Hình mẹ bồng con trong phong thủy: núi lớn ôm núi nhỏ

Hình mẹ bồng con trong phong thủy – sách xưa gọi là mẫu bão tử – là thế đất trong đó một quả núi lớn, đầy đặn, vòng hai nhánh ra phía trước như hai cánh tay; ngay trong lòng vòng tay ấy có một gò, một quả núi nhỏ hơn, tròn trịa, nằm yên như đứa con được mẹ bế. Đây là một trong những vật hình được người xưa nói đến với nhiều thiện cảm, vì hình ảnh của nó gần gũi, ấm áp và dễ nhớ.

Nhưng cũng như mọi vật hình khác, cái tên "mẹ bồng con" chỉ là cửa vào. Muốn dùng được, người học phải dịch nó ra ngôn ngữ của hình thế: núi mẹ là gì, tay mẹ là gì, đứa con là gì, và vì sao một bố cục như vậy lại giữ được khí. Bài này đi theo đúng trình tự đó.

Núi mẹ, tay mẹ và đứa con: dịch ra hình thế

Hình ảnh	Hình thế	Yêu cầu
Núi mẹ	Phụ mẫu sơn – núi lớn sau huyệt, nơi long dừng	Đầy đặn, cao vừa, ngay ngắn, không lở
Hai tay mẹ	Hai nhánh Thanh Long, Bạch Hổ toả ra từ núi mẹ	Cong vào, ôm trọn, không quá dài không quá ngắn
Lòng mẹ	Khoảng đất giữa núi mẹ và đứa con	Bằng, ấm, khuất gió
Đứa con	Gò nhỏ, núi nhỏ trong lòng, hoặc ngay trước mặt	Tròn, nhỏ hơn hẳn núi mẹ, nằm gọn trong vòng tay
Phía trước	Minh đường, nước	Mở vừa, có nước tụ

Nhìn bảng ấy sẽ thấy: hình mẹ bồng con là một cục có phụ mẫu sơn mạnh, long hổ ôm trọn, và một khối nhỏ nằm trong lòng cục. Khối nhỏ ấy có thể là chỗ kết huyệt (con là huyệt), cũng có thể là án gần (con là án). Đọc cho đúng vai trò của "đứa con" là chỗ khó nhất của vật hình này.

Vì sao người xưa quý hình mẹ bồng con?

Có chỗ dựa vững

Núi mẹ lớn, đầy, ở ngay sau – đó là chỗ dựa. Thầy Vũ Giới vẫn nói: "Không có Hình thì Khí không tụ." Sau lưng có núi mẹ thì khí từ long đến được giữ lại, không trôi tuột đi.

Có vòng tay che chở

Hai tay mẹ vòng ra là long hổ hoàn bão. Gió hai bên bị chắn, khí trong lòng ấm. Tượng của nó là sự che chở, nuôi dưỡng – người xưa gọi là "tàng phong".

Có khối nhỏ giữ khí trong lòng

Đứa con trong lòng là một khối tĩnh nằm giữa cục. Khí từ núi mẹ đi xuống gặp khối nhỏ thì dừng, xoáy lại – như dòng nước gặp hòn đá thì xoáy. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí "chạy như nước – xoắn như gió"; chỗ khí xoắn lại là chỗ khí tụ.

Có quan hệ mẹ – con: lớn – nhỏ, cao – thấp

Núi mẹ lớn, cao; đứa con nhỏ, thấp. Đó là thứ tự, là trên – dưới rõ ràng. Một cục có thứ tự thì khí đi có đường, dừng có chỗ.

Ôm thật và ôm giả

Không phải cứ có núi lớn, có gò nhỏ là thành mẹ bồng con. Người xưa phân biệt rất kỹ:

• Ôm thật: hai tay núi mẹ cong vào, đứa con nằm gọn trong lòng, mặt núi mẹ quay về đứa con, đất giữa hai bên liền mạch.
• Ôm giả – con bỏ mẹ: gò nhỏ nằm lệch ra ngoài vòng tay, hoặc nằm quá xa – như đứa con bỏ đi. Khối nhỏ không còn giữ khí cho cục.
• Ôm giả – mẹ quay lưng: núi lớn có đấy, gò nhỏ có đấy, nhưng mặt dốc, mặt lở của núi mẹ quay vào gò – lưng mẹ quay về con.
• Ôm giả – con lớn hơn mẹ: gò "con" lại cao, to ngang hoặc hơn núi "mẹ" – không còn thứ tự, thành hai khối đối đầu.
• Ôm giả – tay mẹ siết: hai nhánh khép quá sát, lòng mẹ hẹp, ngột – che chở thành bóp nghẹt.

Thầy Vũ Giới dạy: "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng." Gọi đúng tên mà đọc sai hình thì mọi tính toán sau đều lệch.

