之謂也。而八卦中宮各有所寄。

Dịch nghĩa. Nếu xuất quái kiêm hướng thì phải dùng sao gửi (ký tinh), cho nên nói "kiêm tả kiêm hữu không trung tầm" (kiêm trái kiêm phải, tìm trong chỗ không). "Không" là gì? Là trung cung ngũ hoàng vậy. Mà trung cung của tám quẻ, mỗi quẻ đều có chỗ gửi.

Hai thiên Luận Khởi Tinh đã nói về thế quái khi kiêm hướng. Ở đây tác giả giải theo một lối khác: chỗ "không" phải tìm chính là trung cung, và chữ nào rơi vào trung cung trong một cục Kỳ Môn thì chữ ấy "gửi" theo sao của cục đó.

Khôn Nhâm Ất, Cự Môn từ đầu ra – 坤壬乙巨門從頭出

Nguyên văn (lược): 經曰:「坤壬乙,巨門從頭出。」坤為巨門不待言矣。壬為坎卦之寄星,如陽一局,坎上起甲子,戊坤上起甲戌,己震上起甲申,庚巽上起甲午,辛而中宮甲辰,壬矣,是以壬寄於坤,與巨門為一例……

Dịch nghĩa. Kinh nói: "Khôn Nhâm Ất, Cự Môn tòng đầu xuất." Khôn là Cự Môn thì không cần nói. Nhâm là sao gửi của quẻ Khảm. Như dương độn 1 cục: trên Khảm khởi Giáp Tý [Mậu], trên Khôn khởi Giáp Tuất [Kỷ], trên Chấn khởi Giáp Thân [Canh], trên Tốn khởi Giáp Ngọ [Tân], mà trung cung là Giáp Thìn [Nhâm]. Vì thế Nhâm gửi ở Khôn, cùng một lệ với Cự Môn; như vậy đã trọn dương 1 cục của Kỳ Môn.

Dương độn 1 cục: Nhâm vào trung cung, gửi Khôn – Khôn Nhâm Ất
Dương độn 1 cục: Nhâm vào trung cung, gửi Khôn – Khôn Nhâm Ất. Ảnh minh hoạ: Vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa

Còn âm 9 cục, an bày sáu Giáp phân bố chín cung, cũng đều lấy Nhâm làm sao gửi. Phàm hướng nào xuất quái kiêm quái, sao lưu chuyển gặp chữ Nhâm thì lấy Cự Môn mà phối.

Đến như Ất thuộc Cự Môn, là sao gửi của Càn dương 6 cục và Tốn âm 4 cục. Dương cục thì trên Càn khởi Giáp Tý [Mậu] đi thuận; âm cục thì trên Tốn khởi Giáp Tý [Mậu] đi nghịch; như thế chữ Ất đều vào trung cung. "Tòng đầu xuất" là từ Khôn mà ra. Khôn, Nhâm, Ất đều ở ba quẻ thượng nguyên, cho nên bàn Cự Môn [theo] âm 9 cục: trên Ly khởi Giáp Tý [Mậu], trên Cấn Giáp Tuất [Kỷ], trên Đoài Giáp Thân [Canh], trên Càn Giáp Ngọ [Tân], trung cung cũng là Giáp Thìn [Nhâm], trên Tốn Giáp Dần [Quý], Đinh ở Chấn, Bính ở Khôn, Ất ở phương Khảm. Cho nên nói: Khôn Nhâm Ất, Cự Môn từ đầu ra.

Âm độn 9 cục: Nhâm vào trung cung, Ất ở Khảm
Âm độn 9 cục: Nhâm vào trung cung, Ất ở Khảm. Ảnh minh hoạ: Vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa

Người đọc có thể tự kiểm: dương 6 cục khởi Mậu ở Càn đi thuận (6 Mậu, 7 Kỷ, 8 Canh, 9 Tân, 1 Nhâm, 2 Quý, 3 Đinh, 4 Bính), đến cung 5 là Ất. Âm 4 cục khởi Mậu ở Tốn đi nghịch (4 Mậu, 3 Kỷ, 2 Canh, 1 Tân, 9 Nhâm, 8 Quý, 7 Đinh, 6 Bính), đến cung 5 cũng là Ất. Lời trong sách khớp với phép bày tam kỳ lục nghi.

