Quan toả thủy khẩu: vì sao hồ rộng mà cửa nước lỏng là đất hư hoa?

Thủy khẩu trong phong thủy là cửa nước của một cục đất – chỗ nước trong cục chảy ra ngoài. Người học thường mê minh đường rộng, hồ nước đẹp, mà quên nhìn ra cửa. Có một thế đất rất hay được đem ra bàn: trước mặt là cả một mặt hồ mênh mông, núi bao quanh, nhìn rất "tụ". Nhưng nhiều người làm nghề lắc đầu, bảo đó là hư hoa giả địa – đất đẹp mà rỗng. Lý do nằm ở hai chữ: quan toả.

Sách xưa có câu: "Quan toả bất khẩn, tiện thị hư hoa giả địa" – cửa khoá không chặt thì là đất hư hoa giả. Bài này giải thích quan toả là gì, vì sao nó quan trọng ngang với long và huyệt, và người hôm nay dùng nguyên lý ấy ra sao.

Thủy khẩu là gì? Cửa ra của khí

Mỗi cục đất có nước đến và nước đi. Nước đến gọi là lai thủy, nước đi gọi là khứ thủy. Chỗ nước rời khỏi cục gọi là thủy khẩu – cái miệng của nước.

Vì sao thủy khẩu quan trọng? Vì khí theo nước. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí "chạy như nước – xoắn như gió". Nước đi đâu, khí đi đó. Thủy khẩu mở toang thì khí trong cục theo nước mà đi hết. Thủy khẩu khép chặt thì khí bị giữ lại trong cục, quẩn quanh minh đường, nuôi huyệt.

Có thể hình dung một cái chậu: nước đổ vào nhiều mấy mà đáy chậu thủng thì cũng không giữ được. Thủy khẩu chính là cái lỗ của chậu. Hiểu vậy là đủ!

Quan toả là gì? Hai cánh cửa khoá nước

Quan là cửa ải, toả là ổ khoá. Quan toả là những núi, gò đứng hai bên thủy khẩu, khép lại như hai cánh cửa, chỉ để một khe hẹp cho nước chảy qua.

Một thủy khẩu có quan toả tốt thường có những đặc điểm:

1. Hai bên núi khép sát: khe nước hẹp, nước phải chảy chậm, quanh co.
2. Núi đan cài: núi bên này thò ra, núi bên kia thò vào, như răng cài nhau – sách gọi là "giao nha", "giao toả".
3. Có vật đứng giữa cửa: một gò, một tảng đá, một hòn đảo nhỏ giữa dòng – như then cài cửa. Sách gọi là "hàn môn", "la tinh", "bắc thần".
4. Nhìn từ huyệt không thấy nước đi: đứng ở huyệt nhìn ra, chỉ thấy nước đến và nước tụ, không thấy nước đi – vì cửa đã khép, khúc quanh đã che.

Câu chốt của người xưa: "Nước đến muốn thấy, nước đi không muốn thấy." Nước đến là khí vào, thấy thì vui. Nước đi là khí ra, thấy thì khí đã tán.

Vì sao hồ rộng mà quan toả lỏng là hư hoa?

Quay lại thế đất có mặt hồ mênh mông. Nhìn từ phía trước, hồ rộng, núi bao, rất đẹp. Nhưng đi vòng ra thủy khẩu thì thấy: hai bên núi ôm không chặt, khe nước mở rộng, nước ra thẳng, không có gì chắn giữa. Đó là thế quan toả bất khẩn.

Với thế ấy, có mấy điều xảy ra:

• Khí không giữ được: hồ rộng là khí đến nhiều, nhưng cửa mở rộng là khí đi cũng nhiều. Vào bao nhiêu ra bấy nhiêu.
• Gió lùa qua cửa: cửa nước mở rộng cũng là cửa gió. Gió từ ngoài lùa vào qua mặt hồ, đánh thẳng vào bờ – huyệt không tàng phong được.
• Cảnh đẹp đánh lừa: người chỉ nhìn minh đường thấy "tụ thủy" mà quên cửa, nên mới gọi là hư hoa – hoa đẹp mà không có quả.

Thầy Vũ Giới vẫn nói: "Muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài." Thủy khẩu chính là chỗ quyết định cục có "thu" được hay không. Nước nhiều mà không thu thì cũng như kiếm nhiều mà tiêu hết.

"Sơn quản nhân đinh, thủy quản tài": hiểu cho đúng

Câu "núi quản người, nước quản của" rất quen. Người ta hay hiểu đơn giản: có nước là có tiền. Hiểu như vậy là thiếu.

