Cách tìm huyệt trong phong thủy: vì sao khó và nên nhìn từ đâu

Cách tìm huyệt trong phong thuỷ là phần mà ai học địa lý cũng muốn biết nhất, và cũng là phần khó nhất. Thử hình dung một tấm ảnh chụp từ trên cao: một vùng đồi xanh nhấp nhô, trên đó đánh dấu bảy chấm đỏ ở bảy vị trí khác nhau, kèm câu hỏi "huyệt ở chấm nào?". Người mới nhìn thì thấy chấm nào cũng có lý. Người học lâu năm cũng phải ngồi ngẫm một lúc. Có thầy nói thật: "Cái này tôi nhìn cũng khó, các bạn trẻ mắt tinh hơn, thử tìm xem."

Câu nói ấy không phải khiêm tốn cho có. Nó nói đúng bản chất của việc tầm huyệt: khó, cần mắt, cần thời gian, và không ai dám chắc chỉ qua một tấm ảnh. Bài này không chỉ ra chấm nào đúng. Bài này nói vì sao tìm huyệt khó, và người học nên tập nhìn theo thứ tự nào.

Vì sao tìm huyệt khó?

Cổ nhân có câu: "Ba năm tầm long, mười năm điểm huyệt." Tìm được long mạch đã khó, điểm đúng huyệt còn khó hơn gấp bội. Có mấy lý do:

• Huyệt nhỏ, cục lớn. Một vùng đồi rộng hàng chục mẫu, chỗ khí thật sự dừng có khi chỉ bằng một khoảnh nhỏ. Lệch vài bước là đã ra khỏi huyệt.
• Nhiều chỗ "trông giống". Đồi nào cũng có chỗ bằng, chỗ lõm, chỗ ôm. Giống mà không phải mới là cái bẫy.
• Khí không nhìn thấy. Ta chỉ thấy hình, rồi từ hình suy ra khí. Suy đúng cần mắt luyện lâu năm.
• Đất thay đổi. Đường mới mở, cây bị chặt, mương bị lấp – hình hôm nay khác hình năm xưa.

Thầy Vũ Giới giảng: "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Huyệt nằm trong hình. Chưa đọc được hình thì đừng vội hỏi la kinh.

Tầm huyệt bắt đầu từ chỗ không phải là huyệt

Khi có nhiều điểm để chọn, cách khôn ngoan không phải là tìm ngay điểm đúng, mà là loại dần những điểm chắc chắn sai. Đây là cách nhìn của người thợ: chưa biết cái gì đúng thì trước hết bỏ cái gì hỏng.

Có mấy loại vị trí thường loại được sớm:

1. Đỉnh đồi trơ trọi. Đứng giữa gió bốn phía, khí tán. Đỉnh cao là nơi khí khởi, không phải nơi khí dừng.
2. Giữa sống núi đang đi. Mạch còn chạy, khí chưa dừng. Đặt ở đây như đặt nhà giữa dòng nước.
3. Đáy khe hẹp. Nơi nước dồn, gió lùa, ẩm thấp. Khí có tụ thì cũng là khí âm nặng.
4. Sườn dốc đứng. Đất trượt, khí trượt theo, không có chỗ đậu.
5. Chỗ bị núi khác chĩa thẳng vào. Có hình sát, khí bị xung.

Loại xong năm loại trên, số điểm còn lại thường đã ít đi nhiều. Lúc đó mới bắt đầu so sánh kỹ những điểm còn lại.

Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."

Bốn dáng huyệt cơ bản: Oa, Kiềm, Nhũ, Đột

Cổ thư tóm các dáng huyệt vào bốn hình cơ bản. Thuộc bốn dáng này là có bảng chữ cái để đọc huyệt.

• Oa – hình lõm như cái tổ, cái chảo. Huyệt nằm trong lòng lõm, xung quanh có gờ ôm. Dáng này thuộc dương huyệt, thường gặp ở núi cao.
• Kiềm – hình như hai càng kìm, hai nhánh đất dang ra hai bên, huyệt ở giữa chỗ hai càng khép. Cũng là dương huyệt.
• Nhũ – hình như bầu vú, một khối đất nhô ra mềm mại giữa hai cánh. Huyệt ở trên khối nhô đó. Đây là âm huyệt.
• Đột – hình gò nổi lên trên mặt đất bằng, như cái bọc. Huyệt ở trên gò. Thường gặp ở đồng bằng, cũng là âm huyệt.

Oa, Kiềm là lõm – thuộc dương vì nhận khí vào. Nhũ, Đột là lồi – thuộc âm vì khí đã kết thành khối. Nhất âm nhất dương chi vị đạo: núi cao thì tìm chỗ lõm, đồng bằng thì tìm chỗ lồi. Đó là âm dương giao nhau mà sinh huyệt.