Cấn Bính Tân, chỗ nào cũng là Phá Quân – 艮丙辛位位是破軍

Nguyên văn (lược): 「艮丙辛,位位是破軍」,奇門以兌卦為天柱配破軍,不曰庚而曰辛者,何也?……艮丙辛俱在下元三卦,故曰位位是破軍也。

Dịch nghĩa. "Cấn Bính Tân, vị vị thị Phá Quân": Kỳ Môn lấy quẻ Đoài làm [sao] Thiên Trụ, phối với Phá Quân. Không nói Canh mà nói Tân là vì sao? Canh là sao gửi của quẻ Chấn dương 3 cục: Giáp Tý [Mậu] khởi ở Chấn, Giáp Thân [Canh] vào trung cung, sao phối là Thiên Xung, cho nên không được là Phá Quân. Canh [cũng] là sao gửi của quẻ Đoài âm 7 cục, tự nó đã là Phá Quân, không cần chỉ riêng ra làm Phá Quân.

Kỳ Môn ở hạ nguyên gửi Cấn, nhưng Cấn phối sao Phụ, xếp ở bên cạnh Bắc Đẩu, không đúng chính vị, nên không được lấy sao Phụ làm sao gửi. Đến như Tân là sao gửi của quẻ Khôn thượng nguyên dương 2 cục: trên Khôn khởi Giáp Tý [Mậu], Giáp Ngọ [Tân] vào trung cung. Cớ sao không phối Cự Môn mà vẫn gọi Phá Quân? Vì sao quẻ hạ nguyên coi trọng hạ nguyên. Như âm 8 cục, Giáp Tý [Mậu] khởi ở Cấn thì Tân đã vào trung cung, cho nên không thể phụ vào thượng nguyên. Lại Đoài phối Đinh, mà Đinh đã vào Cấn, ấy là Cấn hoá thành thất xích Phá Quân. Từ Khôn khởi Thiên Bồng thì Thiên Trụ đã vào cung Cấn, vậy Cấn là Phá Quân rõ lắm.

Vì sao không gọi Sửu, Dần mà gọi Cấn? Cấn là quẻ phụ mẫu, lại thêm Bính phối Thiên Nhậm, là sao gửi của quẻ Đoài dương 7 cục: Đoài khởi Giáp Tý [Mậu] thì Bính vào trung cung; Đoài khởi Thiên Bồng thì Thiên Nhậm vào trung cung. Trong cán Đẩu, hạ nguyên chỉ có một sao thất xích Phá Quân, còn hai sao Phụ, Bật không dự vào. Dương cục 2, 7 như thế; âm cục 3, 8 cũng như thế. Cấn Bính Tân đều ở ba quẻ hạ nguyên, cho nên nói: chỗ nào cũng là Phá Quân.

Tốn Thìn Hợi, đều là Vũ Khúc – 巽辰亥盡是武曲位

Nguyên văn (lược): 此中元巽中乾三卦,專取武曲為吉星,中宮局五黃配天禽而無定位,分寄巽乾,通乎艮坤,臨制四方,無不周徧,此造化運用之主宰也。

Dịch nghĩa. "Tốn Thìn Hợi, tận thị Vũ Khúc vị" là vì sao? Đây là ba quẻ trung nguyên Tốn, Trung, Càn, chuyên lấy Vũ Khúc làm cát tinh. Cục trung cung, ngũ hoàng phối sao Thiên Cầm mà không có vị nhất định, chia gửi ở Tốn và Càn, thông với Cấn và Khôn, đến chế ngự bốn phương, không đâu không khắp. Đó là chủ tể của sự vận dụng tạo hoá.

