Màu đất mộ cổ thay đổi theo từng thời đại, và người làm nghề lâu năm có thể nhìn đất bịt huyệt mà đoán được ngôi mộ thuộc đời nào. Bài này gom bốn câu nghề và lời truyền về thuật táng cổ: màu bùn, mùi đất mộ qua các triều, đất loạn táng và việc cải táng, hoàng lăng Tây Hạ dưới chân núi Hạ Lan, và mộ tích cát – tách phần có cứ liệu khỏi phần còn là lời truyền, rồi luận lại theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Theo câu nghề truyền miệng, mộ lớn thời Chu – Chiến Quốc bịt huyệt bằng bùn xanh trắng, mộ Đường – Tống dùng vữa gạo nếp, mộ Minh – Thanh dùng vôi sống, nên đất mộ mỗi thời một màu, một mùi. Đất loạn táng là đất xấu cho âm trạch; gom xương cải táng tử tế là việc thiện. Lăng Tây Hạ và mộ tích cát cho thấy thuật táng cổ lo cả chỗ yên lẫn sự an toàn của ngôi mộ.
"Tôi nhắc lại: Thuật Phong Thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống." — Thầy Vũ Giới
Bài viết là tài liệu sưu tầm để tham khảo, ở góc độ học thuật và văn hoá. Không có chỉ dẫn nào về việc tìm hay mở mộ. Các con số trong lời truyền được ghi rõ là lời truyền khi chưa đối chiếu được.
Màu bùn và mùi đất mộ cổ thay đổi theo thời đại thế nào?
Màu bùn và mùi đất mộ cổ thay đổi theo vật liệu bịt huyệt của từng thời. Câu nghề truyền miệng chia ba mốc: thời Chu – Chiến Quốc là bùn xanh trắng, thời Đường – Tống là bùn gạo nếp, thời Minh – Thanh là vôi sống. Nhìn đất mà đoán đời mộ, trong nghề gọi là "xem đất cắt đời".
Mộ lớn Thương – Chu – Chiến Quốc là bùn xanh trắng, ngửi mùi rất nặng; mộ Đường – Tống phần lớn là bùn gạo nếp, nắm tay dính chặt; mộ Minh – Thanh phần lớn dùng vôi sống, đất trắng và khô.
Giải nghĩa. Bùn xanh trắng là lớp đất sét mịn, dẻo, màu xanh xám hoặc trắng, nén quanh quan quách để ngăn nước và không khí; nhiều mộ lớn còn lót thêm than gỗ. Bùn gạo nếp là vữa vôi trộn nước cháo gạo nếp, khô lại rất dai, rất chắc. Vôi sống trộn với cát và đất thành lớp hợp chất trắng, khô, cứng như đá.
| Thời (theo câu nghề) | Vật liệu bịt huyệt | Đặc điểm đất |
|---|---|---|
| Thương – Chu – Chiến Quốc | Bùn sét xanh trắng, có nơi thêm than | Dẻo, ẩm, mùi nặng |
| Đường – Tống | Vữa vôi trộn gạo nếp | Dính, dai, nắm chặt tay |
| Minh – Thanh | Vôi sống, cát, đất (tam hợp thổ) | Trắng, khô, cứng |
Giới hạn của câu nghề. Bảng chia ba mốc là kinh nghiệm truyền miệng, dễ nhớ nhưng không tuyệt đối. Thực tế các vật liệu dùng chồng lấn giữa các thời và các vùng: vữa gạo nếp, vôi hợp chất kéo dài sang cả Minh – Thanh. Ở Việt Nam, khảo cổ học cũng gặp nhiều mộ hợp chất vôi – cát thời Lê – Nguyễn.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Ba thời, ba vật liệu, nhưng chung một mục đích: giữ huyệt khô, kín, vững. Táng Kinh dạy "Táng giả, thừa sinh khí dã" – chôn cất là nương vào sinh khí. Người xưa bịt huyệt là để nước không xâm, gió không lọt, khí của đất không bị phá. Thầy Vũ Giới coi phong thuỷ là "y học dành cho đất đai": vật liệu bịt huyệt chính là lớp áo che chở cho huyệt.
Đất loạn táng là gì, vì sao phong thuỷ rất xấu?
Đất loạn táng là nơi người chết bị chôn vội, chôn chồng chất, không bia, không hướng, không lễ – thường sau chiến tranh, dịch bệnh, thiên tai. Âm trạch coi đây là đất xấu vì không có huyệt, không có hướng, âm khí dồn tụ mà không được hoá giải.
Đây là giếng loạn táng, phong thuỷ không tốt; xương cốt dưới giếng phải đưa lên, đào hố tập trung chôn lại.
