Khảo sát đất mộ và dùng la kinh âm trạch là hai việc người xưa coi là "bắt mạch" cho một ngôi mộ trước khi an táng. Loạt bài này sưu tầm các khẩu quyết phong thuỷ mộ phần còn rời rạc trong sách vở và lời truyền dân gian; bài này gom sáu câu về phép xem đất, nghe đất và dùng la kinh, tách rõ đâu là câu nghề có lý, đâu chỉ là lời truyền khẩu khó kiểm chứng.
Trả lời nhanh: Khảo sát đất mộ theo lối cổ đi theo bốn bước vọng – văn – vấn – thiết, mượn từ tứ chẩn của Đông y, rồi mới đặt la kinh. La kinh âm trạch dùng hai cấp: xem cả vùng để biết long, đặt tại huyệt để phân kim lập hướng. Các lời truyền như "ba kim chụm một đường" hay "nam châm Lục Minh" chưa có căn cứ trong sách la kinh.
"Khi cục địa chưa thành – la kinh chính là cục địa…" — Thầy Vũ Giới
Bài viết là tài liệu sưu tầm để tham khảo, ở góc độ học thuật và văn hoá. Những gì có ích được đem về đúng chỗ của nó: chọn đất an táng gia tiên và hiểu cây la kinh.
"Vọng – văn – vấn – thiết" trong xem đất mộ là gì?
Vọng – văn – vấn – thiết là bốn bước khảo sát đất mộ, mượn nguyên bốn phép chẩn bệnh của Đông y: nhìn, nghe ngửi, hỏi, bắt mạch. Đây là câu nghề truyền miệng của người xem đất.
Xem đất trọng bốn phép: vọng – văn – vấn – thiết.
Giải nghĩa. Vọng là nhìn: xem thế núi, sắc đất, cây cỏ. Văn là nghe và ngửi: nghe gió, ngửi mùi đất. Vấn là hỏi: hỏi người già trong vùng về lịch sử khu đất, nước lụt, sạt lở. Thiết là bắt mạch: xác định đúng mạch, đúng huyệt.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thầy Vũ Giới giảng: "Phong thủy chính là y học dành cho đất đai, là thuật trị bệnh cho địa cuộc." Vì vậy mượn tứ chẩn để xem đất không phải là ví von cho vui. Một thầy thuốc không bắt mạch khi chưa nhìn sắc mặt; một người xem đất không đặt la kinh khi chưa nhìn thế núi. Thứ tự khảo sát âm trạch nên là:
- Vọng: đứng xa xem thế cả dãy, rồi đến gần xem hình tại huyệt.
- Văn: cảm nhận gió, độ ẩm, mùi đất; đất chua, hôi, lạnh là đất có vấn đề.
- Vấn: hỏi người địa phương về nước ngầm, lũ, các ngôi mộ cũ quanh đó.
- Thiết: xác định mạch và huyệt, rồi mới đặt la kinh lập hướng.
Thiếu một bước, dễ sai cả ngôi mộ. Đó là lý pháp; còn cách "bắt mạch" cụ thể tại thực địa là thủ pháp, phải học trực tiếp.
Nghe tiếng đất để biết gì về huyệt mộ?
Nghe tiếng đất giúp biết bên dưới đặc hay rỗng: đất đặc truyền âm đục, đất có hang hốc truyền âm vang. Cách "nghe sấm" là lời truyền khẩu, nhưng ý gốc phía sau thì có lý.
Nghe sấm (thính lôi): chôn vại nước xuống đất, nghe tiếng sấm vọng dưới đất – hướng tiếng vọng khác thường là đường thông.
Giải nghĩa. Thính là nghe, lôi là sấm. Lời truyền kể người xưa chôn một cái vại nước, chờ sấm để nghe tiếng vọng lòng đất. Cách làm này không có trong sách địa lý, chỉ nên xem là kinh nghiệm dân gian.
Ý dùng được. Người xưa gõ đất nghe tiếng đục – trong để biết có hang hốc, mạch nước ngầm. Với âm trạch, điều đáng sợ là đất rỗng bên dưới. Huyệt mộ đặt trên đất rỗng sớm muộn sẽ sụt lún, nước tràn vào. Ngày nay việc này có thể nhờ khảo sát địa chất, khoan thăm dò; tinh thần vẫn là một: phải biết lòng đất trước khi an táng.
Luận theo Hình Pháp Liên Hoa. Huyệt là cổng ra vào của khí. Huyệt trên đất rỗng là cổng không có nền: khí không giữ được, hài cốt không yên. Hình Pháp Liên Hoa xét hình thể cả phần nổi và phần chìm của khu đất, không chỉ nhìn mặt.
Long mạch ẩn dưới đất bằng nhận ra bằng cách nào?
Long mạch ẩn (bình dương long) không nổi thành núi mà đi ngầm dưới đất bằng; người xưa nhận ra nó qua thế đất cao thấp và hướng chảy của nước. Lời truyền về mộ cổ xây theo một dòng sông ngầm khó kiểm chứng, nhưng ý "thuỷ tuỳ long" là ý của địa lý cổ.