Kỳ Môn nếu có chỗ gửi, thì tam nguyên bát quái, lục Giáp cửu cung, âm dương tiêu trưởng, thuận nghịch khác đường, cho đến dụng biến không giống nhau, sinh hoá khó lường; trong đó đại đạo có chí lý. Nhưng chỉ nói Tốn Thìn Hợi có Vũ Khúc đến mà không nhắc trung cung, là vì Tốn mộc cưỡi lên Chấn chăng? [Cục] Chấn mà ngũ hoàng ở Tốn thì Vũ Khúc là sao gửi. Hợi là cục ngũ hoàng ở giữa đi thuận một [vòng], Thìn là cục ngũ hoàng ở giữa đi nghịch một [vòng], để làm rõ cách dùng khác nhau, khiến Vũ Khúc được đến khắp phương vị hai mươi bốn sơn.

Tốn cưỡi Chấn, lấy Vũ Khúc làm sao gửi, khiến người mở rộng ý gió cây, mà đức vua rạng nơi triều đình. Càn đạt tới Đoài, lấy Văn Khúc làm cung gửi, khiến người thấm ơn mưa móc của trời, mà văn đức trải khắp bốn biển. Cho nên nói Huyền Không đại quái cùng Kỳ Môn ra từ một nguồn, có lẽ là nói về trung cung vậy.

Lầu cổ bên mặt nước – hình phối cảnh
Lầu cổ bên mặt nước – hình phối cảnh. Ảnh minh hoạ: Unsplash

Giáp Quý Thân, Tham Lang một đường đi – 甲癸申貪狼一路行

Nguyên văn (lược): 「甲癸申,貪狼一路行」,此三元已週運,窮反本之義,貪狼者坎卦也。甲癸申者,甲子戊也,奇門同起一宮,故曰一路行。

Dịch nghĩa. "Giáp Quý Thân, Tham Lang nhất lộ hành": đây là nghĩa ba nguyên đã đi trọn một vòng, cùng thì trở về gốc. Tham Lang là quẻ Khảm. Giáp Quý Thân tức là Giáp Tý Mậu; trong Kỳ Môn cùng khởi từ một cung, nên nói "một đường đi". Sáu Giáp khởi ở Khảm nên lấy Giáp làm Tham Lang. Mậu, Quý là phù thủ của quẻ Khảm, khởi ở nhất bạch, nên gọi bằng tên Tham Lang.

Hai cục âm dương "một" và "chín" thuận nghịch đẩy nhau thì Quý ở trung cung. Quý là sao gửi của dương 9 cục, gửi ở Cự Môn; lại là sao gửi của âm 1 cục, có thể phối Cự Môn; cớ sao vẫn vào Tham Lang? Vì thế mới nói "một đường đi". Huyền Không đại quái lấy trung cung khởi sao, nên ngũ hoàng làm chủ. Lấy Giáp Tý Mậu khởi ở trung cung thì [Mậu] cũng là sao gửi; Mậu ở trung cung gửi về Khôn, Khôn là Cự Môn, không được đứng chung với Tham Lang. Mậu thổ sinh ở Thân, Thân là hào dương của quẻ Khôn, nên Thân thay cho Mậu mà xếp vào hàng Tham Lang. Cho nên nói: Giáp Quý Thân tức là Giáp Tý Mậu. Tý và Quý cùng là âm cục, nên Nhâm không dự vào.

