Vạn mã quy tào – còn gọi là thiên quân bái tướng – là một trong những thế núi hùng vĩ nhất mà sách địa lý xưa mô tả. Có một tấm ảnh chụp từ trên không một vùng như vậy: phía xa là một khối núi đá lớn với nhiều đỉnh nhô cao như vị tướng ngồi trên đài; phía trước là hàng trăm quả đồi nhỏ xanh rì, chạy lớp lớp về phía khối núi lớn như đàn ngựa đang phi về chuồng. Dòng chữ trên ảnh: "Vạn mã quy tào, cũng gọi là thiên quân bái tướng". Lời bình kèm theo là mấy câu thơ, đại ý: một vị tướng ngồi trên đỉnh cao nhất, nghìn ngọn núi, vạn con ngựa đều quay về chầu.
Bài này giải thích thế vạn mã quy tào là gì, vì sao nó được coi là quý, điều kiện để thế này thật sự "quy" chứ không phải "tán", và bài học cho người xem đất từ hình ảnh hùng tráng ấy.
Vạn mã quy tào là gì?
"Vạn mã" là vạn con ngựa. "Quy tào" là về chuồng, về máng ăn. Hình ảnh là đàn ngựa từ khắp nơi đổ về một chỗ. Trong địa lý, đây là thế mà một ngọn núi chủ cao lớn đứng ở giữa hoặc phía sau, xung quanh là vô số núi đồi nhỏ hơn, tất cả đều có hướng chạy về phía ngọn chủ.
"Thiên quân bái tướng" – nghìn quân lạy tướng – là cách gọi khác cùng một ý: ngọn chủ như vị tướng, các núi nhỏ như quân lính đang quỳ lạy, chầu về.
Thầy Vũ Giới giảng: "Hình nào khí đó." Khi hàng trăm núi nhỏ cùng quay về một hướng, khí của cả vùng cũng theo đó mà dồn về. Đây là hình ảnh của sự quy tụ, của trung tâm, của uy lực – vì vậy người xưa coi là thế đại quý.
Điều kiện để thế "quy" thật sự
Nhìn một vùng có nhiều đồi nhỏ và một núi lớn, nhiều người gọi ngay là vạn mã quy tào. Nhưng thế này đòi hỏi những điều kiện rõ ràng:
- Có một ngọn chủ rõ ràng. Phải có một khối núi nổi bật hẳn, đứng vững, có uy. Nhiều đỉnh ngang nhau thì là "quần hùng" chứ không phải "một tướng".
- Các núi nhỏ có hướng. Đồi nhỏ phải có dáng "chạy" – đầu hướng về ngọn chủ, đuôi kéo ra ngoài. Đồi tròn đứng yên không hướng thì chưa phải ngựa đang về.
- Hướng chạy đồng nhất. Phần lớn đồi cùng quay về một chỗ. Mỗi đồi một hướng là ngựa chạy loạn, không phải quy tào.
- Có trật tự gần xa. Gần ngọn chủ đồi lớn hơn, xa thì nhỏ dần – như hàng ngũ có thứ bậc.
- Có nước dẫn về. Các khe giữa đồi dẫn nước về phía ngọn chủ hoặc về một minh đường chung. Nước tản ra mọi phía là thế tán.
Đủ năm điều kiện mới gọi là vạn mã quy tào thật. Thiếu thì có khi lại là "vạn mã bôn đào" – vạn ngựa chạy trốn – thế ngược hẳn.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."
Quy và tán: hai mặt của cùng một cảnh
Cùng một vùng đồi nhiều núi nhỏ, nhìn từ chỗ này thì thấy "quy", nhìn từ chỗ khác lại thấy "tán". Vì sao?
Vì "quy" hay "tán" là tương đối với điểm đứng. Đứng ở trung tâm, nơi các đồi hướng về – thấy quy. Đứng ở rìa, nơi các đồi quay lưng đi – thấy tán. Đây là lý do người xưa luôn nói: phải đứng tại huyệt mà nhìn.
Ứng dụng: một vùng có thế vạn mã quy tào không có nghĩa là mọi chỗ trong vùng đều tốt. Chỗ được hưởng là chỗ mà đàn ngựa đang chạy về – gần ngọn chủ, ở minh đường chung. Chỗ ở rìa ngoài, nơi đuôi ngựa quay về, lại là chỗ khí đi ra.
Ngọn chủ: vị tướng phải ra tướng
Trong thế này, ngọn chủ quan trọng bậc nhất. Một vị tướng phải có uy, phải ngay ngắn, phải vững. Ngọn chủ tốt:
- Cao lớn vượt hẳn, nhưng không trơ trọi – có thân, có vai, có chân đỡ.
