Linh Thành Tinh Nghĩa
靈城精義 · 二卷(形氣章正訣、理氣章正訣)
Tác giả: đề Hà Phổ (何溥, đời Nam Đường) · chú: đề Lưu Cơ (劉基, đầu đời Minh)
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).
Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義) là một quyển sách địa lý gọn mà sâu, chuyên bàn một chữ "khí": nhận khí ở đâu, khí tụ ở đâu, thừa khí thế nào. Sách chia hai quyển: quyển thượng là "Hình khí chương chính quyết" (形氣章正訣), xem khí qua hình thế; quyển hạ là "Lý khí chương chính quyết" (理氣章正訣), xem khí qua tiên thiên, hậu thiên, phân kim, la kinh. Mỗi câu chính văn ngắn đi kèm một đoạn chú dài. Bài này mở đầu bộ Linh Thành Tinh Nghĩa trên Kho sách vugioi.com: giới thiệu sách và giảng năm đoạn đầu của chương Hình khí.
Trả lời nhanh: Linh Thành Tinh Nghĩa đề Hà Phổ đời Nam Đường soạn, Lưu Cơ chú. Câu mở đầu nói vũ trụ có đại quan hợp thì khí vận làm chủ, núi sông có chân tính tình thì khí thế làm trước. Lời chú giảng: núi thừa tú khí, nước thừa tích khí, đá thừa sát khí, đất bằng thừa tích khí (sống lưng). Khí tụ ở bốn chỗ: ở long (tụ giảng, hành giảng, toạ giảng), ở thế (quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh), ở huyệt (cái thai, giáp thai, thừa thai), ở cục (thu khâm, thu đường, thu quan). Âm thắng gặp dương thì dừng, dương thắng gặp âm thì ở; đại địa không hình thì xem khí khái, tiểu địa không thế thì xem tinh thần.
Thầy Vũ Giới giảng: "Linh Thành Tinh Nghĩa dạy người học đừng nhìn oa kiềm nhũ đột trước. Hình chỉ là chứng cứ của huyệt; cái phải tìm là khí. Nhìn được khí vận, khí thế rồi mới hạ mắt xuống từng ngôi huyệt."
Linh Thành Tinh Nghĩa là sách gì? – 靈城精義是何書
Bản Tứ Khố đề "Nam Đường Hà Phổ soạn". Hà Phổ được truyền là người giỏi địa lý thời Nam Đường (thế kỷ X), còn lời chú thì đề là của Lưu Cơ (劉基, hiệu Bá Ôn), khai quốc công thần nhà Minh, người nổi tiếng về thiên văn, binh pháp và thuật số. Việc đề tên cả hai người từ lâu đã bị ngờ là do người đời sau gán, các quan Tứ Khố cũng không coi là chắc chắn; nhưng lý lẽ trong sách sáng sủa, có thứ tự, nên sách vẫn được chép vào loại thuật số. Chính lời chú cũng để lộ thời đại của mình: khi bàn về Hoàng Hà dời dòng, chú viết "tổ lăng của triều ta ở Trung Đô, nghiệp lớn dấy ở Trừ Dương", tức là lời của người đời Minh.

Tên sách "Linh Thành" có thể hiểu là "thành thiêng", chỗ khí linh tụ lại; "Tinh nghĩa" là nghĩa tinh yếu. Sách không dài, nhưng các thầy địa lý đời sau trích rất nhiều, nhất là các câu "khí tụ ở long, ở thế, ở huyệt, ở cục", "đại địa vô hình khán khí khái", "nhận khí khó hơn nhận mạch, táng mạch sao bằng táng khí".
Hai chương: hình khí và lý khí – 形氣章 · 理氣章
Quyển thượng là chương Hình khí: bàn khí vận, bốn chỗ khí tụ, âm dương thư hùng, tôn tinh chủ tinh, sinh tử của long, cái trướng, toạ pháp, tác pháp, hư thực, tam tĩnh nhất động. Quyển hạ là chương Lý khí: mở đầu bằng câu "đất không có tinh khí thì lấy sao sáng làm tinh khí", rồi bàn tiên thiên thống long, hậu thiên bố cục, nhập thủ (入首) và nhập thủ (入手), phân kim phân kinh, tam thất gia hướng, chính châm phùng châm. Lời chú quyển hạ còn dẫn Thôi Quan Thiên của Lại Bố Y nhiều lần, nên hai sách nên đọc kèm nhau.

