Điểm huyệt lệch một chút có sao không? Công phu trong phong thủy

Điểm huyệt lệch một chút có sao không? Đây là câu hỏi mà người mới học phong thủy hay hỏi, và người làm nghề lâu năm lại càng ngẫm nhiều. Nhìn một thế đất đẹp, ai cũng chỉ được "khoảng chỗ này". Nhưng chấm đúng một điểm – trước một bước hay sau một bước, trái nửa sải hay phải nửa sải – thì không phải ai cũng làm được. Người xưa có câu: "Tam niên tầm long, thập niên điểm huyệt" – ba năm học tìm long, mười năm học chấm huyệt.

Công phu nằm ở đúng cái "một chút" ấy. Bài này giải thích vì sao huyệt lại nhỏ như vậy, lệch một chút về mỗi phía thì khác nhau thế nào, và người không làm nghề nên hiểu điều này ra sao khi xem nhà, xem mộ.

Vì sao huyệt chỉ là "một chút"?

Hình dung long mạch như một dòng nước ngầm chảy trong lòng đất. Dòng ấy chạy từ núi tổ, qua bao nhiêu khúc khởi phục, thắt mở, rồi đến một chỗ thì dừng lại, tụ lại. Chỗ tụ ấy không phải cả một quả đồi. Nó chỉ là một vùng nhỏ – người xưa gọi là huyệt trường.

Huyệt trường nhỏ vì ba lẽ:

1. Khí tụ ở điểm giao: khí của long từ sau tới, khí của nước từ trước về, khí của sa hai bên ôm vào. Chỗ ba dòng ấy gặp nhau là một điểm, không phải một mặt bằng.
2. Kín gió chỉ ở một chỗ: lùi ra sau thì lên cao, gió thổi; tiến ra trước thì xuống thấp, nước gom. Chỗ vừa kín gió vừa khô ráo chỉ là một khoảng hẹp.
3. Đất huyệt khác đất quanh: đất ở huyệt thường mịn, chắc, màu tươi. Ra khỏi vùng ấy vài bước, đất đã khác – thô hơn, ẩm hơn hoặc lẫn đá.

Thầy Vũ Giới giảng: "Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn." Mỏ vàng thì có mạch. Đào trúng mạch là vàng, lệch mạch vài thước là đất. Huyệt cũng vậy.

Lệch trước, lệch sau: khác nhau thế nào?

Huyệt nằm trên một trục từ núi chủ phía sau ra minh đường phía trước. Lệch theo trục này có hai trường hợp:

Lệch lên phía sau (quá cao)

Đặt huyệt lên cao hơn chỗ khí dừng là đặt vào chỗ khí còn đang chạy. Người xưa gọi là "thoát khí" hay "cưỡi long" chưa tới chỗ dừng. Chỗ cao thường lộ gió, đất mỏng, dễ khô cằn. Khí chưa tụ đã bị gió thổi tan.

Lệch xuống phía trước (quá thấp)

Đặt huyệt xuống thấp hơn là đặt ra khỏi chỗ khí kết, vào vùng minh đường. Ở đây đất trũng, nước gom, ẩm thấp. Người xưa gọi là "thoát mạch" – mạch đã dừng ở trên mà mình lại ngồi xuống dưới.

Cả hai trường hợp đều không phải là "hơi kém một chút". Một bên là khí chưa tới, một bên là khí đã qua. Cái huyệt thật nằm ở giữa, vừa đúng chỗ mạch dừng.

Lệch trái, lệch phải: khác nhau thế nào?

Trục thứ hai là trục ngang, giữa Thanh Long bên trái và Bạch Hổ bên phải (đứng ở huyệt nhìn ra).

• Lệch về phía long: huyệt áp sát tay long. Nếu long mạnh, cao, gần thì huyệt bị ép, khí bên long đè lên.
• Lệch về phía hổ: huyệt áp sát tay hổ. Hổ mạnh mà huyệt áp vào thì càng dữ; sách xưa kỵ "hổ cao áp huyệt".
• Đúng giữa chưa chắc đúng: nhiều người nghĩ cứ chính giữa hai tay là huyệt. Nhưng nếu long hổ không đều, khí dồn về một bên, thì huyệt cũng phải lệch theo. Chính giữa theo thước chưa chắc là chính giữa của khí.

Đây chính là nguyên lý tâm biểu kiến khác tâm thực mà Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn giảng. Tâm biểu kiến là chính giữa nhìn thấy bằng mắt, đo bằng thước. Tâm thực là chỗ khí thật sự tụ. Hai cái ấy có khi trùng, có khi lệch nhau một khoảng.