- Đỉnh ngay, không nghiêng, không vỡ.
- Có cây phủ hoặc đá đẹp, không lở loét.
- Mặt quay về phía đàn ngựa – tướng nhìn quân.
Nếu ngọn chủ lở, vỡ, nghiêng, quay lưng – thì dù có trăm núi nhỏ chầu về cũng là "tướng bại", quân không còn chủ. Đọc theo ngũ tinh, ngọn chủ dạng Thổ tinh (đỉnh bằng như đài chỉ huy) hoặc Kim tinh (tròn vững) thường được coi là hợp với vai "tướng".
Âm dương giữa tướng và quân
Nhất âm nhất dương chi vị đạo. Trong thế vạn mã quy tào, ngọn chủ là dương – cao, đứng, tĩnh như vị tướng ngồi; đàn ngựa là âm – thấp, nhiều, động như quân đang chạy về. Một bên là một, một bên là vạn; một bên đứng yên, một bên chuyển động. Chính sự đối lập ấy tạo nên sức hút.
Nếu ngọn chủ quá thấp, lẫn vào đàn đồi – dương không đủ, không có tâm để quy. Nếu đồi nhỏ quá ít, quá rời rạc – âm không đủ, tướng không có quân. Cân âm dương thì thế mới thành.
Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí "chạy như nước – xoắn như gió". Hàng trăm quả đồi cùng hướng về một chỗ là hàng trăm dòng khí nhỏ cùng chảy về một vũng – đó là hình ảnh của tụ.
Vạn mã bôn đào: thế ngược lại
Đối lập với vạn mã quy tào là vạn mã bôn đào – vạn ngựa chạy trốn. Hình của nó: các đồi núi nhỏ đều có dáng chạy ra xa, đầu hướng ra ngoài, đuôi hướng vào trong; không có ngọn chủ hoặc ngọn chủ thấp yếu; nước giữa các đồi chảy toả ra mọi phía.
Cảnh ấy cũng có thể rất đẹp – đồi xanh nhấp nhô trải dài – nhưng khí là khí tán. Người xem đất đứng giữa vùng như vậy sẽ cảm thấy mọi thứ đang rời xa mình, không có chỗ nào để bám.
Phân biệt quy và bôn chỉ cần nhìn kỹ một điều: đầu đồi hướng về đâu. Đầu đồi là phần cao, tròn, đầy hơn; đuôi đồi là phần thấp, thon, kéo dài. Đầu đồi cùng hướng về một chỗ là quy; cùng hướng ra ngoài là bôn.
Ở đâu trong thế vạn mã quy tào thì có huyệt?
Thế lớn chưa phải là huyệt. Vạn mã quy tào là đại cục – nền của cả vùng. Huyệt vẫn phải tìm theo đủ Long – Huyệt – Sa – Thuỷ:
- Thường ở nơi mạch từ ngọn chủ đi xuống, hạ thấp, mở ra – phía trước ngọn chủ, nơi các "ngựa" hội về.
- Có long hổ ôm hai bên – thường là hai hàng đồi gần nhất.
- Có minh đường rộng – chính là chỗ "máng ăn" mà ngựa về.
- Có nước tụ – các khe nước giữa đồi hội về một chỗ.
Lập cục pháp của Liên Hoa luôn đi từ Đại cục xuống Trung cục rồi Tiểu cục. Vạn mã quy tào cho biết đại cục mạnh; còn trung cục, tiểu cục vẫn phải xét riêng. Lý pháp thì chia sẻ, còn định huyệt cụ thể là thủ pháp, phải học trên thực địa.
Thế quy tụ trong đô thị
Tinh thần "vạn mã quy tào" cũng gặp trong quy hoạch đô thị: một quảng trường trung tâm, một công trình chủ đạo, và các con đường, dãy nhà đều hướng về đó. Nơi ấy trở thành trung tâm thu hút người, của, hoạt động.
- Nhà nằm trên trục đường dẫn về trung tâm, mặt quay về phía trung tâm – đang ở "đầu ngựa", đón khí quy.
- Nhà nằm ở rìa, mặt quay ra ngoài, lưng quay về trung tâm – đang ở "đuôi ngựa", khí đi ra.
- Công trình chủ đạo nếu xuống cấp, bỏ hoang – như tướng bại – cả khu vực mất sức hút.
Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn, lập cục là luyện bùn thành vàng. Biết nhà mình ở "đầu ngựa" hay "đuôi ngựa" giúp mở cửa, đặt hướng hợp lý.
Đọc thơ khẩu quyết cho đúng
Những câu thơ mô tả thế vạn mã quy tào rất hào sảng: tướng ngồi đỉnh cao, nghìn núi vạn ngựa đều chầu. Thơ khẩu quyết giúp nhớ, gợi cảm hứng, nhưng không thay được việc đọc hình. Người học không nên lấy câu thơ làm tiêu chuẩn để "gán" cho mọi cảnh có nhiều đồi.
Cách đọc đúng là: thơ cho biết hình mẫu lý tưởng; còn thực địa thì phải đối chiếu từng điều kiện – ngọn chủ, hướng đồi, trật tự, nước, điểm đứng. Đại nghi đại ngộ, tiểu nghi tiểu ngộ, bất nghi bất ngộ.
Những hiểu lầm hay gặp
Có nhiều đồi là vạn mã quy tào
Phải có ngọn chủ rõ, đồi có hướng, hướng đồng nhất, có trật tự, có nước dẫn về. Thiếu thì có khi là thế tán.
Ở trong vùng có thế quý là tốt
Quy hay tán tuỳ điểm đứng. Chỗ hưởng là chỗ ngựa chạy về, không phải chỗ đuôi ngựa.
Thế lớn là có huyệt lớn
Thế lớn là đại cục. Huyệt vẫn phải tìm theo Long – Huyệt – Sa – Thuỷ.
Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc.
Thế lớn thường thuộc về cả cộng đồng chứ không thuộc riêng ai. Người xưa dựng thành, dựng đền ở những nơi như vậy để cả vùng cùng hưởng. Đó cũng là một bài học về đức: đất lớn dành cho việc lớn, việc chung.
Tóm lại
Vạn mã quy tào – thiên quân bái tướng – là thế một ngọn chủ cao lớn được vô số núi đồi nhỏ chầu về như đàn ngựa về chuồng, quân lính lạy tướng. Muốn là thế quy thật, cần ngọn chủ rõ và ra tướng, đồi có hướng đồng nhất, có trật tự, có nước dẫn về. Quy hay tán tuỳ điểm đứng; chỗ hưởng là nơi ngựa chạy về. Thế lớn là đại cục, huyệt vẫn phải tìm theo Long – Huyệt – Sa – Thuỷ.
Nhìn núi như nhìn người: có tướng, có quân, có kẻ về, có kẻ đi. Đọc được thế ấy là đọc được hồn của một vùng đất.
Đại đạo chí giản. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Kim —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi bàn đến hướng.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ vị trí nhà so với trục đường, trung tâm khu vực để biết "đầu ngựa" hay "đuôi ngựa".
- La kinh Liên Hoa: đo sơn hướng sau khi đã định đúng cục.
Bài liên quan
- Tổ sơn, thiếu tổ, phụ mẫu sơn
- Long là gì trong phong thủy?
- Tiểu địa, trung địa, đại địa
- Quý nhân tuyên bảng: quý sa thượng đẳng
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn đọc được đại cục, phân biệt thế quy và thế tán, hãy học Hình Pháp và Lập cục pháp Liên Hoa từ gốc. Xem các khoá học phong thuỷ Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Vạn mã quy tào là gì?
Là thế một ngọn núi chủ cao lớn được vô số núi đồi nhỏ chầu về như đàn ngựa về chuồng; còn gọi là thiên quân bái tướng.
Điều kiện để thành vạn mã quy tào?
Có ngọn chủ rõ ràng, đồi nhỏ có hướng chạy về ngọn chủ, hướng đồng nhất, có trật tự gần lớn xa nhỏ và có nước dẫn về một minh đường chung.
Ở trong vùng có thế vạn mã quy tào là tốt?
Không hẳn. Quy hay tán tuỳ điểm đứng; chỗ hưởng là nơi ngựa chạy về, chỗ ở rìa nơi đuôi ngựa quay về lại là chỗ khí đi ra.
Thế vạn mã quy tào có phải là huyệt?
Không. Đó là đại cục, nền của cả vùng. Huyệt vẫn phải tìm theo Long – Huyệt – Sa – Thuỷ ở trung cục, tiểu cục.
Vạn mã bôn đào là gì?
Là thế ngược với vạn mã quy tào: đồi núi nhỏ đều có dáng chạy ra xa, không có ngọn chủ rõ, nước toả ra mọi phía. Cảnh có thể đẹp nhưng khí tán.
