💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Sinh khí tụ tán trong phong thủy: đối chiếu Táng Thư và 2 sách cổ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Sinh khí tụ tán trong phong thủy: đối chiếu Táng Thư và 2 sách cổ

Sinh khí tụ tán là câu hỏi đầu tiên của mọi phép xem đất: khí ở đây đang tụ lại hay đang tán đi. Ba sách cổ trong Kho Sách Quý là Táng Thư, Phát Vi Luận và Linh Thành Tinh Nghĩa đều bàn chuyện này, mỗi sách nhìn từ một tầng.

Trả lời nhanh: Sinh khí tụ tán là việc khí của đất dừng lại một chỗ (tụ) hay trôi đi mất (tán). Táng Thư dạy khí gặp gió thì tán, gặp nước thì dừng; Phát Vi Luận chia tụ tán của đại thế và tụ tán trong huyệt; Linh Thành Tinh Nghĩa chỉ bốn chỗ khí tụ là long, thế, huyệt và cục.

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ." Đọc ba sách cạnh nhau sẽ thấy người xưa cũng xem tụ tán bằng Hình, từ xa tới gần, từ lớn tới nhỏ.

Sinh khí tụ tán là gì?

Sinh khí là khí đang sống, đang vận động trong lòng đất và nuôi muôn vật. Táng Thư 葬書 mở đầu bằng câu "Táng giả, thừa sinh khí dã" 葬者乘生氣也, nghĩa là táng là nương vào sinh khí. Câu kế tiếp viết:

Biển mây nhìn từ đỉnh Hoàng Sơn, xem tụ tán của đại thế từ xa
Đại thế nhìn từ xa: các lớp núi và biển mây. Ảnh: JesseW900, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

五氣行乎地中,發而生乎萬物。

Ngũ khí hành hồ địa trung, phát nhi sinh hồ vạn vật.

Dịch: Năm khí đi trong lòng đất, phát ra mà sinh muôn vật. Lời chú bản Tứ Khố giải "ngũ khí" là khí ngũ hành, cũng là tên khác của sinh khí: một khí chia ra âm dương, tách thành ngũ hành; khí đi thì muôn vật phát sinh, khí tụ thì núi sông kết lại.

Tụ tán là hai trạng thái của sinh khí. Tụ 聚 là khí dừng và gom lại một chỗ. Tán 散 là khí bị cuốn đi, toả mỏng, không giữ được. Một chỗ đất tốt hay xấu, theo các sách cổ, trước hết là ở chỗ khí tụ hay tán, rồi mới bàn tới phương vị, quẻ, sao.

Tách nghĩa theo cách Thầy Vũ Giới vẫn giải khẩu quyết:

  • Sinh 生 là sống, sinh ra. Khí 氣 là cái vận động vô hình. Sinh khí là khí còn sống, còn đi.
  • Tụ 聚 là gom về. Khí tụ thì có chỗ dừng, có trung tâm.
  • Tán 散 là toả ra. Khí tán thì không có trung tâm, đất trống trải hoặc bị gió nước cuốn đi.

Táng Thư nói gì về khí tụ và khí tán?

Táng Thư dạy khí tán vì gió và khí tụ nhờ nước giới hạn cùng hình đất dừng lại. Câu then chốt là "khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" 氣乘風則散,界水則止: khí gặp gió thì tán, gặp nước ngăn thì dừng. Người xưa "tụ chi sử bất tán, hành chi sử hữu chỉ", làm cho khí tụ không tán, đi mà có chỗ dừng, nên gọi là phong thuỷ.

Táng Thư còn có câu nói rõ hình đất quyết định khí tụ:

經曰:形止氣蓄,化生萬物,為上地也。

Kinh viết: hình chỉ khí súc, hoá sinh vạn vật, vi thượng địa dã.

Dịch: Sách kinh nói: hình dừng thì khí chứa, hoá sinh muôn vật, ấy là đất bậc trên. Lời chú bản Tứ Khố giải thêm: đường cục kín đặc, hình huyệt dừng tụ thì sinh khí chứa ở trong, người khéo táng nương chỗ tụ ấy mà dùng.

Lời chú Táng Thư cũng phân biệt hai loại đất. Đất cao (cao lũng) thì sinh khí nổi, sợ gió, phải có thành quách kín mới tụ. Đất bằng (bình chi) thì sinh khí chìm, không sợ gió trống, chỉ cần có nước ngang chặn lại cho khí dừng. Một chữ "tụ" mà hai địa hình xem khác nhau.