Giải nghĩa. Loạn là lộn xộn. Táng là chôn. Loạn táng cương là gò chôn lộn xộn. Lời truyền kể miệng giếng loạn táng từng bị đậy bằng một pho tượng Quan Âm: người xưa lấy tượng Phật, tượng Bồ Tát đặt lên nơi đất dữ, gọi là "trấn".
Luận theo lý khí. Một ngôi mộ đúng lễ có huyệt, có hướng, có người thờ; khí của mộ có chỗ vào, chỗ ra, có sự tiếp nối với hậu duệ. Đất loạn táng thì ngược lại: khí không có đường đi, không có ai nối. Trong Phong Thuỷ Liên Hoa, "quỷ khí" là khí âm, không phải ma quỷ; đất loạn táng là nơi khí âm ứ lại vì không được vận hành, không phải nơi "có ma" theo nghĩa dọa người.
Gom xương cải táng đất loạn táng có đúng đạo âm trạch không?
Có. Gom xương cốt từ đất loạn táng, chôn cất lại tử tế, có lễ, có hướng là việc thiện và đúng đạo âm trạch. Người Việt có truyền thống cải táng và quy tập mộ vô chủ; việc này cùng một tinh thần.
Ý nghĩa văn hoá. Ở nhiều làng quê Việt Nam, khi đào móng, làm đường gặp hài cốt vô chủ, người dân thường gom lại, làm lễ, đưa về nghĩa trang chung và thắp hương vào ngày rằm, mùng một. Đạo thờ gia tiên là gốc đạo của người Việt; thương người khuất không người thờ là phần mở rộng của đạo ấy.
Lưu ý thực tế. Việc cải táng, quy tập hài cốt cần làm qua chính quyền và đơn vị chuyên trách, có lễ, chọn ngày giờ phù hợp. Người làm phải giữ vệ sinh, an toàn. Thầy Vũ Giới thường nhắc nguyên tắc ba tầng bảo vệ của người làm nghề – xác, hậu duệ, hồn – nghĩa là việc âm phần không bao giờ làm tuỳ tiện.
Hoàng lăng Tây Hạ dưới chân núi Hạ Lan đặt theo phép phong thuỷ nào?
Hoàng lăng Tây Hạ đặt theo cục "tựa sơn hướng thuỷ": lưng dựa núi Hạ Lan, mặt nhìn ra đồng bằng sông Hoàng Hà. Khu lăng có thật, nằm phía tây thành phố Ngân Xuyên (Ninh Hạ), gồm chín lăng vua với lăng tháp bằng đất nện, thường được gọi là "kim tự tháp phương Đông".
Phần nổi như kim tự tháp hình bầu dục, địa cung sâu dưới đất, nối bằng bậc đá dốc; chín lăng lớn đến nay chỉ biết tên: Dụ, Gia, Thái, An, Hiến, Hiển, Thọ, Trang, Khang Lăng.
Điều có thật và điều còn là lời truyền. Chín lăng vua Tây Hạ có thật, tên chín lăng được sử sách chép lại. Nhưng việc ghép tên nào với gò lăng nào phần lớn vẫn chưa chắc chắn, nên dân gian nói "chỉ biết tên". Các con số về độ sâu địa cung và độ dốc bậc đá trong lời truyền chưa đối chiếu được.
Luận theo Hình Pháp Liên Hoa. Núi Hạ Lan là Huyền Vũ – chỗ dựa phía sau, chắn gió tây bắc từ sa mạc. Đồng bằng Hoàng Hà là minh đường – chỗ khí và nước tụ phía trước. Đây là phu thê chính phối giữa núi và nước theo cách Phong Thuỷ Liên Hoa giảng: núi là mạch, nước là thuỷ, đúng bộ thì khí mới sinh. Một vương triều chọn đất lăng ở chỗ ấy cho thấy họ cũng theo phép Hình Thế như các triều Trung Nguyên.
Bài học cho người xem đất. Lăng Tây Hạ cho thấy thế lớn quan trọng hơn chi tiết. Gò lăng mòn đi theo thời gian, nhưng thế núi dựa và đồng bằng phía trước thì gần nghìn năm vẫn còn đó.
Mộ tích cát là gì, vì sao gọi là "áo giáp" của mộ?
Mộ tích cát là loại mộ lấp quanh quan quách một tầng cát dày; ai đào xuống thì cát chảy lấp lại đến đó, nên gần như không thể đào thẳng. Tài liệu khảo cổ Trung Quốc ghi nhận lối táng này ở một số mộ lớn thời Chiến Quốc – Hán; lời truyền gọi đó là "áo giáp" của mộ.
Mộ tích cát như mặc cho mộ một lớp áo giáp nhím, cực khó xử lý.
