Cửu tinh trong phong thủy: Vũ Khúc làm án, Tham Lang làm tổ sơn

Cửu tinh trong phong thủy là chín dạng núi mà người xưa dùng để gọi tên và đánh giá hình thế khi đi tầm long: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật. Trong những cách cục được sách Loan Đầu khen, có một câu rất gọn: núi Vũ Khúc làm án, núi Tham Lang làm tổ. Câu ấy nói gì, vì sao lại xếp như vậy, và người học hôm nay dùng được gì từ đó?

Trước hết xin nói rõ một điều: cửu tinh ở đây là tên gọi hình núi, mượn tên chín sao Bắc Đẩu. Nó không phải là chuyện sao trên trời chiếu xuống quả núi. Thầy Vũ Giới vẫn nhắc: "Xem phong thủy mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Cửu tinh chính là bộ từ vựng để gọi tên cái hình ấy.

Cửu tinh và ngũ tinh: hai bộ tên cho một chuyện

Người học hay gặp hai hệ thống song song. Ngũ tinh gọi hình núi theo ngũ hành: Kim tròn, Mộc thẳng cao, Thủy lượn sóng, Hỏa nhọn sắc, Thổ vuông bằng. Cửu tinh chia kỹ hơn thành chín dạng, mỗi dạng ứng với một hành chính:

Tên sao	Hình núi	Hành	Tính chất
Tham Lang	Đỉnh nhọn tròn, thân cao thẳng như búp măng	Mộc	Cát
Cự Môn	Đỉnh bằng phẳng, vuông vức như cái bàn, cái hòm	Thổ	Cát
Lộc Tồn	Đỉnh như Cự Môn nhưng chân có nhiều chân nhánh lởm chởm	Thổ	Hung xen cát
Văn Khúc	Thân mềm, lượn như rắn bò, sóng gợn	Thủy	Tuỳ hình
Liêm Trinh	Đá lởm chởm, đỉnh nhọn như lửa cháy	Hỏa	Thường làm tổ sơn
Vũ Khúc	Đỉnh tròn đầy, đầy đặn như cái chuông, cái úp	Kim	Cát
Phá Quân	Đỉnh cao một đầu, kéo lệch như lá cờ rách	Kim	Hung
Tả Phụ	Đỉnh tròn nhỏ, như cái mũ, đứng bên cạnh	Thổ	Cát
Hữu Bật	Núi ẩn, mạch chìm trong đất bằng, gò thấp	Kim	Cát

Các sách khác nhau có khi tả hơi khác, nhưng tinh thần chung là vậy. Điều quan trọng là: cửu tinh và ngũ tinh không mâu thuẫn. Cùng là cái nhìn vào hình núi, chỉ là bộ tên chia thô hay chia mịn. Không môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ. Hiểu vậy là đủ!

Tổ sơn, án sơn là gì?

Trước khi bàn Vũ Khúc và Tham Lang, nhắc lại vị trí của hai loại núi này trong một cục:

• Tổ sơn (thái tổ, thiếu tổ): ngọn núi lớn, cao ở phía sau, nơi long mạch phát ra. Như ông bà của huyệt.
• Phụ mẫu sơn: núi gần sau huyệt, nơi long dừng lại trước khi kết.
• Án sơn: núi thấp, gần, ở phía trước huyệt, như cái bàn đặt trước mặt người ngồi.
• Triều sơn: núi xa hơn án, cao hơn, ở phía trước, như khách đến chầu.

Mỗi vị trí cần một tính chất khác nhau. Tổ sơn cần sức phát, sức đẩy để long đi xa. Án sơn cần sự yên, sự gần gũi, sự che chắn. Vì vậy hình núi hợp cho tổ thì chưa chắc hợp cho án, và ngược lại.

Vì sao Tham Lang hợp làm tổ sơn?

Tham Lang là núi Mộc: thân cao thẳng, đỉnh tròn nhọn như búp măng, như ngọn bút. Mộc thì sinh, thì vươn lên, thì phát. Tính chất ấy hợp với vị trí tổ sơn vì mấy lẽ:

1. Có sức phát: một ngọn núi cao vút, thẳng, cho thấy khí mạnh dồn lên. Long phát ra từ đó thì có sức đi xa.
2. Nhìn xa thấy rõ: tổ sơn là mốc để người tầm long nhận ra mạch từ đâu đến. Một đỉnh Tham Lang nổi bật dễ nhận.
3. Ngũ hành tương sinh với cục: Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ – từ tổ Mộc, long đi qua các đốt chuyển hành, đến huyệt thì thành cục có thứ tự.

Cũng có nhiều sách nói tổ sơn hay là núi Liêm Trinh (Hỏa) – đá lởm chởm, dáng lửa bốc. Hỏa là khí mạnh nhất, nên tổ Liêm Trinh có sức đẩy dữ. Nhưng Hỏa thì dữ, cần đi xa, chuyển hành nhiều lần mới hiền lại. Tổ Tham Lang thì thanh hơn, sinh khí ôn hoà hơn. Hai cách nói ấy không chọi nhau – đều nói tổ sơn cần có sức phát.