Theo Thầy Vũ Giới, đây chính là ý "nhất hình nhì khí": hình dừng thì khí mới dừng. Táng Thư không bảo đo khí bằng la kinh trước, mà bảo nhìn hình đất có dừng, có ôm, có kín hay không.

Phát Vi Luận chia tụ tán thành mấy tầng?

Phát Vi Luận chia tụ tán thành hai tầng: tụ tán của đại thế và tụ tán trong huyệt. Phát Vi Luận 發微論 là sách Tứ Khố đề Thái Nguyên Định 蔡元定 đời Nam Tống, học trò Chu Hy; lời đề yếu của Tứ Khố cũng ghi có thể sách là của thân phụ ông, Thái Phát (hiệu Mục Đường). Sách có mười bốn lệ (cương nhu, động tĩnh, tụ tán, hướng bối, thư hùng…) và kết bằng thiên Cảm Ứng. Thiên Tụ Tán viết:

Thung lũng Hưng Bình có núi bao quanh và sông chảy qua, minh hoạ khí tụ ở cục
Hưng Bình (Quảng Tây): núi vây quanh, nước chảy ngang trước làng. Ảnh: James Heilman, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

其次莫若觀聚散。聚散者,言乎其大勢也。……然有大勢之聚散,有穴中之聚散。大勢之聚散見乎遠,穴中之聚散見乎近,是二者有相須之道焉。

Kỳ thứ mạc nhược quan tụ tán. Tụ tán giả, ngôn hồ kỳ đại thế dã. … Nhiên hữu đại thế chi tụ tán, hữu huyệt trung chi tụ tán. Đại thế chi tụ tán kiến hồ viễn, huyệt trung chi tụ tán kiến hồ cận, thị nhị giả hữu tương tu chi đạo yên.

Dịch: Kế đó không gì bằng xem tụ tán. Tụ tán là nói về đại thế. … Nhưng có tụ tán của đại thế, có tụ tán trong huyệt. Tụ tán của đại thế thấy ở xa, tụ tán trong huyệt thấy ở gần; hai cái ấy phải cần nhau.

Ý của Phát Vi Luận rất rõ. Đại thế là cả vùng núi sông: núi có quây về, sông có ôm về một vùng hay không. Huyệt trung là chỗ đặt mộ, đặt nhà: ngay tại điểm đó khí có gom về không. Một vùng đại tụ mà điểm đặt lệch thì vẫn hỏng; một điểm nhìn gần có vẻ đẹp mà đại thế tán thì cũng không bền.

Phát Vi Luận còn chê người đời "ở giữa chỗ đại tụ lại câu nệ hình huyệt mà không dám táng". Nghĩa là thấy đại thế đã tụ mà cứ đòi huyệt phải giống mẫu sách thì lỡ đất tốt. Câu này hợp với cách Thầy Vũ Giới giảng lập cục theo tầng Đại cục – Trung cục – Tiểu cục: phải thấy tầng lớn trước, tầng nhỏ sau.

Linh Thành Tinh Nghĩa xem khí tụ ở những chỗ nào?

Linh Thành Tinh Nghĩa chỉ bốn chỗ khí tụ: khí tụ ở long, ở thế, ở huyệt và ở cục. Linh Thành Tinh Nghĩa 靈城精義 là sách Tứ Khố đề Hà Phổ 何溥 đời Nam Đường, hai quyển, có lời giảng kèm từng câu. Nguyên văn:

有聚講、行講、坐講,則氣聚於龍;有權星、尊星、雄星,則氣聚於勢;有蓋胎、夾胎、乘胎,則氣聚於穴;有收襟、收堂、收關,則氣聚於局。

Hữu tụ giảng, hành giảng, toạ giảng, tắc khí tụ ư long; hữu quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh, tắc khí tụ ư thế; hữu cái thai, giáp thai, thừa thai, tắc khí tụ ư huyệt; hữu thu khâm, thu đường, thu quan, tắc khí tụ ư cục.

Dịch: Có tụ giảng, hành giảng, toạ giảng thì khí tụ ở long; có quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh thì khí tụ ở thế; có cái thai, giáp thai, thừa thai thì khí tụ ở huyệt; có thu khâm, thu đường, thu quan thì khí tụ ở cục. Lời giảng trong sách gọi bốn đoạn này là "cửa ải bậc nhất của người nhận khí".