"Một chút" còn là độ sâu và hướng

Lệch không chỉ trên mặt đất. Còn hai chiều nữa:

• Độ sâu: khí đi trong lòng đất ở một tầng nhất định. Đào nông quá thì chưa chạm khí, đào sâu quá thì qua mất tầng khí, có khi chạm nước ngầm. Người xưa gọi là "thâm thiển" – sâu nông.
• Hướng và phân kim: cùng một huyệt, xoay lệch vài độ là đã sang một cung khác trên la kinh. Mỗi cung mang một tính khí.

Vậy là "một chút" có ít nhất bốn chiều: trước – sau, trái – phải, nông – sâu, hướng. Đúng cả bốn thì mới gọi là điểm huyệt. Đây là phần thủ pháp, phải dạy trực tiếp ở thực địa, không thể học qua sách hay qua ảnh.

Thầy Vũ Giới vẫn nói: "Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp." Bài viết chỉ nói được vì sao phải chính xác, không nói được cách chính xác.

Làm sao người làm nghề nhận ra "đúng một chút"?

Không có máy móc nào thay được nhãn pháp. Nhưng có những dấu hiệu mà người học lâu năm dựa vào:

1. Cầu tinh, huyệt tinh: phía sau huyệt thường có một gò nhỏ như cái gối; phía trước có một gờ nhỏ như cái môi (thần). Huyệt nằm giữa gối và môi.
2. Thủy giới: hai đường nước rất nhỏ chạy hai bên rồi hợp lại phía trước huyệt. Chỗ hợp ấy giới hạn huyệt trường.
3. Đất huyệt: đào thử thấy đất mịn, chắc, màu tươi, gọi là "thổ sắc".
4. Cảm nhận khi đứng: đứng ở huyệt thật thấy kín gió, yên, ấm; nhìn ra thì minh đường, án sơn, triều sơn đều quay về mình.
5. Án và triều ứng: đứng đúng chỗ thì núi án thấp gần như cái bàn trước mặt, núi triều xa cao như người đứng chầu. Lệch đi vài bước là cảnh ấy đã méo.

Năm dấu hiệu ấy phải cùng ứng mới chắc. Chỉ dựa vào một dấu hiệu thì dễ sai. Đó là lý do người xưa nói phải mười năm.

Ba hiểu lầm hay gặp về điểm huyệt

Hiểu lầm thứ nhất: "đất tốt rồi thì đặt đâu cũng được"

Một thế đất có thể rất tốt về đại cục – long đẹp, nước ôm, sa đủ. Nhưng đặt huyệt sai chỗ thì như có mỏ vàng mà đào trượt mạch. Đại cục tốt là điều kiện cần, điểm huyệt đúng mới là điều kiện đủ.

Hiểu lầm thứ hai: "la kinh sẽ chỉ chỗ huyệt"

La kinh dùng để lập hướng, phân kim sau khi đã có huyệt. La kinh không tìm được huyệt. Thầy Vũ Giới giảng: "Xem phong thủy mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Tổ Dương Công cứu bần cũng tìm huyệt bằng mắt, không cần la bàn.

Hiểu lầm thứ ba: "lệch một chút thì sửa lại hướng là được"

Hướng không sửa được vị trí. Huyệt lệch khỏi chỗ khí kết thì xoay hướng nào cũng là xoay trên chỗ không có khí. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì.

Bài học cho nhà ở: định tâm sai một chút

Nhà ở cũng có "huyệt" của nó – đó là tâm nhà. Mọi phép phong thủy dương trạch, từ Bát Trạch đến Huyền Không, đều bắt đầu từ việc đứng ở tâm nhà mà chia cung. Tâm sai một chút thì cả tám cung lệch theo.

Hay gặp nhất là mấy trường hợp:

• Lấy tâm theo khu đất thay vì theo khối nhà: nhà chỉ chiếm một phần mảnh đất, lấy giữa mảnh đất là sai.
• Nhà khuyết góc, nhô góc: tâm hình học khác hẳn chỗ người tưởng.
• Nhà nhiều tầng có lệch khối: tầng trên đua ra, tầng dưới lùi vào, tâm mỗi tầng một khác.
• Bỏ qua sân, giếng trời: có cần tính vào hay không phụ thuộc cách khí đi trong nhà.

Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, phải lập cực điểm – định đúng thái cực – rồi mới lập sơn hướng. Đó là tinh thần "Thiên tâm thập đạo". Gia chủ có thể dùng công cụ Lập Cục Pháp để xác định tâm thực của căn nhà mình trước, rồi mới bàn đến hướng bếp, hướng giường, bàn thờ.