Trên Kho sách, Linh Thành Tinh Nghĩa chia tám bài: năm bài cho chương Hình khí, ba bài cho chương Lý khí, theo đúng thứ tự trong sách. Phần lý khí có nhiều thủ pháp gia giảm, Phong Thuỷ Liên Hoa chỉ giảng đến nguyên lý.
Khí vận làm chủ, khí thế làm trước – 氣運為主氣勢為先
Nguyên văn – 原文
形氣章正訣。宇宙有大關合,氣運為主;山川有真性情,氣勢為先。
Dịch: Chương Hình khí, chính quyết. Vũ trụ có chỗ đóng mở lớn, lấy khí vận làm chủ; núi sông có tính tình thật, lấy khí thế làm trước.
Giảng: Lời chú gọi đây là "then máy thứ nhất của nhà kham dư bàn về khí". Câu đầu nói về thời: người xưa có câu "có đất mà không có người thì không hạ, có người mà không có thời thì không hạ", tức khí vận. Câu sau nói về hình: "xét bằng tầm mắt, hội bằng tính tình, hiểu được điều này thì đi khắp thiên hạ", tức khí thế. Các bậc tiền triết nhìn hình thế là biết hoạ phúc lớn nhỏ, đời trước đời sau, đều nhờ xem khí vận.

Chú giảng tiếp "chân tính tình" của núi sông bằng bốn câu: núi thừa tú khí, nước thừa tích khí, đá thừa sát khí, đất bằng thừa tích khí (khí ở sống lưng). Núi vốn cứng mạnh, chỉ sợ không tú lệ, nên chỗ nào núi đẹp tụ lại là chân khí tụ. Nước vốn chảy tan, chỉ sợ không lắng, nên chỗ nào nước đọng tụ lại là chân khí đọng. Đá là uy linh của núi, núi đá mà có thể có nghi thì sát hoá thành uy, còn chỉ cứng mạnh đè ép thì có sát mà không có sinh. Đất bằng thì thuần dương, khí không thu, hễ có một sống đất nổi lên là khí thu lại, như câu "trâu chìm thở khí, như bơ tan trong canh".
Sơn cốc dị hình, bình nguyên nhất khí – 山谷異形平原一氣
Lời chú còn phân hai loại địa thế. Vùng núi non (sơn cốc) thì mỗi nơi tự khởi thế, tự mở cục, tự thành cửa ngõ, khí mỗi nơi một khác; như vùng Mân, Quảng, Ngô, Việt, làng nào cũng có họ lớn, có mộ lớn, tiếng nói phong tục cũng khác nhau. Vùng đồng bằng (bình nguyên) thì bốn phía mênh mông, chỉ cần một sống đất nổi lên là thành thành thị, nhà cửa mồ mả tụ cả về đó, tiếng nói phong tục cả trăm dặm vẫn giống nhau. Ở chỗ dị khí mà nhìn mênh mông như đồng bằng thì tầm mắt quá rộng; ở chỗ nhất khí mà đi tìm cục nhỏ như vùng núi thì tầm mắt quá hẹp. Vì vậy chú kết: nhận khí khó nhất là nhận khí thế.

Địa vận chuyển dời, thiên khí theo – 地運有推移天氣從之
Nguyên văn – 原文
地運有推移,而天氣從之;天運有轉旋,而地氣應之。天氣動於上,而人為應之;人為動於下,而天氣從之。
Dịch: Vận đất có dời đổi thì khí trời theo; vận trời có xoay chuyển thì khí đất ứng. Khí trời động ở trên thì việc người ứng; việc người động ở dưới thì khí trời theo.
Giảng: Bốn câu nói trời, đất, người cùng làm nên một cuộc vận khí; một bên chuyển thì các bên khác đổi theo. Lời chú lấy Hoàng Hà làm ví dụ: thời Nghiêu Thuấn, sông đi từ Long Môn qua Lã Lương, Thái Hành, Kiệt Thạch rồi ra biển, đất Ký ở giữa, "Hoàng Hà như đai, Ngũ Nhạc đều chầu", là phong thuỷ lớn nhất thiên hạ, nên ba thánh Nghiêu, Thuấn, Vũ ra đời. Hoàng Hà ở bắc, Trường Giang ở nam, Thái Sơn kẹp giữa, nên đất Lỗ sinh Khổng Tử. Từ đời Hán sông dời dần xuống nam, cắt ngang đất Trâu Lỗ, khí vận phương bắc suy, khí vận phương nam thịnh.