Bố cục phong thuỷ mộ táng trên dưới là chủ mộ cố ý làm – đây là mạch rồng ẩn dưới núi.
Giải nghĩa. Có long hiện trên mặt đất (sơn long) và long đi ngầm (ẩn long, bình dương long). "Thuỷ tuỳ long" là nước đi theo mạch: nơi long đi thì nước đi kèm, nơi long dừng thì nước giao nhau. Ở đồng bằng, một chỗ đất nhô lên vài tấc, một đường nước uốn ôm, đã là dấu vết của long.
Giới hạn cần nói. Tư liệu tả có những nơi mộ rất ẩm, u tối, không thấy mặt trời. Đất như vậy là đất thuần âm. Huyệt tốt phải có âm có dương; âm quá thì thành đất chết, không hợp để an táng người thường.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thầy Vũ Giới nói: "Sình lầy không có chủ mạch, đúng – nhưng lập cục là phép tái tạo mạch, chứ không phải tìm mạch." Kiếp mạch thủ khí là thuật ngữ Liên Hoa chỉ việc tạo huyệt trường nhân tạo, là đỉnh cao của lập cục. Nói cách khác, đất không thấy long chưa chắc là đất bỏ; nhưng đất thuần âm thì không nên cố dùng cho mộ phần.
Đại bàn và tiểu bàn la kinh khác nhau thế nào?
Đại bàn dùng để xem cả vùng núi, định long mạch, tìm đại thế; tiểu bàn dùng tại huyệt để phân kim, lập hướng cho mộ. Đây là câu nghề truyền miệng, và đúng với nguyên tắc dùng la kinh hai cấp của âm trạch.
Đại bàn dùng xem núi, định long mạch, tìm đại thế; tiểu bàn dùng xem âm trạch, tìm mộ huyệt.
Giải nghĩa. La kinh là la bàn phong thuỷ, gồm kim nam châm ở giữa (thiên trì) và nhiều vòng chữ ghi phương vị, sơn hướng. Cấp thứ nhất là cấp long mạch: xác định lai long, toạ sơn của cả vùng. Cấp thứ hai là cấp huyệt: phân kim, lập hướng chính xác cho mộ. Tên "phạt đầu bàn" trong bản chép chưa rõ chữ gốc nên không dùng.
| Cấp | Đặt ở đâu | Mục đích |
|---|---|---|
| Đại bàn (cấp long mạch) | Điểm cao nhìn bao quát | Biết long từ đâu tới, đại thế cả vùng |
| Tiểu bàn (cấp huyệt) | Ngay tại huyệt | Phân kim, lập hướng cho mộ |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Bỏ bước đại bàn thì hướng đặt chuẩn mấy cũng lạc long. Phong Thuỷ Liên Hoa trọng nguyên tắc "nhân địa định cục, nhân cục hạ quái, nhân quái khởi tinh": theo đất mà định cục, theo cục mà đặt quái, theo quái mà khởi sao. La kinh chỉ phát huy khi cục đã được định bằng hình. Thầy Vũ Giới thiết kế La Kinh Liên Hoa 36 tầng và la kinh Huyền Không Đại Quái Liên Hoa, nhưng vẫn luôn nhắc thứ tự: hình trước, số sau.
"Ba kim chụm một đường" có thật trên la kinh không?
Không có thật. "Ba kim chụm về một đường, gọi là nhất tuyến âm" là lời truyền khẩu; trên la kinh Tam Hợp thật có ba vòng châm, nhưng đó là ba vòng chữ, không phải ba cây kim.
Ba kim (bản chép ghi "kim khâu, kim bắc, kim chính" – có lẽ là Phùng châm, Trung châm, Chính châm) chụm về một đường, gọi là "nhất tuyến âm".
Ba vòng châm của la kinh Tam Hợp. La kinh Tam Hợp có ba vòng 24 sơn đặt lệch nhau:
- Chính châm (địa bàn): dùng lập hướng, cách nạp long.
- Trung châm (nhân bàn): tương truyền của Lại Văn Tuấn (Lại Bố Y), dùng tiêu sa.
- Phùng châm (thiên bàn): tương truyền của Dương Quân Tùng, dùng nạp thuỷ.
Điều có thật về kim. Sách la kinh cổ có ghi các trạng thái bất thường của kim tại huyệt: kim run, kim chìm, kim lệch, kim quay ngược. Người xưa đọc đó là dấu hiệu đất có khoáng, có sắt, hoặc khí bất thường. Đây là chỗ đáng học hơn lời truyền "ba kim".
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thầy Vũ Giới giảng: "Không có môn nào sai – chỉ đặt sai chỗ." Ba vòng châm là ba công cụ cho ba việc khác nhau. Dùng Phùng châm để lập hướng, dùng Chính châm để tiêu sa là đặt sai chỗ, không phải la kinh sai.