Giải nghĩa. Tích là chất, dồn. Tích cát là dồn cát. Cát khô không đứng thành vách được, đào đến đâu sụt đến đó. Kết hợp với lớp đất nện chặt phía trên, mộ được bảo vệ hai tầng. Lời truyền còn kể nhiều người dòm ngó đã bỏ mạng trong tầng cát lún – phần này là lời truyền, không có số liệu kiểm chứng.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thuật táng cổ cấp cao không chỉ lo cho người khuất yên giấc, mà còn lo cho giấc ấy không bị quấy rầy. Nhưng cũng phải nhớ: một ngôi mộ quá kín, quá khô đến mức "đóng băng thời gian" lại trái với lẽ trở về đất. Thầy Vũ Giới nhấn mạnh phong thuỷ là tạo ra nơi có sự sống. Với mộ phần gia tiên ngày nay, không cần tích cát hay tầng tầng lớp lớp; chỉ cần huyệt khô, đất vững, nước không xâm, có người chăm.
Tóm lại: bốn câu nghề về thuật táng cổ dạy điều gì?
Bốn câu nghề trong bài quy về một ý: thuật táng cổ là cả một kho tri thức về đất, và mọi lớp vật liệu, mọi thế lăng đều nhằm giữ huyệt yên, khô, vững.
| Câu nghề | Nguồn gốc | Bài học |
|---|---|---|
| Màu bùn, mùi đất theo thời đại | Câu nghề truyền miệng; vật liệu có thật, mốc thời gian chồng lấn | Vật liệu bịt huyệt giữ khí, giữ khô |
| Giếng loạn táng phải gom xương chôn lại | Lời truyền dân gian | Đất loạn táng xấu; cải táng tử tế là việc thiện |
| Hoàng lăng Tây Hạ | Di tích có thật; số đo là lời truyền | Tựa sơn hướng thuỷ – thế lớn đi trước |
| Mộ tích cát | Lối táng có ghi nhận khảo cổ; con số là lời truyền | Giữ mộ yên nhưng không trái lẽ trở về đất |
Giới hạn cần nói rõ: các câu trên là tư liệu để hiểu thuật táng cổ. Việc làm mộ, sửa mộ, cải táng cho gia tiên phải khảo sát tại chỗ và theo quy định của địa phương.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Trạch Cát – chọn ngày giờ sửa mộ, cải táng, an táng.
- La Kinh Liên Hoa – la kinh web miễn phí, xem phương vị núi dựa và minh đường của khu mộ.
- Thước Lỗ Ban – cung âm phần 38,8 cm cho mộ và bàn thờ.
Bài liên quan
- Tục táng cổ: quan quách, đất tam hợp
- Thi bất hoá, âm thi: giải theo lý khí
- Phong thuỷ âm trạch và dương trạch giống, khác nhau thế nào
- Thờ cúng gia tiên đúng tinh thần hiếu kính
Xem thêm chuyên mục Âm Trạch, Lăng Mộ Cổ, Tầm Long Điểm Huyệt và Long Mạch.
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn hiểu thuật táng, cách chọn đất và lập hướng mộ phần từ gốc Hình Pháp, các bạn có thể bắt đầu với lớp tầm long điểm huyệt âm trạch.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Bốc mộ thấy đất có màu trắng như vôi là tốt hay xấu?
Thường là lớp vôi hợp chất người xưa dùng bịt huyệt, không phải điềm xấu. Đất khô, trắng, cứng cho thấy huyệt từng được làm kỹ. Điều cần xem là bên trong có nước, có rễ cây hay mối không.
Đào móng nhà gặp hài cốt vô chủ thì phải làm sao?
Nên dừng thi công tại chỗ đó và báo chính quyền địa phương. Sau đó gom hài cốt, làm lễ và đưa về nơi an táng tử tế, chọn ngày giờ phù hợp. Đây là việc thiện, nên làm cẩn trọng.
Mộ gia tiên có cần đổ hợp chất vôi như mộ cổ không?
Không bắt buộc. Mộ ngày nay chỉ cần huyệt khô, đất vững, thoát nước tốt và kết cấu chắc. Lớp hợp chất của người xưa nhằm chống nước và chống xâm phạm; vật liệu hiện đại làm được việc ấy.
Lăng Tây Hạ có phải là kim tự tháp không?
Không phải kim tự tháp theo kiểu Ai Cập. Lăng tháp Tây Hạ là gò đất nện nhiều tầng đặt trong khu lăng; tên "kim tự tháp phương Đông" chỉ là cách gọi do hình dáng nổi bật giữa đồng.
Vũ Kim sưu tầm rời rạc trong sách vở dùng để tham khảo - quý đạo hữu nào có kiến giải tốt vui lòng để lại comment nhé !