Về "thiên vận chuyển, địa khí ứng", chú kể chuyện Tần Thuỷ Hoàng nghe thái sử nói Kim Lăng có khí thiên tử, cho đào sông Tần Hoài để tiết khí, không ngờ sông đào xong thì địa vận lại động, về sau sáu triều và nhà Minh đều đóng đô ở đó. Đây là chỗ Linh Thành Tinh Nghĩa khác các sách chỉ bàn một ngôi huyệt: sách đặt huyệt vào trong vận của cả một vùng, một thời. Lời chú kết: người bàn khí vận mà cứ bó vào khuôn định, không thấy cái biến dời thì không định được cái biến.
Bốn chỗ khí tụ: long, thế, huyệt, cục – 氣聚於龍勢穴局
Nguyên văn – 原文
有聚講、行講、坐講,則氣聚於龍;有權星、尊星、雄星,則氣聚於勢;有蓋胎、夾胎、乘胎,則氣聚於穴;有收襟、收堂、收關,則氣聚於局。
Dịch: Có tụ giảng, hành giảng, toạ giảng thì khí tụ ở long; có quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh thì khí tụ ở thế; có cái thai, giáp thai, thừa thai thì khí tụ ở huyệt; có thu khâm, thu đường, thu quan thì khí tụ ở cục.
Giảng: Lời chú gọi bốn câu này là "then khoá thứ nhất của người nhận khí". Long: chỗ khởi phải "tụ giảng", núi dồn tụ như mây lớp lớp, rộng hàng trăm dặm, như chốn đô hội trăm quan tụ về; chỗ đi phải "hành giảng", chính cán đi giữa, chi nhánh hai bên kèm theo mang ấn, bút, cờ, trống; chỗ dừng phải "toạ giảng", như người đi xa về nhà, cả nhà ruột thịt quây quần. Có đủ ba giảng thì long mới thật, không chỉ xét chữ "cô đơn" ở mấy tiết cuối.

Thế: "quyền tinh" là ngôi đô quyền, cao lớn như núi tuyết chọc trời, dài như đàn nhạn trong mây, là tổ của muôn dòng núi, thường là thể thổ, kim; "tôn tinh" là ngọn cao nhất đứng đầu một phương; "hùng tinh" là sao đứng sừng sững ở chỗ thuỷ khẩu, giữ cửa. Huyệt: "cái thai" là cái toạ che trên, như hoa cái, quan cái; "giáp thai" là long hổ kẹp hai tai cho gió không động; "thừa thai" là tiểu minh đường. Cục: "thu khâm" là nước giới mờ trước huyệt hợp lại như vạt áo; "thu đường" là nước long hổ hợp ở minh đường; "thu quan" là nước thành quách hợp ở thuỷ khẩu. Chú dẫn câu xưa: "có huyệt mới nói đất, không có cục thì không nói long".


Âm thắng gặp dương thì dừng – 陰勝逢陽則止
Nguyên văn – 原文
陰勝逢陽則止,陽勝逢陰則住。雄龍須要雌龍御,雌龍須要雄龍簇。
Dịch: Âm thắng gặp dương thì dừng, dương thắng gặp âm thì ở. Hùng long cần có thư long chế ngự, thư long cần có hùng long vây quanh.
Giảng: Lời chú giảng: trong vùng núi non, khí âm thường thắng, nên hễ núi đổ xuống chỗ bằng, thoát thai hoán cốt, cục diện mở ra sáng sủa, là có kết; đó là "âm thắng gặp dương thì dừng", mở lớn thì kết lớn, mở nhỏ thì kết nhỏ. Ở đồng bằng, khí dương thường thắng, nên hễ nổi lên một gò, một sống đất là cát khí khởi; đó là "dương thắng gặp âm thì ở". Ở đồng bằng chỉ cần chia cục cho rõ, xương mạch hiện ra là chứng.