Giải gọn từng chỗ theo lời giảng của sách:

  1. Khí tụ ở long: núi khởi thì có đám núi quây (tụ giảng), đi thì có núi hai bên hộ tống (hành giảng), dừng thì có núi về chầu (toạ giảng). Long đơn độc là long không tụ.
  2. Khí tụ ở thế: có núi tổ lớn (quyền tinh), núi tôn cao vượt một vùng (tôn tinh), núi đứng giữ cửa ải (hùng tinh). Thế lớn thì khí lớn.
  3. Khí tụ ở huyệt: có núi che trên (cái thai), long hổ kẹp hai bên cho gió không động (giáp thai), có tiểu minh đường đỡ dưới (thừa thai). Trên che, dưới đỡ, hai bên kẹp thì khí chứa ở giữa.
  4. Khí tụ ở cục: nước hợp ngay trước huyệt như vạt áo giao nhau (thu khâm), nước long hổ hợp ở minh đường (thu đường), nước bao thành quách hợp ở cửa ải (thu quan).

Linh Thành Tinh Nghĩa cũng giải vì sao gió và nước quyết định tụ tán, bằng tính của rồng: "Long chi tính hỷ hồ thuỷ, cố sơn giáp thuỷ vi giới, đắc thuỷ vi trú; long chi hành ngự hồ phong, cố sơn thừa phong tắc đằng, tàng phong nãi hiết" 龍之性喜乎水…藏風乃歇. Rồng ưa nước nên núi có nước kẹp làm giới, được nước thì ở; rồng đi cưỡi gió nên núi gặp gió thì bay, che được gió mới nghỉ. Sách nói tiếp: núi có cục, có quan thì tụ, không cục, không quan thì tán.

Ba sách giống và khác nhau thế nào?

Ba sách cùng một gốc: khí tụ hay tán là do hình đất, gió và nước, không do tên phương vị. Chỗ khác là mỗi sách đứng ở một tầng nhìn. Bảng dưới đây tóm lại:

Tranh sơn thuỷ cổ Lý Đường, núi sông trùng điệp
Tranh cổ: Lý Đường đời Tống. Ảnh: Lý Đường, Wikimedia Commons, Public domain.
SáchCâu then chốtTầng nhìnDùng khi nào
Táng Thư 葬書 (đề Quách Phác, Đông Tấn)Khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ; hình chỉ khí súcNguyên lý: vì sao khí tụ, vì sao tánHiểu gốc chữ phong thuỷ, phân biệt đất cao và đất bằng
Phát Vi Luận 發微論 (đề Thái Nguyên Định, Nam Tống)Có tụ tán của đại thế, có tụ tán trong huyệtHai tầng xa và gầnXem cả vùng trước, rồi mới chọn điểm
Linh Thành Tinh Nghĩa 靈城精義 (đề Hà Phổ, Nam Đường)Khí tụ ở long, thế, huyệt, cụcBốn chỗ kiểm cụ thểĐi thực địa, kiểm từng thứ có hay thiếu

Đọc theo thứ tự này thì dễ nhất: Táng Thư cho cái gốc, Phát Vi Luận cho cách chia xa gần, Linh Thành Tinh Nghĩa cho danh sách để kiểm. Phong Thuỷ Liên Hoa xếp ba sách vào cùng kệ Táng Thư – Âm Trạch của Kho Sách Quý vì lẽ đó.

Xem sinh khí tụ hay tán ở nhà ở như thế nào?

Nhà ở cũng xem sinh khí tụ tán bằng hình: khí tụ khi nhà có che, có đỡ, có chỗ cho khí dừng, và khí tán khi nhà trống, xuyên, lùa. Ba tầng của sách cổ chuyển sang nhà ở như sau:

  1. Đại thế: cả khu phố, con đường. Đường ôm về phía nhà, khu có nhà cửa quây đều là đại thế tụ. Đường đâm thẳng, nhà nằm ở chỗ ngã ba trống, gió đường lùa vào là đại thế tán.
  2. Cục: khoảng sân, hiên, phòng khách là minh đường của nhà. Có khoảng đủ rộng cho khí dừng là có "thu đường". Cửa chính mở thẳng ra cửa sau là khí đi xuyên, không có chỗ dừng.
  3. Huyệt: chỗ ngồi, chỗ ngủ, chỗ thờ. Lưng có tường đặc (cái thai), hai bên có vách hoặc tủ kẹp (giáp thai), trước có khoảng trống vừa phải (thừa thai) là khí tụ ở điểm.

Thầy Vũ Giới dạy định tâm trước rồi mới lập hướng: tâm biểu kiến của căn nhà chưa chắc là tâm thực. Muốn biết khí tụ về đâu, phải đọc được hình của cả ba tầng, không thể chỉ đứng giữa nhà mà đặt la kinh. "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."

Giới hạn cần nói rõ: các bước trên là cách đọc nguyên lý. Một căn nhà cụ thể có khí tụ hay không còn tùy đường đi của khí thực tế, độ cao nền, cửa sổ, hướng gió mùa. Những phần đó cần khảo sát tại chỗ.

