💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Hướng nhà thờ họ: chọn theo thế đất và dòng họ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Nhà thờ họ là nơi thờ phụng tổ tiên của cả dòng tộc, nên khi xây mới hay trùng tu, việc chọn hướng luôn được bàn bạc kỹ lưỡng trong họ. Có người muốn chọn theo tuổi trưởng họ, có người muốn giữ hướng cũ, có người lại muốn quay ra đường lớn cho thuận tiện. Bài này trình bày các nguyên tắc chọn hướng nhà thờ họ: ưu tiên thế đất và cảnh quan, tổ chức trục cổng – sân – nhà, quan hệ với đường, nước và làng xóm, những cân nhắc liên quan tới dòng họ, cách đo hướng và cách điều chỉnh khi trùng tu. Nguyên lý chung có ở bài phong thủy nhà thờ họ, từ đường; kích thước các hạng mục có ở bài kích thước nhà thờ họ.

Trong bài này: vì sao hướng nhà thờ họ quan trọng · ưu tiên thế đất · trục cổng – sân – nhà · quan hệ với đường, nước, làng xóm · cân nhắc theo dòng họ · cách đo hướng · khi trùng tu · câu hỏi thường gặp.

Nhìn qua cổng vào sân: trục cổng – sân – chính điện của công trình truyền thống. Ảnh minh hoạ: Unsplash

1. Vì sao hướng nhà thờ họ được coi trọng?

Khác với nhà ở của một gia đình, nhà thờ họ gắn với nhiều thế hệ và nhiều chi, nhánh. Công trình thường tồn tại hàng trăm năm, được trùng tu nhiều lần nhưng ít khi đổi vị trí. Vì vậy, hướng nhà thờ họ không chỉ là chuyện phong thủy mà còn là chuyện gìn giữ truyền thống, sự trang nghiêm và đồng thuận trong dòng tộc. Một hướng tốt giúp công trình trang nghiêm, sáng sủa, thuận cho con cháu tụ họp hành lễ.

2. Ưu tiên thế đất và cảnh quan

Như các công trình truyền thống khác, nhà thờ họ thường được đặt theo nguyên tắc:

Lưng tựa vào chỗ cao, vững: phía sau là gò đất, dải cây xanh, hoặc công trình vững chắc.
Mặt nhìn ra khoảng thoáng: phía trước là sân rộng, ao, hồ, cánh đồng hoặc đường làng thoáng đãng.
Hai bên có che chắn: nhà phụ, tường bao, cây cối hai bên tạo thế ôm.
Cao ráo, thoát nước tốt: nền nhà thờ cao hơn sân, sân cao hơn đường hoặc ao.

Những nguyên tắc này tương tự cách xem đất chung, được trình bày ở bài long, huyệt, sa, thủy và bài chọn đất làm mộ.

Mái ngói, đầu đao của kiến trúc thờ tự truyền thống. Ảnh minh hoạ: Unsplash

3. Trục cổng – sân – nhà

Nhà thờ họ truyền thống thường được tổ chức theo một trục: cổng (nghi môn) – sân – nhà thờ chính, đôi khi có thêm nhà tiền tế phía trước và hậu cung phía sau. Một số nguyên tắc:

Trục chính rõ ràng, cân đối, nhà thờ chính nằm cuối trục.
Sân đủ rộng làm minh đường, nơi con cháu tập trung trong các dịp lễ.
Phía trước sân có thể có bình phong, hồ nước, cây cảnh tạo điểm dừng, giữ khí.
Cổng có thể nằm trên trục hoặc lệch nhẹ tuỳ đường vào và địa hình.

4. Quan hệ với đường, nước và làng xóm

Tránh để đường lớn đâm thẳng vào cổng hoặc nhà thờ chính.
Ao, hồ trước nhà thờ là hình ảnh quen thuộc ở nhiều làng quê; nước nên sạch, bờ ao mềm mại, không đọng nước tù.
Hài hoà với đình, chùa, nhà dân xung quanh; không để mái, góc công trình chĩa thẳng vào nhà người khác.
Thuận tiện cho con cháu đi lại, có chỗ đỗ xe khi tụ họp đông người trong các dịp giỗ tổ, lễ tết.