Về thư hùng: long chính cán mạnh mẽ là hùng long, có thế từ trời xuống, cưỡi gió mà đi; núi hộ tống hai bên phải mềm mại uyển chuyển, ôm xa giữ xa, không tranh mạnh thì chính cán mới kết, như "đại tướng ngồi giữa nắm trọng binh". Long đi mềm non là thư long, thì hai bên phải có núi mạnh kẹp đỡ, dựng khí thế lên mới thấy tinh thần. Thư hùng quý ở chỗ giao hợp, đúng như thiên Thư Hùng của Phát Vi Luận.


Đại địa xem khí khái, tiểu địa xem tinh thần – 大地看氣概小地看精神
Nguyên văn – 原文
大地無形看氣概,小地無勢看精神。水成形,山上止;山成形,水中止。
Dịch: Đất lớn không có hình thì xem khí khái, đất nhỏ không có thế thì xem tinh thần. Nước thành hình thì dừng trên núi; núi thành hình thì dừng trong nước.
Giảng: Lời chú phê người đời chỉ nhìn bốn chữ oa, kiềm, nhũ, đột ở chỗ nhập thủ, thấy có là khen huyệt tốt, mà không biết "hình chỉ là chứng tá của huyệt", chỗ sinh cơ chân kết là ở đại thế. Đất lớn thường ẩn, thường vụng, không có hình khéo đẹp làm say mắt, chỉ xem ở đại tượng, nhận khí thế, tính tình. Đất nhỏ không có khí khái thì phải hình cục hợp độ, tàng phong tụ khí; đứng ngoài cục nhìn như không có gì, vào trong cục lại thấy tinh thần, thì huyệt ở chỗ tinh thần tụ.

Hai câu sau chú giảng theo Táng Thư: long bình chi lấy nước làm giới, dương khí thường thắng, thế mềm, huyệt nên ở chỗ khởi lên, chỗ cứng, gọi là "dừng trên núi", tức ý "chi táng kỳ điên"; long sơn lũng âm khí thường thắng, thế gấp, huyệt nên ở chỗ bằng, gọi là "dừng trong nước", tức ý "lũng táng kỳ lộc". Câu xưa: "đến mà không đến, cắt ở chỗ bằng; dừng mà không dừng, lấy ở chỗ phẳng".