"Nam châm Lục Minh" nhuộm chu sa có trong sách cổ không?
Không có trong sách cổ. Nam châm Lục Minh nhuộm chu sa, chôn dưới gốc liễu hoặc hoè một năm rưỡi để dò âm khí là lời truyền khẩu; bài chỉ dùng nó làm chuyện kể, không hướng dẫn thực hành.
Nam châm Lục Minh: nhuộm chu sa, chôn dưới gốc liễu hoặc hoè một năm rưỡi, rồi dùng dò từ trường âm khí.
Đọc theo lý âm dương. Trong dân gian, liễu và hoè được coi là cây âm; chu sa là vật dương, dùng trấn tà. Ghép chu sa với gốc cây âm là ý âm dương phối hợp trong pháp khí. Ý niệm ấy có trong văn hoá, nhưng cách làm cụ thể chưa có căn cứ sách vở.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Phong Thuỷ Liên Hoa coi pháp khí là phần bổ cứu sau Hình Pháp, và pháp khí phải được "dưỡng" chứ không phải món đồ lạ để mua bán. Một cây kim dò "âm khí" không thay được con mắt nhìn hình. Bí ẩn hay không, bắt đầu từ việc đo cho đúng.
Tóm lại: khảo sát đất mộ đi theo thứ tự nào?
Sáu câu sưu tầm, khi bóc phần truyền khẩu khó kiểm chứng ra, cho một quy trình khảo sát âm trạch rõ ràng:
| Khẩu quyết | Nguồn gốc | Phần dùng được |
|---|---|---|
| Vọng – văn – vấn – thiết | Câu nghề, mượn tứ chẩn Đông y | Bốn bước khảo sát trước khi đặt la kinh |
| Nghe sấm (thính lôi) | Lời truyền khẩu | Biết đất đặc hay rỗng |
| Long ẩn dưới núi | Lời truyền khẩu, ý "thuỷ tuỳ long" | Đất bằng vẫn có long; đất thuần âm thì tránh |
| Đại bàn – tiểu bàn | Câu nghề | La kinh hai cấp: long trước, huyệt sau |
| Ba kim chụm một đường | Lời truyền khẩu | Ba vòng châm Tam Hợp là thật |
| Nam châm Lục Minh | Lời truyền khẩu | Chỉ là chuyện kể |
Hiểu vậy là đủ! Các bước trên là lý pháp. Chọn huyệt, lập hướng cho mộ phần gia tiên vẫn phải khảo sát tại chỗ, có thầy đi cùng.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La Kinh Liên Hoa – la kinh web miễn phí, xem phương vị 24 sơn tại khu đất.
- Trạch Cát – chọn ngày giờ động thổ, an táng, cải táng.
- Thước Lỗ Ban – cung âm phần 38,8 cm cho mộ và bàn thờ.
Bài liên quan
- La bàn phong thuỷ và nguyên lý
- Tầm long ứng dụng âm trạch: tìm đất mộ
- Long mạch: sơn long và thuỷ long
- Tìm huyệt theo Hình Pháp: nhập môn và giới hạn tự tìm
Xem thêm chuyên mục Tầm Long Điểm Huyệt, Long Mạch, Âm Trạch và Lăng Mộ Cổ.
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn học khảo sát đất mộ, dùng la kinh âm trạch và điểm huyệt theo Hình Pháp, các bạn có thể bắt đầu với lớp tầm long điểm huyệt âm trạch.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Đi xem đất mộ cho ông bà, gia đình nên chuẩn bị gì?
Nên hỏi trước người địa phương về nước ngầm, lũ lụt và lịch sử khu đất. Khi đến nơi, quan sát cây cỏ, độ ẩm, mùi đất trước, rồi mới để thầy đặt la kinh. Đây chính là bốn bước vọng – văn – vấn – thiết.
Dùng la bàn điện thoại xem hướng mộ được không?
Chỉ để tham khảo sơ bộ. La bàn điện thoại dễ lệch vì sắt thép, xe cộ, cột điện quanh đó. Khi lập hướng mộ cần la kinh chuẩn, người đo bỏ đồ kim loại và đứng xa vật nhiễm từ.
Kim la kinh run hoặc lệch tại huyệt có phải điềm xấu?
Chưa chắc là điềm xấu, nhưng là dấu hiệu cần xem lại. Kim lệch có thể do khoáng sắt, vật kim loại chôn dưới đất hoặc sai thao tác. Cần đo lại ở vài điểm và kết hợp xem hình thế trước khi kết luận.
Đất bằng không có núi thì có chọn được đất mộ tốt không?
Có. Đồng bằng có bình dương long, nhận ra qua chỗ đất cao thấp và đường nước. Điều cần tránh là đất trũng ẩm, thuần âm, nước lên xuống thất thường.
Vũ Kim sưu tầm rời rạc trong sách vở dùng để tham khảo - quý đạo hữu nào có kiến giải tốt vui lòng để lại comment nhé !