Biết bốn dáng chưa phải biết điểm huyệt. Mỗi dáng lại có nhiều biến thể: lõm sâu, lõm nông; càng dài, càng ngắn; nhũ to, nhũ nhỏ; đột cao, đột thấp. Đọc biến thể và đặt đúng điểm là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Những dấu hiệu chung của một chỗ kết

Dù dáng nào, chỗ kết thật thường có chung mấy dấu hiệu. Đây là lý pháp, người học có thể dùng để so sánh các điểm còn lại sau khi đã loại trừ:

1. Có mạch đi vào. Phía sau điểm có sống đất nối lên phụ mẫu sơn, không bị cắt đứt.
2. Có long hổ ôm. Hai bên có nhánh đất, nhánh núi vòng lại, dù cao hay thấp.
3. Có minh đường. Phía trước có khoảng đất bằng vừa phải để khí lắng xuống.
4. Có nước giới hạn. Trước minh đường có dòng nước, ruộng trũng, ao hồ ngăn khí lại.
5. Có án sơn. Xa hơn phía trước có gò, núi thấp làm bàn án, che khí khỏi thoát ra.
6. Đất ở điểm đó tốt. Đất mịn, chắc, có màu sắc tươi, không ẩm úng, không sỏi đá vụn.

Điểm nào đủ nhiều dấu hiệu hơn thì gần với huyệt hơn. Nhưng nhớ: đủ dấu hiệu trên ảnh vẫn chưa phải là kết luận. Có những thứ ảnh không cho thấy – độ dốc thật, chất đất, hướng gió, mạch nước ngầm.

Vì sao không nên điểm huyệt qua ảnh?

Ảnh chụp từ trên cao rất có ích để nhìn tổng thể. Nhưng nó cũng có những giới hạn mà người học phải biết:

• Ảnh làm phẳng độ cao. Chụp thẳng từ trên xuống thì đồi cao và đồi thấp trông gần như nhau. Dốc thoải hay dốc đứng khó phân.
• Cây che mất đất. Rừng rậm phủ kín thì không thấy được sống đất, khe nước bên dưới.
• Không có gió, không có nước chảy. Ảnh tĩnh không cho biết gió thổi hướng nào, nước chảy mạnh hay yếu.
• Có thể đã chỉnh màu, chỉnh hình. Ảnh trên mạng nhiều khi đã qua xử lý, thậm chí được dựng lại.

Vì vậy, bài tập "tìm huyệt trong ảnh" là để luyện mắt, không phải để kết luận. Người có đạo đức nghề không điểm huyệt cho gia chủ chỉ qua một tấm ảnh. Thầy Vũ Giới giảng: "Việc đời trả bằng thể xác, việc nghề này trả bằng linh hồn." Điểm sai một huyệt, cái giá không nhỏ.

Những lỗi hay gặp khi đoán huyệt

Chọn điểm đẹp nhất

Mắt người tự nhiên bị hút vào chỗ đẹp: chỗ cây xanh mướt, chỗ nhìn ra cảnh rộng. Nhưng chỗ nhìn ra cảnh rộng thường là chỗ cao, lộ gió. Huyệt thật hay nằm ở chỗ khiêm tốn, kín đáo, được che chở.

Chọn điểm ở giữa

Có người nghĩ huyệt phải nằm chính giữa vùng đất. Thật ra khí dừng ở đâu là do hình núi, dáng nước quyết định, không theo phép chia đôi. Tâm biểu kiến và tâm thực nhiều khi lệch nhau.

Chọn theo số đông

Khi nhiều người cùng đoán, ý kiến đông chưa chắc là đúng. Mỗi người nhìn theo thói quen của mình. Người học nên tự lập luận: vì sao loại điểm này, vì sao giữ điểm kia, rồi mới so với người khác.

Đoán xong là tin luôn

Đoán qua ảnh chỉ là giả thuyết. Giả thuyết phải được kiểm chứng tại chỗ. Đại nghi đại ngộ, tiểu nghi tiểu ngộ, bất nghi bất ngộ – người không biết nghi ngờ chính mình thì khó tiến xa trong nghề này.

Bốn lỗi này đều do muốn có đáp án nhanh. Tầm huyệt dạy người ta kiên nhẫn: nhìn lâu, nghĩ kỹ, đi nhiều, và luôn giữ một phần dè dặt.

Lộ trình luyện mắt tầm huyệt

Phong thuỷ không có "mì ăn liền". Mắt tầm huyệt được luyện qua thời gian, theo thứ tự:

1. Thuộc lý. Nắm Long – Huyệt – Sa – Thuỷ, bốn dáng huyệt, các dấu hiệu chỗ kết. Đây là phần đọc sách, học lý thuyết.
2. Luyện qua ảnh và bản đồ. Tập loại trừ, tập so sánh, tập đặt câu hỏi. Mỗi tấm ảnh là một bài tập.
3. Đi thực địa có thầy. Đứng tại chỗ, cảm gió, xem đất, nghe thầy chỉ vì sao chỗ này được, chỗ kia không. Đây là phần không sách nào thay được.
4. Tự xem rồi đối chiếu. Tự đi, tự điểm, rồi đem về hỏi thầy. Sai thì sửa, đúng thì nhớ.