Nước quản tài, nhưng là nước tụ và nước được giữ, không phải nước nhiều. Một dòng sông lớn chảy thẳng qua trước mặt, không vòng, không tụ, không có quan toả – đó là nước đi qua, không phải nước của mình. Một cái ao nhỏ trước nhà mà nước trong, đầy, có chỗ thoát hẹp và vòng – đó lại là nước "của mình".

Núi quản nhân đinh cũng vậy: không phải núi cao là tốt, mà núi có tình, ôm, giữ. Núi ở thủy khẩu làm quan toả, chính là chỗ núi và nước phối hợp với nhau: núi giữ cửa cho nước. Âm dương giao hoà ở đúng chỗ ấy.

Những "then cửa" quý ở thủy khẩu

Sách xưa đặt nhiều tên cho những vật đứng ở thủy khẩu, mỗi tên chỉ một dạng:

Tên gọi	Hình dạng	Vai trò
Hàn môn	Hai núi đối nhau ở cửa nước, như hai cánh cổng	Khép cửa, thu hẹp dòng chảy.
Hoa biểu	Núi nhỏ, đá đứng giữa dòng như cột trụ	Chặn dòng, làm nước chia và chậm lại.
Bắc thần	Núi đá cao, lớn, ngay ngắn đứng ở thủy khẩu	Như sao Bắc Cực trấn giữ – được coi là cách rất quý.
La tinh	Gò đất hoặc đá tròn giữa dòng nước	Như then cài, giữ khí không thoát.
Giao nha	Hai dãy núi thò ra đan cài như răng	Làm nước chảy chữ chi, quanh co.

Không cần nhớ hết tên. Chỉ cần nhớ cái lý: mọi thứ làm cho nước ra chậm, ra quanh co, ra hẹp, đều là giữ khí. Mọi thứ làm cho nước ra nhanh, thẳng, rộng, đều là tán khí.

Cách đọc thủy khẩu khi đi thực địa

Người học có thể tập theo trình tự:

1. Tìm hướng nước đi: đứng ở chỗ định xem, nhìn xem nước trong cục chảy về đâu. Nếu không thấy nước, nhìn địa hình thấp dần về phía nào.
2. Đi ra cửa nước: đừng chỉ đứng ở huyệt. Phải đi ra tận thủy khẩu mà nhìn.
3. Xem hai bên: núi khép hay mở, cao hay thấp, có đan cài không.
4. Xem giữa dòng: có gò, đá, đảo nào không.
5. Quay lại huyệt: từ huyệt nhìn ra, có thấy nước đi không. Thấy rõ dòng nước đi thẳng ra là cửa hở.

Thầy Vũ Giới giảng: "Xem phong thủy mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Nhiều phái lý khí lập hướng theo thủy khẩu – nhưng nếu thủy khẩu đã hở về hình, thì lập hướng nào cũng khó giữ được khí.

Thủy khẩu và nước đến: hai đầu của một dòng khí

Một cục đất hoàn chỉnh cần cả hai đầu: nước đến có nguồn, nước đi có khoá. Thiếu đầu nào cũng là thiếu.

Nước đến – lai thủy – nên đến từ xa, uốn lượn, nhiều nhánh hợp lại, như người khách từ xa tìm về. Nước đến thẳng, gấp, đâm vào huyệt là nước xung, mang khí dữ. Nước đến từ chỗ bẩn, ao tù, mương rác là mang khí đục.

Nước đi – khứ thủy – nên đi chậm, quanh co, qua cửa hẹp, có vật chắn, và khuất khỏi tầm nhìn của huyệt. Nước đi thẳng, nhanh, mở rộng là khí tán.

Giữa hai đầu ấy là minh đường – chỗ nước dừng lại, tụ lại, quẩn quanh trước khi đi. Ba phần ấy hợp lại thành một "dòng khí" hoàn chỉnh: đến – tụ – đi. Người xưa đọc nước là đọc cả ba, không chỉ nhìn một khúc.

Với nhà ở, có thể hình dung: cổng là chỗ nước đến, sân và phòng khách là minh đường, cửa sau là chỗ nước đi. Cổng mở đón, sân rộng vừa phải để khí dừng, cửa sau nhỏ và không thẳng hàng với cổng – đó là một "dòng khí" lành cho căn nhà. Nhìn được như vậy là đã đem nguyên lý thủy khẩu từ núi về phố.

Ba sai lầm khi xét thủy khẩu

Thứ nhất: chỉ nhìn minh đường, không nhìn cửa

Đây là sai lầm phổ biến nhất. Minh đường đẹp làm người ta hài lòng, không ai đi ra cửa nước. Đến khi ra thì mới thấy cửa hở.