Vì sao Áo Ngữ coi trọng can và duy – 奧語責重干維

Dịch nghĩa. Đoạn đầu Áo Ngữ coi trọng tám can bốn duy là vì sao? La kinh tiên thiên mười hai chi lấy địa chi làm chủ; tám can bốn duy là chỗ phân giới giữa các địa chi. Phàm xuất quái kiêm hướng thì coi trọng can, duy. Trong các can, duy ấy, mỗi chữ đã giữ một sao, riêng Càn và Đinh không nói sao gửi. Càn [thuộc] Ly dương 9 cục, sao gửi đã phụ vào Quý, lệ ấy đã chú rõ ở câu Tham Lang phía trước, không cần tìm riêng. Đến như Đinh là sao gửi của Cấn dương 8 cục: Giáp Tý Mậu khởi ở Cấn thì Đinh đã vào trung cung. Hạ nguyên gửi Cấn cùng một lệ với sao Phụ, cho nên không dùng riêng sao gửi. Kỳ Môn lấy trung [cung] gửi Khôn, mà [hạ nguyên] gửi Cấn, cũng là ý này.

Bốn câu quyết Khôn Nhâm Ất, Cấn Bính Tân, Tốn Thìn Hợi, Giáp Quý Thân
Bốn câu quyết Khôn Nhâm Ất, Cấn Bính Tân, Tốn Thìn Hợi, Giáp Quý Thân. Ảnh minh hoạ: Vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa

Bảng Huyền Không đại quái hợp Kỳ Môn khởi lệ – 元空大卦合奇門起例

Cuối thiên, sách chép một bảng tám quẻ, mỗi quẻ ghi hành, can chi hào đầu của nội quái và ngoại quái, rồi ba chi của ngoại quái và ba chi của nội quái. Đây chính là phép nạp giáp quen thuộc: Càn nội quái nạp Giáp với các chi Tý, Dần, Thìn, ngoại quái nạp Nhâm với Ngọ, Thân, Tuất; Khôn nội quái nạp Ất với Mùi, Tỵ, Mão, ngoại quái nạp Quý với Sửu, Hợi, Dậu. Người viết giữ nguyên bảng trong sách, chỉ thêm tên Việt.

Bảng Huyền Không đại quái hợp Kỳ Môn khởi lệ – nạp giáp tám quẻ
Bảng Huyền Không đại quái hợp Kỳ Môn khởi lệ – nạp giáp tám quẻ. Ảnh minh hoạ: Vẽ lại theo Thẩm Thị Huyền Không Học – Phong Thuỷ Liên Hoa

Lời chú của Vương Tắc Tiên (tóm lược) – 則先按語撮要

Vương Tắc Tiên (則先) chú rằng từ khi Vô Cực Tử truyền cho Tưởng Đại Hồng hình ai tinh, quyết "Khôn Nhâm Ất" dần sáng tỏ ở đời. Nhưng về gốc khởi lệ của quyết, ngoài hình vẽ và lời giải của Thẩm công (Thẩm Trúc Nhưng), các bậc tiền hiền rất ít ghi chép. Thiên này ông lấy được trong bản bí truyền của một người bạn; thuyết của nó tìm gốc ở Kỳ Môn, nên chép vào để người sau tham cứu. Ông cũng cho biết Thẩm công từng làm chín hình Kỳ Môn, tiếc rằng sách ấy để ở nhà một người họ Diêu tại Nam Tường, Gia Định, không biết khi quân Nhật chiếm Nam Tường còn giữ được không; mai sau tìm được thì sẽ đem đối chiếu.

Lời bàn của Bạch Hạc Minh (người hiệu đính) ngắn: thiên này nói gốc của quyết "Khôn Nhâm Ất" là từ thuật Kỳ Môn mà ra, nên muốn đọc hiểu phải biết trước dương độn và âm độn của Kỳ Môn; không thì đọc xong vẫn chưa rõ lý.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Thiên này đáng quý ở chỗ nó cho thấy một lối giải quyết "Khôn Nhâm Ất" mà sách vở ít ghi: đi từ Kỳ Môn, xem chữ nào rơi vào trung cung ở cục nào. Người học có thể tự bày tam kỳ lục nghi để kiểm từng câu, như các hình trong bài. Nhưng cũng cần nhớ hai điều. Một, đây là văn bản chép từ bản bí truyền, chính người biên tập cũng ghi là "để cung tham cứu", chưa phải lời chung quyết của Thẩm Trúc Nhưng. Hai, lối giải này khác với cách thế quái theo ai tinh mà sách đã trình bày ở hai thiên Luận Khởi Tinh; người học nên đặt cạnh nhau mà đối chiếu, không nên gộp làm một.