| Câu gốc | Ý chính | Ghi nhớ |
|---|---|---|
| 氣運為主 · 氣勢為先 | Thời và hình là hai gốc của khí | Có đất, có người, còn phải có thời |
| 山乘秀氣 · 水乘積氣 | Núi lấy chỗ tú, nước lấy chỗ đọng | Đá lấy uy, đất bằng lấy sống lưng |
| 地運有推移 | Trời, đất, người cùng chuyển | Huyệt nằm trong vận của cả vùng |
| 氣聚於龍勢穴局 | Bốn chỗ khí tụ | Ba giảng, ba sao, ba thai, ba thu |
| 陰勝逢陽則止 | Núi gặp chỗ bằng, bằng gặp chỗ nổi | Mở lớn kết lớn, mở nhỏ kết nhỏ |
| 雄龍須要雌龍御 | Thư hùng phải giao hợp | Chính cán mạnh thì hộ sa mềm |
| 大地無形看氣概 | Đất lớn xem đại tượng, đất nhỏ xem tinh thần | Hình chỉ là chứng tá của huyệt |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Năm đoạn đầu Linh Thành Tinh Nghĩa cho người học một trình tự nhìn đất rất gần với Phong Thuỷ Liên Hoa: trước xem vận, rồi xem thế, rồi mới đến long, huyệt, cục. Câu "có đất mà không có thời thì không hạ" chính là chỗ Phong Thuỷ Liên Hoa nhấn mạnh thời vận: cùng một cuộc đất mà phát hay chưa phát, phát mạnh hay yếu, phải xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Câu "sơn cốc dị hình, bình nguyên nhất khí" rất hợp với đất Việt: vùng núi phía bắc và Tây Nguyên mỗi thung lũng một khí, còn đồng bằng sông Hồng, sông Cửu Long thì một sống đất, một con giồng nổi lên là chỗ làng mạc, mồ mả tụ về. Người học ở đồng bằng nên nhớ "dương thắng gặp âm thì ở" và "đất bằng thừa khí ở sống lưng". Còn cách định huyệt cụ thể ở chỗ khí tụ là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Linh Thành Tinh Nghĩa mở đầu bằng khí vận và khí thế; núi thừa tú khí, nước thừa tích khí, đá thừa sát khí, đất bằng thừa khí sống lưng; trời, đất, người cùng chuyển vận; khí tụ ở long (ba giảng), ở thế (ba sao), ở huyệt (ba thai), ở cục (ba thu); âm thắng gặp dương thì dừng, dương thắng gặp âm thì ở, thư hùng phải giao; đại địa xem khí khái, tiểu địa xem tinh thần, hình chỉ là chứng tá.
Bài sau: Nhận khí ở tôn tinh, chủ tinh; long thế và long tính – 認氣於尊星主星 (sắp đăng).
Nguồn: Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義), quyển thượng, chương Hình khí chính quyết, năm đoạn đầu, bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng), kèm lời chú đề Lưu Cơ. Nguyên văn đổi chữ dị thể sang chữ thông dụng (闗 → 關, 葢 → 蓋, 槩 → 概, 㑹 → 會). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng long và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ long, hộ sa, minh đường, thuỷ khẩu để xét bốn chỗ khí tụ.
Bài liên quan – 相關文章
- Thôi Quan Thiên 催官篇 (1): Bình âm long, Thiên Hoàng và Thiên Thị
- Tinh Nghĩa Thiên 精義篇 (1): cùng chính văn, kèm chú của Tưởng Quốc (Địa Lý Chính Tông)
- Phát Vi Luận: thiên Cương Nhu và thiên Động Tĩnh
- Táng Thư 葬書 nội thiên (1): Táng giả thừa sinh khí, đồng khí cảm ứng
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bốn chỗ khí tụ là phần Thư; đứng giữa một vùng đất mà thấy khí khái của đất lớn, tinh thần của đất nhỏ là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Linh Thành Tinh Nghĩa do ai viết? – 靈城精義作者
Bản Tứ Khố đề Hà Phổ đời Nam Đường soạn, lời chú đề Lưu Cơ đầu đời Minh. Việc đề tên này từ lâu bị ngờ là người đời sau gán, nhưng lý lẽ sách sáng sủa nên vẫn được chép vào Tứ Khố.
Sách có mấy phần? – 靈城精義幾卷
Hai quyển: quyển thượng là chương Hình khí chính quyết, xem khí qua hình thế; quyển hạ là chương Lý khí chính quyết, xem khí qua tiên thiên, hậu thiên, phân kim, la kinh.
Bốn chỗ khí tụ là gì? – 氣聚四處
Khí tụ ở long khi có tụ giảng, hành giảng, toạ giảng; ở thế khi có quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh; ở huyệt khi có cái thai, giáp thai, thừa thai; ở cục khi có thu khâm, thu đường, thu quan.
"Âm thắng gặp dương thì dừng" nghĩa là gì? – 陰勝逢陽則止
Vùng núi khí âm thắng, núi đổ xuống chỗ bằng, cục mở sáng sủa là có kết. Vùng đồng bằng khí dương thắng, có gò, sống đất nổi lên là khí ở lại. Long gặp chỗ âm dương giao thì thành thai.
Vì sao sách nói hình chỉ là chứng tá của huyệt? – 形乃穴之證佐
Vì oa, kiềm, nhũ, đột chỉ là dấu hiệu bên ngoài. Chỗ sinh cơ chân kết phải xét ở đại thế và khí; đất lớn thường ẩn và vụng, không có hình đẹp làm say mắt.