"Đứa con" là huyệt hay là án?

Đây là câu hỏi khó nhất của hình mẹ bồng con. Có hai cách đọc chính:

1. Con là huyệt: gò nhỏ là chỗ long dừng cuối cùng – khí từ núi mẹ chạy xuống, kết lại ở gò. Nhà, mộ đặt trên gò, lưng dựa núi mẹ, mặt nhìn ra ngoài.
2. Con là án: huyệt nằm ở chân núi mẹ, gò nhỏ trước mặt làm án gần. Nhà đặt ở lòng mẹ, nhìn ra gò.

Phân biệt hai cách đọc ấy phải dựa vào mạch: long có thật sự chạy đến gò không, hay dừng ở chân núi mẹ? Gò có liền mạch với núi mẹ, hay đứng tách riêng? Phần này thuộc nhãn pháp ở thực địa – lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Đọc hình mẹ bồng con bằng âm dương

Núi mẹ lớn, cao, tĩnh – âm trong hình, nhưng có lực đỡ. Hai tay vòng ra – dương động, mở ra ôm lấy. Đứa con nhỏ, tròn – một điểm dương nhỏ nằm trong lòng âm lớn. Đó là hình ảnh âm ôm dương, lớn ôm nhỏ – giống như Thái Cực có chấm nhỏ trong vùng lớn. "Nhất âm nhất dương chi vị đạo."

Cũng vì vậy mà người xưa cho rằng hình mẹ bồng con là thế "sinh": có chỗ nuôi, có chỗ được nuôi. Nói "sinh" ở đây là sinh khí của đất – không phải lời hứa sinh con, đông cháu. Ví von ấy giúp nhớ, nhưng đừng biến nó thành lời đoán.

Mẹ bồng con và các vật hình gần nghĩa

Trong sách Loan Đầu, có nhiều vật hình cùng mang ý "lớn che chở nhỏ". Biết so sánh thì đọc đất tinh hơn:

Vật hình	Bố cục	Khác với mẹ bồng con
Gà mẹ ấp trứng	Núi tròn phủ lên một cụm gò nhỏ phía dưới	Nhiều "trứng" nhỏ, không có hai tay vòng ra rõ
Hổ mẹ trông con	Núi lớn nằm phục, gò nhỏ phía trước	Núi mẹ dáng phục, mặt hướng ra, con ở xa hơn
Rồng mẹ con	Long lớn đi, nhánh long nhỏ đi kèm song song	Hai mạch cùng đi, không phải ôm
Hình cua	Thân tròn, hai càng vươn ra khép vào	Khối giữa là thân chính, không có khối nhỏ riêng

Những tên gọi ấy khác nhau ở hình ảnh, nhưng chung một lý: có khối lớn làm chỗ dựa, có vòng che chắn, có điểm khí dừng. Người học đừng sa vào tranh cãi "đây là gà ấp hay mẹ bồng" – hãy hỏi khí dừng ở đâu.

Một quả núi, nhiều cách nhìn

Cùng một thế đất, người đứng ở hướng Đông thấy giống mẹ bồng con, người đứng ở hướng Nam lại thấy giống hổ phục. Không ai sai – chỉ là đứng sai chỗ. Vật hình phải đọc từ chỗ huyệt nhìn ra, vì đó là cái hình "đối" với người ở. Đứng ngoài cục mà gọi tên cục thì như người ngoài nhìn vào nhà người ta mà đoán bố trí phòng trong. Đèn pin không tự soi sáng chính nó đâu các bạn.

Đọc theo thời gian

Đất cũng thay đổi: rừng trên núi mẹ bị chặt, gò con bị xói, suối trước mặt đổi dòng. Một hình mẹ bồng con đẹp của trăm năm trước chưa chắc còn nguyên hôm nay. Vì vậy sách vở, gia phả ghi "đất mẹ bồng con" chỉ là đầu mối; phải đến xem hiện trạng mới biết hình còn hay mất. Hiểu vậy là đủ!

Đặt nhà trong hình mẹ bồng con

Ở mức lý pháp, mấy điều nên giữ:

• Lưng dựa núi mẹ: nhà quay lưng về phía núi lớn, không quay lưng ra minh đường.
• Không đào chân núi mẹ: san chân núi để lấy mặt bằng là cắt "tay mẹ", đứt mạch.
• Giữ nguyên đứa con: đừng san gò nhỏ để làm sân, làm bãi xe – mất gò là mất chỗ khí xoáy.
• Không xây chắn giữa mẹ và con: nhà phụ, tường cao đặt giữa núi mẹ và gò là chia cắt.
• Phía trước mở vừa: giữ minh đường, giữ ao hồ nếu có.