Những hiểu lầm thường gặp về sinh khí tụ tán

Hiểu lầm phổ biến nhất là coi khí tụ là chỗ kín bưng. Sách cổ nói khí cần dừng, không nói khí cần bị nhốt. Táng Thư chú rõ: đất bằng không sợ trống, chỉ cần có nước ngang chặn. Nhà đóng kín mọi phía, không có minh đường, thì khí không vào được để mà tụ.

Hiểu lầm thứ hai là chỉ nhìn điểm mà quên vùng. Phát Vi Luận đã cảnh báo: tụ tán trong huyệt và tụ tán của đại thế phải cần nhau. Sửa trong nhà đẹp tới đâu mà cả khu đất bị đường đâm, nước chảy tuột thì cái tụ trong nhà cũng mỏng.

Hiểu lầm thứ ba là đặt vật phẩm để "tụ khí" thay cho hình. Theo Thầy Vũ Giới, pháp khí là phần bổ cứu sau Hình Pháp. "Muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài." Hình không tụ thì vật đặt vào cũng không có chỗ dựa.

Hiểu lầm thứ tư là nghĩ ba sách nói khác nhau nên phải chọn một. Ba sách cùng một gốc, chỉ khác tầng nhìn. Không môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ: dùng Táng Thư để hiểu, Phát Vi Luận để chia tầng, Linh Thành Tinh Nghĩa để kiểm.

Tóm lại, sinh khí tụ tán là câu hỏi về Hình. Gió làm tán, nước làm dừng, hình dừng thì khí chứa. Thấy được tụ tán ở xa rồi ở gần, ở long, thế, huyệt, cục thì mới bàn tới lý khí. Đại đạo chí giản.

— Vũ Giới —

Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn, nguyên văn theo Táng Thư 葬書, Phát Vi Luận 發微論 và Linh Thành Tinh Nghĩa 靈城精義 bản Tứ Khố Toàn Thư; quan điểm Hình Pháp theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

Đọc nguyên văn và bản dịch trong Kho Sách Quý: Táng Thư · Phát Vi Luận · Linh Thành Tinh Nghĩa.

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới

Muốn đọc được khí tụ hay tán ngay trên thực địa, từ đại thế tới điểm huyệt, mời các bạn theo khoá Khảo luận phong thuỷ nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp

Sinh khí là gì trong phong thuỷ?

Sinh khí là khí đang sống, vận động trong lòng đất và nuôi muôn vật. Táng Thư viết "ngũ khí hành hồ địa trung, phát nhi sinh hồ vạn vật". Phép táng và phép xem nhà đều là tìm chỗ sinh khí dừng lại để nương vào.

Làm sao biết một chỗ đất khí tụ hay khí tán?

Xem hình trước: có núi hoặc nhà che phía sau, hai bên có ôm, phía trước có khoảng bằng và nước hoặc đường ôm về thì khí tụ. Trống trải, gió lùa, nước hoặc đường chảy thẳng đi thì khí tán. Nên xem cả vùng trước rồi mới xem điểm.

Phát Vi Luận là sách của ai?

Bản Tứ Khố Toàn Thư đề Phát Vi Luận của Thái Nguyên Định đời Nam Tống. Lời đề yếu Tứ Khố cũng ghi có thể sách do thân phụ ông là Thái Phát (hiệu Mục Đường) soạn. Sách có mười bốn lệ, trong đó thiên Tụ Tán chia tụ tán đại thế và tụ tán trong huyệt.

Thu khâm, thu đường, thu quan nghĩa là gì?

Đó là ba lớp nước hợp lại giữ khí cho cục, theo Linh Thành Tinh Nghĩa. Thu khâm là nước hợp ngay trước huyệt như vạt áo giao nhau; thu đường là nước long hổ hợp ở minh đường; thu quan là nước bao ngoài hợp ở cửa ải. Đủ ba lớp thì khí tụ ở cục.

Nhà chung cư có xét được tụ tán không?

Có, nhưng ở tầng nhỏ. Khu nhà, toà nhà là đại thế; hành lang và phòng khách là cục; chỗ ngủ, chỗ ngồi là huyệt. Căn hộ cửa chính nhìn thẳng ra ban công, không có khoảng dừng, là kiểu khí đi xuyên thường gặp cần xem lại.

Từ khoá: ["sinh khí tụ tán" · "sinh khí phong thủy là gì" · "khí tụ khí tán" · "táng thừa sinh khí" · "phát vi luận tụ tán" · "linh thành tinh nghĩa" · "huyệt tụ khí"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…