Vì sao Vũ Khúc hợp làm án sơn?

Vũ Khúc là núi Kim: đỉnh tròn, thân đầy, ngay ngắn như cái chuông úp, như cái bát úp. Kim thì thu, thì tụ, thì tĩnh. Đặt ở vị trí án sơn, nó cho ta mấy điều:

• Thu khí: án là chỗ khí từ minh đường gặp vật chắn mà dừng. Một khối tròn đầy, ôm, mặt tròn quay về huyệt – khí được giữ lại, không phản ra.
• Không có góc nhọn chĩa vào: án nhọn, án lởm chởm là sát. Án tròn thì êm, không gây hình sát cho huyệt.
• Vừa tầm: Vũ Khúc làm án thường không cao quá, vừa ngang tầm tim, tầm mắt người đứng ở huyệt – đúng chỗ của một cái bàn.
• Tượng giàu có, ổn định: người xưa gọi án Vũ Khúc là "kim tương", "phú tượng" – hình như kho, như hòm. Đây là tượng, là cách nói, không phải lời hứa.

Thầy Vũ Giới có câu: "Không có Hình thì Khí không tụ." Án sơn tròn đầy chính là hình để khí tụ trước mặt.

Đọc cả cục: từ Tham Lang đến Vũ Khúc

Ghép lại, cách cục "Tham Lang làm tổ, Vũ Khúc làm án" mô tả một cục đi từ phát đến thu:

1. Phía sau xa là đỉnh Tham Lang cao thẳng – khí phát.
2. Long đi xuống, qua nhiều đốt, uốn khúc, chuyển hành – khí đi.
3. Đến huyệt, long dừng, có phụ mẫu sơn che sau – khí dừng.
4. Trước mặt là minh đường rộng vừa, rồi án Vũ Khúc tròn đầy – khí tụ, khí thu.

Đó là một vòng trọn: Mộc sinh – Kim thu. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí có lúc phát, lúc đi, lúc dừng, lúc thu – một cục tốt là cục mà bốn nhịp ấy đều có chỗ. Thiếu phát thì cục không có sức; thiếu thu thì cục không giữ được.

Các cặp tổ – án khác thường gặp

"Tham Lang làm tổ, Vũ Khúc làm án" chỉ là một cặp tiêu biểu. Người học còn gặp nhiều cặp khác, và cách đọc vẫn theo một lý: tổ cần phát, án cần thu, giữa hai bên phải có thứ tự sinh hoá.

• Tổ Liêm Trinh, án Cự Môn: tổ Hỏa dữ, long đi xa chuyển hành, đến trước mặt gặp án Thổ vuông bằng – Hỏa sinh Thổ, khí lửa được thu vào đất. Cục mạnh, nhưng long phải đi đủ xa mới hiền.
• Tổ Tham Lang, án Tả Phụ: án nhỏ tròn như cái mũ, thấp, gần – cục thanh, nhỏ, hợp nhà ở hơn công trình lớn.
• Án Văn Khúc: án lượn sóng mềm, nếu ôm về huyệt thì tốt; nếu chạy ngang, chạy ra thì khí cũng chạy theo.
• Án Phá Quân: án lệch một đầu, kéo dài như cờ rách – mặt xấu quay vào huyệt thì thành sát, nên tránh hoặc phải bổ cứu.

Điều quan trọng không phải là thuộc lòng từng cặp, mà là hiểu vì sao cặp này tốt, cặp kia xấu. Hỏi "tại sao" – đó là cách học từ gốc. Đại nghi đại ngộ, tiểu nghi tiểu ngộ, bất nghi bất ngộ.

Án gần, triều xa

Cũng nên phân biệt án và triều. Án là núi gần, thấp, ngay trước minh đường; triều là núi xa, cao hơn, ở tận chân trời phía trước. Có án mà không có triều thì cục vẫn đủ dùng; có triều mà không có án thì khí trước mặt trống, dễ tản. Vì vậy người xưa coi án là phần phải có, còn triều đẹp là phần quý thêm.

Nhận sai cửu tinh: những chỗ người học hay nhầm

Nhìn một góc mà gọi tên

Một quả núi nhìn từ hướng này là tròn (Vũ Khúc), nhìn từ hướng khác lại thành dài, lệch (Phá Quân). Gọi tên núi phải đứng ở chỗ huyệt, nhìn về núi – vì cái hình ta cần là cái hình núi "đối" với huyệt.

Lấy cao thấp làm chuẩn

Cao chưa chắc là Tham Lang, thấp chưa chắc là Hữu Bật. Phải nhìn dáng đỉnh, dáng thân, chân núi, và độ ngay ngắn.