Thầy Vũ Giới vẫn nói "không có môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ". Kỳ Môn và Huyền Không có chung gốc Lạc Thư cửu cung, nên mượn Kỳ Môn để hiểu quyết Huyền Không là hợp lý. Dù vậy, mọi phép tính sao đều đứng sau phần hình: thế đất, long mạch, dòng nước và ánh sáng thật của ngôi nhà, ngôi mộ. Quyết có hay đến đâu mà đặt lên một cái hình sai thì cũng không cứu được.

Tóm lại – 總結

Câu quyếtGiải theo thiên này
Khôn Nhâm Ất, Cự MônNhâm vào trung cung ở dương 1, âm 9; Ất vào trung cung ở dương 6, âm 4; trung cung gửi Khôn (Cự Môn). Ba chữ thuộc thượng nguyên
Cấn Bính Tân, Phá QuânĐoài là Thiên Trụ phối Phá Quân; Tân, Bính vào trung cung ở các cục Khôn 2, Cấn 8, Đoài 7; ba chữ thuộc hạ nguyên
Tốn Thìn Hợi, Vũ KhúcNgũ hoàng phối Thiên Cầm, không định vị, gửi Tốn và Càn; ba chữ thuộc trung nguyên
Giáp Quý Thân, Tham LangGiáp Quý Thân tức Giáp Tý Mậu, sáu Giáp khởi ở Khảm; Thân thay Mậu

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Muốn học Huyền Không cho đúng gốc, hiểu cả khởi tinh, thế quái lẫn hình pháp, các bạn có thể theo khoá học Huyền Không Phi Tinh vận 9.

Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

"Khôn Nhâm Ất, Cự Môn tòng đầu xuất" nghĩa là gì? – 坤壬乙巨門從頭出何解

Theo thiên này, Nhâm và Ất là những chữ rơi vào trung cung ở các cục Kỳ Môn dương 1, âm 9, dương 6, âm 4; trung cung gửi về Khôn là Cự Môn, nên ba chữ Khôn, Nhâm, Ất cùng thuộc Cự Môn, "từ Khôn mà ra".

"Không trung tầm" trong câu kiêm tả kiêm hữu là tìm ở đâu? – 空中尋

Tác giả giải "không" là trung cung ngũ hoàng: khi xuất quái kiêm hướng thì xem chữ nào vào trung cung để biết sao gửi.

Thiên này có phải do Thẩm Trúc Nhưng viết không? – 是篇誰作

Không hẳn. Vương Tắc Tiên ghi rằng ông chép từ bản bí truyền của một người bạn và đưa vào sách để tham cứu; Thẩm Trúc Nhưng có làm chín hình Kỳ Môn nhưng sách ấy chưa tìm lại được.

Muốn hiểu thiên này cần biết gì trước? – 須先知何

Cần biết cách bày tam kỳ lục nghi theo dương độn (đi thuận) và âm độn (đi nghịch) trong Kỳ Môn, rồi tự kiểm chữ nào vào trung cung ở mỗi cục.

Nguồn: Thẩm Thị Huyền Không Học (沈氏玄空學), thiên "Khôn Nhâm Ất quyết khởi lệ chi do lai", bản chép của Vương Tắc Tiên, bản chấm câu và hiệu đính của Bạch Hạc Minh. Lời chú và lời bàn được tóm lược. Sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa.

Từ khoá: khôn nhâm ất · cự môn tòng đầu xuất · cấn bính tân phá quân · ký tinh trung cung · huyền không kỳ môn · thẩm thị huyền không học

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…