Thứ hai: thấy nước nhiều là tưởng tài nhiều

Hồ to, sông lớn chưa chắc là của mình. Nước phải tụ, phải ôm, phải có quan toả giữ lại.

Thứ ba: khoá cửa bằng mọi giá

Ngược lại, có người thấy cửa hở thì muốn đắp đập, xây tường, chặn kín. Khoá kín quá thì nước đọng, khí trệ, thành ao tù. Quan toả tốt là khép chứ không bít – nước vẫn đi, chỉ là đi chậm và vòng.

Đại đạo chí giản: giữ mà không bít, mở mà không tán.

Bài học cho dương trạch: "thủy khẩu" của nhà phố

Trong thành phố, "nước" chính là đường đi, dòng người, dòng xe. Mỗi khu dân cư, mỗi con hẻm, mỗi căn nhà cũng có "thủy khẩu" của nó:

• Khu dân cư: lối ra của khu là thủy khẩu. Khu có cổng, có khúc quanh ở lối ra, có cây xanh hai bên cổng – là có quan toả. Khu mở toang ra đại lộ, đường thẳng tắp – là cửa hở.
• Con hẻm: hẻm thông hai đầu thẳng tắp như ống thổi là khí đi qua. Hẻm cụt hoặc có khúc quanh là khí được giữ.
• Căn nhà: cửa sau, cửa phụ, ống thoát nước là "thủy khẩu" của nhà. Cửa trước nhìn thẳng ra cửa sau là thế "xuyên đường" – khí vào trước ra sau ngay lập tức.

Cách chữa cho nhà: đặt bình phong, tủ, kệ, cây xanh giữa hai cửa thẳng hàng; làm cửa sau nhỏ hơn cửa trước; tổ chức lối thoát nước có khúc, không thẳng ra đường. Phong thủy là y học cho đất đai – cửa hở thì khép bớt, không cần bít kín.

Đọc ảnh một thế đất có hồ rộng

Khi gặp ảnh flycam một vùng đất có hồ rộng giữa núi, kèm câu hỏi "đất này tốt không?", người học hãy làm ngay một việc: tìm thủy khẩu trong ảnh. Hồ thoát nước ra ở đâu? Chỗ ấy hẹp hay rộng? Hai bên có núi khép không? Có gò, đảo nào ở giữa không?

Nhiều khi ảnh chỉ chụp minh đường, không thấy cửa nước. Khi ấy câu trả lời đúng là: "Chưa thấy thủy khẩu, chưa nói được." Đèn pin không tự soi sáng chính nó đâu các bạn – thấy đẹp mà kết luận ngay thì chính mình bỏ sót cái quan trọng nhất.

Tóm lại: thủy khẩu là cửa ra của khí; quan toả là những núi, gò khoá cửa ấy. Hồ rộng, minh đường đẹp mà quan toả lỏng thì khí vào bao nhiêu ra bấy nhiêu – đó là hư hoa giả địa. Quan toả tốt là khép mà không bít: nước vẫn đi, nhưng đi chậm, đi quanh, và từ huyệt nhìn ra không thấy nước đi.

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• La kinh Liên Hoa – xác định phương vị thủy khẩu so với huyệt, nhà (miễn phí).
• Lập Cục Pháp – lập cục, định tâm cho căn nhà (miễn phí).
• Vẽ mặt bằng – vẽ cửa, lối đi để xem "thủy khẩu" của nhà (miễn phí).

Bài liên quan

• Thủy tụ và thủy tán: đọc hồ nước nhiều nhánh giữa đồi phong thủy
• Thái Cực tỏa thủy: thế nước uốn khúc tụ khí trong phong thủy
• Tụ thủy cục là gì: nước tụ, nước ôm trong phong thủy
• Kiềm huyệt là gì? Hai tay núi ôm, minh đường mở trong phong thủy

Câu hỏi thường gặp

Thủy khẩu là gì?

Là chỗ nước trong một cục đất chảy ra ngoài – cửa ra của nước và cũng là cửa ra của khí.

Quan toả là gì?

Là những núi, gò đứng hai bên hoặc giữa thủy khẩu, khép cửa nước lại cho nước chảy chậm, quanh co, giữ khí trong cục.

Hồ nước trước nhà càng rộng càng tốt?

Không hẳn. Hồ phải tụ và có chỗ thoát được khép lại. Rộng mà cửa nước mở toang thì khí tán.

Nhà có cửa trước thẳng cửa sau có sao không?

Đó là thế khí vào ra ngay, giống thủy khẩu hở. Nên đặt bình phong, kệ, cây xanh ở giữa để khí đi vòng.

Có nên chặn kín đường thoát nước để giữ tài?

Không. Chặn kín thì nước đọng, khí trệ. Quan toả tốt là khép chứ không bít.