"Sai một li, đi một dặm": vì sao người xưa cẩn trọng đến vậy

Trong nghề âm trạch, người xưa rất kỵ việc chấm huyệt vội. Có thầy đi đi lại lại một quả đồi suốt mấy ngày, sáng nhìn, chiều nhìn, ngày nắng nhìn, ngày mưa nhìn, rồi mới cắm một cây cọc. Có thầy chờ đến mùa mưa để xem nước đi đâu, đọng ở đâu, rồi mới quyết. Sự cẩn trọng ấy không phải làm màu. Nó đến từ chỗ hiểu rằng huyệt là một điểm, và một khi đã táng thì không thể "chỉnh lại một chút" như kê lại cái bàn.

Với nhà ở cũng vậy. Một khi móng đã đổ, cột đã dựng, thì tâm nhà gần như cố định. Sửa sau rất tốn kém. Cho nên việc định tâm, định vị trí cửa, vị trí cầu thang, giếng trời phải làm ngay từ lúc vẽ mặt bằng – đó là lúc "một chút" còn rẻ nhất.

Người học phong thủy nên giữ thói quen ấy: nhìn nhiều lần, nhìn ở nhiều thời điểm, nhìn từ nhiều điểm đứng. Đại nghi đại ngộ, tiểu nghi tiểu ngộ, bất nghi bất ngộ – nghi nhiều thì ngộ nhiều. Cái "một chút" chỉ hiện ra với người chịu nghi, chịu kiểm, chịu đi lại nhiều lần trên cùng một mảnh đất.

Và cũng nên khiêm tốn với chính mình: có những thế đất mà người làm nghề lâu năm cũng phải nói "chỗ này khó", "cần xem thêm". Nói được câu ấy không phải là kém, mà là biết giới hạn của mắt mình ở một thời điểm. Người dám chấm ngay mọi huyệt chỉ sau một cái nhìn, thường là người chưa từng thấy mình sai.

Vì sao không nên điểm huyệt qua ảnh hay qua bản đồ

Ngày nay có ảnh vệ tinh, ảnh flycam, bản đồ địa hình. Đó là những công cụ rất tốt để đọc đại cục: thấy được long mạch chạy từ đâu, nước đi về đâu. Nhưng để điểm huyệt thì không đủ:

• Ảnh không cho biết gió thật ở huyệt.
• Ảnh không cho thấy đất mịn hay thô, khô hay ẩm.
• Ảnh làm phẳng độ cao, những gờ nhỏ, gò nhỏ quanh huyệt gần như không thấy.
• Ảnh không cho biết án, triều "quay về" mình hay không khi đứng ở một điểm cụ thể.

Cho nên trả lời đúng cho câu "lệch một chút có sao không?" khi nhìn qua ảnh là: "Có sao. Nhưng lệch hay không, phải đến tận nơi mới biết." Đèn pin không tự soi sáng chính nó đâu các bạn.

Tóm lại: huyệt là một điểm, không phải một vùng. Lệch trước thì thoát mạch, lệch sau thì thoát khí, lệch ngang thì bị ép, lệch độ sâu thì không chạm khí. Công phu của nghề nằm ở cái "một chút" ấy – và cái một chút ấy chỉ luyện được bằng chân đi, mắt nhìn, có thầy chỉ dẫn.

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Lập Cục Pháp – xác định tâm thực của căn nhà, mảnh đất (miễn phí).
• La kinh Liên Hoa – lập hướng, phân kim sau khi đã định tâm (miễn phí).
• Vẽ mặt bằng – vẽ khối nhà để định tâm cho đúng (miễn phí).

Bài liên quan

• Định tâm thế đất: vị trí quan trọng nhất trong phong thủy ở đâu?
• Kiềm huyệt là gì? Hai tay núi ôm, minh đường mở trong phong thủy
• Chân huyệt, giả huyệt, hoa huyệt: phân biệt trong phong thủy
• Cách tìm huyệt trong phong thủy: vì sao khó và nên nhìn từ đâu

Câu hỏi thường gặp

Huyệt trường rộng bao nhiêu?

Tuỳ thế đất, nhưng thường chỉ là một khoảng nhỏ so với cả quả đồi. Vì vậy mới có câu "tam niên tầm long, thập niên điểm huyệt".

Điểm huyệt quá cao thì sao?

Đặt quá cao là đặt vào chỗ khí chưa dừng, thường lộ gió, đất mỏng – gọi là thoát khí.

Điểm huyệt quá thấp thì sao?

Đặt quá thấp là ra khỏi chỗ khí kết, xuống vùng trũng nước gom, ẩm thấp – gọi là thoát mạch.

La kinh có tìm được huyệt không?

Không. La kinh dùng để lập hướng sau khi đã có huyệt. Huyệt phải tìm bằng hình thế, bằng nhãn pháp.

Nhà ở thì "huyệt" là gì?

Với nhà ở, tương ứng với huyệt là tâm nhà. Định tâm sai một chút thì cả tám cung lệch theo, nên phải xác định tâm thực trước khi xét hướng.