Bỏ qua chân núi

Cự Môn và Lộc Tồn đỉnh giống nhau, khác ở chân. Chân sạch là Cự Môn; chân nhiều nhánh lởm chởm là Lộc Tồn. Nhìn đỉnh mà không nhìn chân là nhầm.

Thần bí hoá tên sao

Thấy án Vũ Khúc liền nói "nhà này sẽ giàu", thấy Phá Quân liền nói "phá sản". Tên sao chỉ là tên hình. Hình tốt là điều kiện, chưa phải kết quả. Còn long, còn huyệt, còn thủy, còn con người.

Bài học cho nhà ở đô thị

Nhà phố không có núi, nhưng có "núi" của nó: toà nhà phía sau, toà nhà phía trước. Nguyên lý cửu tinh dùng được:

• Phía sau ("tổ", "phụ mẫu"): nên có khối cao, vững, ngay ngắn – toà nhà cao hơn, khối tường đặc. Sau lưng trống trải, thấp trũng là thiếu chỗ dựa.
• Phía trước ("án"): nên có khối thấp hơn, cách một khoảng sân, đường, hồ – như cái bàn trước mặt. Khối trước mặt mà cao quá, sát quá là "áp", không phải "án".
• Hình khối phía trước: mái tròn, khối bo, cây tán tròn – êm. Góc nhọn, mái chĩa, cạnh sắc chĩa thẳng vào cửa – sát.
• Trong nhà: sau lưng ghế làm việc có tường đặc (dựa); trước bàn có khoảng trống, rồi xa xa có vật thấp tròn (án).

Phong thủy là y học cho đất đai: nhà nào thiếu chỗ dựa thì bổ chỗ dựa, nhà nào thiếu án thì bổ án. Đó là lý pháp; còn đặt cái gì, ở đâu, cao bao nhiêu cho từng căn nhà thì phải xem tận nơi.

Cửu tinh và con mắt người học

Cửu tinh thường bị học như một bảng tra: núi này tên gì, tốt hay xấu. Học như vậy thì nhanh, nhưng dễ thành máy móc. Thầy Vũ Giới vẫn dặn: "Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc." Gốc của cửu tinh là âm dương và ngũ hành của hình: cái gì phát, cái gì thu, cái gì động, cái gì tĩnh. Nắm được gốc ấy thì gặp một quả núi không có trong sách vẫn đọc được.

Muốn có con mắt ấy, không có đường tắt. Phải đi thực địa nhiều, đứng ở nhiều chỗ, nhìn một quả núi từ nhiều hướng, so sánh, ghi chép. Đọc sách cho biết tên; đi thực địa mới thấy hình. Đó là nhãn pháp, phần phải học trực tiếp.

Tóm lại: cửu tinh là chín dạng hình núi, mượn tên chín sao Bắc Đẩu. Tham Lang (Mộc) cao thẳng có sức phát, hợp làm tổ sơn; Vũ Khúc (Kim) tròn đầy có sức thu, hợp làm án sơn. Ghép lại thành một cục đi từ phát đến thu. Nhưng tên sao chỉ là tên hình: phải đứng ở huyệt mà nhìn, nhìn cả đỉnh lẫn chân, và không đem tên sao ra hứa hẹn giàu nghèo. Đại đạo chí giản.

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• La kinh Liên Hoa – xác định phương vị tổ sơn, án sơn so với nhà (miễn phí).
• Lập Cục Pháp – lập cục, xem chỗ dựa và án cho căn nhà (miễn phí).
• Vẽ mặt bằng – vẽ nhà và các khối xung quanh (miễn phí).

Bài liên quan

• Sơn thủy đoàn tụ: khi núi và nước cùng quây về một chỗ
• Bạch Hổ trong phong thủy: hổ thuận và hổ nghịch
• Bắc Thần ở thủy khẩu: núi đá trấn cửa nước trong phong thủy
• Quan toả thủy khẩu: vì sao hồ rộng mà cửa nước lỏng là đất hư hoa?

Câu hỏi thường gặp

Cửu tinh trong phong thủy là gì?

Là chín dạng hình núi mượn tên chín sao Bắc Đẩu: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật.

Núi Vũ Khúc trông như thế nào?

Đỉnh tròn, thân đầy đặn, ngay ngắn như cái chuông úp – thuộc Kim, có tính thu và tụ.

Vì sao Tham Lang hợp làm tổ sơn?

Tham Lang thuộc Mộc, cao thẳng, có sức phát; long phát ra từ đó có sức đi xa.

Cửu tinh và ngũ tinh khác nhau thế nào?

Ngũ tinh chia hình núi theo năm hành; cửu tinh chia mịn hơn thành chín dạng. Cùng là cách gọi tên hình, không mâu thuẫn.

Nhà phố không có núi thì dùng cửu tinh thế nào?

Coi toà nhà phía sau là chỗ dựa, khối thấp phía trước là án; tránh khối trước cao sát hoặc có góc nhọn chĩa vào.