Bài học cho nhà ở đô thị

Đô thị không có núi mẹ, nhưng có "mẹ bồng con" của nó:

• Toà nhà lớn hình chữ U, giữa sân có khối nhỏ (nhà sinh hoạt chung, đình nhỏ, gò cây): khối lớn ôm khối nhỏ – hình mẹ bồng con. Khối nhỏ nên thấp, tròn, xanh.
• Nhà phố có nhà phụ phía trước: nhà phụ nên thấp, nhỏ hơn nhà chính, đặt gọn trong khuôn viên – như đứa con. Nhà phụ cao hơn nhà chính là "con lớn hơn mẹ".
• Trong phòng khách: sofa chữ U ôm lấy bàn trà tròn thấp – một hình mẹ bồng con thu nhỏ, giúp chỗ ngồi tụ.
• Bàn thờ: bàn lớn phía sau, bát hương nhỏ phía trước, hai bên đèn nến đỡ – thứ tự lớn ôm nhỏ, thấp phía trước, cao phía sau.

Phong thủy là y học cho đất đai: chỗ nào thiếu chỗ dựa thì bổ chỗ dựa; chỗ nào thiếu vòng tay thì bổ hai bên; chỗ nào lòng trống quá thì đặt một khối nhỏ giữ khí.

Câu hỏi tự kiểm khi gặp thế mẹ bồng con

1. Núi mẹ có thật sự lớn, đầy, ngay ngắn, hay chỉ là sườn đồi dài?
2. Hai nhánh có cong vào phía trước, hay chạy thẳng ra ngoài?
3. Gò con có nằm trong vòng tay, có liền mạch với núi mẹ không?
4. Mặt đẹp của núi mẹ có quay về phía gò không?
5. Phía trước có nước tụ, có minh đường không?

Năm câu ấy đủ để biết cái tên "mẹ bồng con" là đúng hình hay chỉ là lời đồn.

Ba sai lầm khi nói về hình mẹ bồng con

Thứ nhất: chỉ nhìn bản đồ

Nhìn ảnh vệ tinh thấy giống liền kết luận. Phải đứng tại chỗ xem mặt núi mẹ quay về đâu, gò có liền mạch không.

Thứ hai: gắn với lời hứa con cháu

"Đất mẹ bồng con thì đông con nhiều cháu." Đó là ví von. Phong thủy không hứa hẹn chuyện sinh nở; chuyện ấy còn sức khoẻ, còn y học, còn duyên.

Thứ ba: san gò để lấy mặt bằng

Đứa con thường là gò nhỏ, dễ bị san phẳng khi xây dựng. San gò là bỏ đi phần giữ khí quý nhất của cục.

Tóm lại: hình mẹ bồng con là cục có núi mẹ lớn làm chỗ dựa, hai nhánh ôm như hai tay, và một gò nhỏ nằm gọn trong lòng. Quý vì có dựa, có che, có khối giữ khí, có thứ tự lớn nhỏ. Phải phân biệt ôm thật với ôm giả, và đọc đúng đứa con là huyệt hay là án. Đại đạo chí giản.

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Lập Cục Pháp – lập cục, xác định chỗ dựa và án cho căn nhà (miễn phí).
• Vẽ mặt bằng – sắp nhà chính, nhà phụ, sân theo thứ tự lớn nhỏ (miễn phí).
• La kinh Liên Hoa – đo hướng núi mẹ, hướng nhà (miễn phí).

Bài liên quan

• Hình cua béo trong phong thủy: đất nằm giữa hai càng núi
• Cửu tinh trong phong thủy: Vũ Khúc làm án, Tham Lang làm tổ sơn
• Bạch Hổ trong phong thủy: hổ thuận và hổ nghịch
• Sơn thủy đoàn tụ: khi núi và nước cùng quây về một chỗ

Câu hỏi thường gặp

Hình mẹ bồng con trong phong thủy là gì?

Là thế núi lớn vòng hai nhánh ôm lấy một gò, một núi nhỏ nằm trong lòng, như mẹ bế con.

Đứa con trong hình này là huyệt hay án?

Có thể là một trong hai: nếu long chạy đến gò thì gò là huyệt; nếu long dừng ở chân núi mẹ thì gò là án.

Thế nào là "con bỏ mẹ"?

Gò nhỏ nằm lệch ra ngoài vòng tay hoặc quá xa núi mẹ, không còn giữ khí cho cục.

Nhà phố áp dụng hình mẹ bồng con thế nào?

Nhà phụ thấp, nhỏ hơn nhà chính, đặt gọn trong khuôn viên; trong phòng khách, sofa chữ U ôm bàn trà tròn thấp.

Ở đất mẹ bồng con có chắc đông con cháu không?

Không. Đó là ví von về sinh khí của đất, không phải lời hứa về chuyện sinh nở.