Công trình phụ trước sân tạo thế án cho nhà thờ. Ảnh minh hoạ: Unsplash

5. Những cân nhắc liên quan tới dòng họ

Bên cạnh thế đất, nhiều dòng họ còn cân nhắc:

Hướng cũ của nhà thờ: nếu nhà thờ đã tồn tại lâu đời, nhiều họ muốn giữ nguyên hướng để tôn trọng tiền nhân.
Tuổi trưởng họ hoặc người đứng ra xây dựng: một số phương pháp dùng năm sinh để tinh chỉnh hướng; cách làm này thường chỉ áp dụng trong phạm vi hướng hợp thế đất.
Sự đồng thuận: mọi quyết định nên được bàn bạc, ghi biên bản trong họ để tránh mâu thuẫn về sau.

Thứ tự ưu tiên thường được áp dụng là: thế đất trước, sau đó tinh chỉnh vài độ trong phạm vi cho phép theo phương pháp lý khí hoặc các cân nhắc của dòng họ, tránh để hướng nằm sát ranh giới hai sơn.

6. Cách đo hướng nhà thờ họ

Đứng ở giữa cửa chính nhà thờ, quay lưng vào trong, mặt nhìn ra sân.
Đặt la kinh nằm ngang, đường chỉ song song với mặt tiền nhà thờ.
Tránh nhiễu từ do cửa sắt, đồ đồng lớn trên ban thờ, cột bê tông cốt thép.
Đo thêm ở giữa sân và tại cổng để đối chiếu.
Ghi lại số độ, tên sơn, toạ – hướng và lưu trong hồ sơ của họ.

Hướng dẫn chi tiết có ở bài cách đo hướng nhà bằng la kinh.

7. Khi trùng tu nhà thờ họ

Với công trình có giá trị lịch sử, nên giữ nguyên vị trí, hướng và kết cấu gốc tối đa.
Nếu buộc phải xây mới, đo lại hướng cũ trước khi tháo dỡ và ghi chép đầy đủ.
Chỉ điều chỉnh hướng khi có lý do rõ ràng như thế đất thay đổi, đường mới đâm thẳng vào; việc điều chỉnh nên được cả họ thống nhất.
Chọn ngày khởi công, hạ giải, an vị theo phong tục của họ và địa phương, thông báo rộng rãi để con cháu các chi cùng tham dự.

Có thể dựng mặt bằng tổng thể cổng, sân, nhà bằng app Vẽ Mặt Bằng 2D – 3D, đặt la kinh bằng app Lập Cục Pháp và tham khảo mẫu trong mẫu nhà thờ họ.

8. Lưu hồ sơ nhà thờ họ cho các thế hệ sau

Một bộ hồ sơ đầy đủ giúp các thế hệ sau gìn giữ và trùng tu nhà thờ họ đúng với tinh thần ban đầu. Hồ sơ nên gồm: sơ đồ khu đất với vị trí cổng, sân, nhà thờ, ao hồ và cây cổ thụ; số độ hướng đo bằng la kinh tại cửa chính, giữa sân và tại cổng; bản vẽ mặt bằng, mặt đứng của nhà thờ; danh sách kích thước các hạng mục quan trọng như cửa, ban thờ, khám thờ; ngày khởi công, ngày an vị; ảnh chụp trước và sau mỗi lần trùng tu; biên bản họp họ về những quyết định quan trọng. Hồ sơ nên được lưu thành nhiều bản, giao cho trưởng họ và các trưởng chi giữ.

Khi có thay đổi lớn ở xung quanh như mở đường mới, xây công trình cao tầng gần nhà thờ, hồ sơ này là căn cứ để so sánh trước và sau, từ đó dòng họ cùng người tư vấn quyết định có cần điều chỉnh gì cho cổng, sân, cây xanh hay không. Nhờ đó, những quyết định về nhà thờ họ luôn có cơ sở rõ ràng, tránh tranh cãi giữa các chi trong họ. Việc giữ gìn hồ sơ cũng là một cách để con cháu hiểu và trân trọng công sức của những thế hệ đi trước đã dựng nên nơi thờ phụng chung của cả dòng tộc.