Phong thuỷ sư cần thời gian dài để đi đủ bốn tầng: đọc sách, học lý thuyết, giải đáp trực tiếp, và đi thực địa. Thiếu tầng cuối thì mắt chỉ là mắt nhìn ảnh.

Tầm huyệt và lập cục cho nhà ở

Với nhà phố, ta không đi tìm huyệt trên đồi. Nhưng cách nghĩ loại trừ và đọc dấu hiệu vẫn dùng được khi chọn đất, chọn nhà:

• Loại trước những lô đất bị đường đâm thẳng, nằm cuối dốc, sát kênh rạch ô nhiễm, góc nhọn đối diện công trình lớn.
• So sánh những lô còn lại theo dấu hiệu: có tựa phía sau không, hai bên có che không, trước mặt có khoảng thở không.
• Trong một căn nhà, "huyệt" là chỗ khí tụ nhất – thường là nơi đặt bàn thờ, phòng chủ, bếp – và phải được định từ cái tâm đúng.

Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn, lập cục là luyện bùn thành vàng. Không tìm được huyệt tự nhiên, ta vẫn có thể lập cục để tạo chỗ tụ khí. Đó là tinh thần "Kiếp mạch thủ khí" mà Liên Hoa hay nói.

Một điều nữa: người xưa tầm huyệt không chỉ nhìn bằng mắt mà còn dùng cả thân thể. Đứng ở chỗ kết thật, người ta thường thấy dễ chịu, gió dịu lại, tiếng động bên ngoài như nhỏ đi, tầm nhìn ra phía trước vừa vặn, không bị chói, không bị chặn. Cảm giác ấy không thay được lý pháp, nhưng là một tín hiệu để người học dừng lại xem kỹ hơn. Ngược lại, đứng chỗ nào thấy bồn chồn, gió quất, lưng trống trải, thì dù hình trên ảnh có đẹp cũng nên dè dặt. Lý và cảm phải đi cùng nhau, lý dẫn đường, cảm kiểm tra.

Tóm lại: tìm huyệt khó vì huyệt nhỏ mà cục lớn, nhiều chỗ trông giống mà không phải, và khí không nhìn thấy. Cách đúng là loại trừ trước, so sánh sau; thuộc bốn dáng Oa – Kiềm – Nhũ – Đột; đọc đủ dấu hiệu chỗ kết; và kiểm chứng tại thực địa. Ảnh chỉ để luyện mắt, không để kết luận.

Đại đạo chí giản. Hiểu vậy là đủ!

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi bàn đến huyệt và hướng.
• Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ lô đất, đường, nhà xung quanh để loại trừ vị trí xấu.
• La kinh Liên Hoa: đo sơn hướng sau khi đã định đúng chỗ kết.

Bài liên quan

• Một long mạch kết mấy huyệt? Thế song kết
• Tổ sơn, thiếu tổ, phụ mẫu sơn
• Định tâm thế đất: vị trí quan trọng nhất
• Long – Huyệt – Sa – Thủy

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nói "ba năm tầm long, mười năm điểm huyệt"?

Vì tìm long mạch đã khó, mà điểm đúng huyệt còn khó hơn nhiều: huyệt nhỏ trong một cục lớn, nhiều chỗ trông giống, và khí không nhìn thấy, phải suy từ hình.

Bốn dáng huyệt cơ bản là gì?

Oa (lõm như tổ), Kiềm (hai càng kìm), Nhũ (khối nhô như bầu vú) và Đột (gò nổi trên đất bằng). Oa, Kiềm thuộc dương; Nhũ, Đột thuộc âm.

Có thể điểm huyệt qua ảnh không?

Ảnh giúp luyện mắt và nhìn tổng thể, nhưng làm phẳng độ cao, bị cây che, không có gió, có thể đã chỉnh sửa. Kết luận phải đứng tại thực địa.

Nên bắt đầu tìm huyệt từ đâu?

Bắt đầu bằng loại trừ: bỏ đỉnh trơ, sống mạch đang đi, đáy khe, sườn dốc đứng, chỗ bị hình sát chĩa vào. Sau đó mới so sánh các điểm còn lại theo dấu hiệu chỗ kết.

Nhà phố có "huyệt" không?

Theo nghĩa rộng, huyệt của căn nhà là nơi khí tụ nhất, cần định từ cái tâm đúng. Không có huyệt tự nhiên thì có thể lập cục để tạo chỗ tụ khí.