Tiểu địa, trung địa, đại địa là cách cổ nhân phân cấp một thế đất theo sức chứa của khí. Có một câu hỏi rất hay gặp trong các nhóm học phong thuỷ: đưa ra một tấm ảnh – một thung lũng nhỏ, rừng tre phủ hai bên, một con đường đất uốn qua, một hồ nước nhỏ nằm giữa – rồi hỏi: "Theo các bạn, đây là tiểu địa, trung địa hay đại địa?". Câu hỏi nghe đơn giản, nhưng muốn trả lời có căn cứ thì phải hiểu đất được phân cấp theo cái gì.
Thầy Vũ Giới giảng: "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Phân cấp đất cũng bắt đầu từ hình.
Phân cấp đất để làm gì?
Không phải đất nào kết huyệt cũng như nhau. Có nơi khí đủ nuôi một gia đình vài đời. Có nơi khí đủ nuôi cả một dòng họ, một làng. Có nơi khí đủ cho cả một vùng, một đô thị. Phân cấp đất là để biết sức chứa ấy lớn hay nhỏ, từ đó dùng đất cho đúng việc.
Ví dụ đời thường: một cái giếng, một cái ao, một cái hồ đều chứa nước. Giếng đủ cho một nhà dùng, ao đủ cho một xóm, hồ đủ cho cả vùng. Không ai trách giếng sao không bằng hồ, cũng không ai đem hồ ra để tưới một chậu cây. Đất cũng vậy: tiểu địa không phải là đất xấu, đại địa không phải ai cũng dùng được.
Phong thuỷ là y học cho đất đai. Thầy thuốc phải biết thể trạng người bệnh lớn hay nhỏ để kê thuốc vừa liều. Người xem đất cũng phải biết sức chứa của đất để lập cục vừa tầm.
Căn cứ phân cấp: năm thước đo
Cổ nhân không phân cấp đất bằng diện tích. Một mảnh đất rộng chưa chắc là đại địa, một mảnh nhỏ chưa chắc là tiểu địa. Thước đo là khí, và khí được đọc qua năm điều:
- Độ dài của long mạch. Mạch đi từ tổ sơn xa, qua nhiều tầng thiếu tổ, nhiều đoạn quá hiệp, thì khí dày. Mạch ngắn, tổ gần, thì khí mỏng.
- Độ lớn của minh đường. Minh đường là nơi khí lắng. Minh đường rộng mà vẫn được bao bọc thì sức chứa lớn; minh đường nhỏ thì sức chứa nhỏ.
- Tầng lớp sa hộ vệ. Một lớp long hổ là tiểu; nhiều lớp long hổ, nhiều tầng án triều, là lớn.
- Quy mô của nước. Suối nhỏ, ao nhỏ ứng với cục nhỏ; sông lớn, hồ lớn, nhiều dòng hội về ứng với cục lớn.
- Thuỷ khẩu. Cửa ra của nước càng kín, càng xa, có nhiều lớp khoá, thì cục càng giữ được nhiều khí.
Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì. Năm thước đo trên đều là hình – đọc được hình thì đọc được sức chứa.
Tiểu địa: đất của một nhà
Tiểu địa là thế đất có cục nhỏ, khí đủ nuôi một gia đình, một ngôi mộ, một căn nhà. Đặc điểm thường gặp:
- Long mạch ngắn, thường là một nhánh nhỏ tách ra từ dãy lớn.
- Minh đường nhỏ, vừa đủ một khoảnh sân, một vạt ruộng.
- Long hổ một lớp, thấp, gần.
- Nước là khe nhỏ, ao nhỏ, hoặc một vạt trũng.
Tiểu địa không phải đất kém. Một tiểu địa chân thật, khí tụ trọn, dùng đúng việc, còn hơn một đại địa mà đặt sai chỗ. Phần đông nhà ở, mộ phần của người bình thường đều thuộc tiểu địa – và đó là đủ.
Trung địa: đất của một họ, một xóm
Trung địa là thế đất có cục vừa, khí đủ nuôi một dòng họ, một xóm làng, một ngôi chùa, một cơ sở lớn. Đặc điểm:
- Long mạch có thiếu tổ rõ ràng, đi qua vài đoạn quá hiệp.
- Minh đường rộng hơn, có thể chứa nhiều nhà.
- Long hổ hai, ba lớp; có án sơn và triều sơn phân biệt.
- Nước là suối lớn, sông nhỏ, hồ vừa; có vài dòng hội về.
Thung lũng trong tấm ảnh đầu bài – tre phủ hai bên, hồ nước nhỏ giữa lòng, con đường uốn qua – nếu nhìn từ một góc thì có dáng của tiểu địa hoặc trung địa nhỏ. Muốn kết luận phải xem thêm: mạch phía sau từ đâu tới, ngoài vòng tre còn lớp núi nào nữa không, nước từ hồ chảy ra đâu.
Đại địa: đất của một vùng
Đại địa là thế đất có cục lớn, khí đủ nuôi cả một vùng, một thị trấn, một đô thị. Đặc điểm:
- Long mạch rất dài, tổ sơn hùng vĩ, nhiều tầng thiếu tổ.
- Minh đường là cả một đồng bằng, một lòng chảo lớn.
- Sa hộ vệ nhiều lớp, có khi là cả những dãy núi bao quanh.
- Nước là sông lớn, nhiều nhánh hội về, có hồ, có đầm.
- Thuỷ khẩu xa, có nhiều lớp núi, đảo, gò khoá lại.
Đại địa thường không thuộc về một người. Nó là nền của cả một cộng đồng. Người xưa chọn đất đóng đô, lập thành, lập phủ đều tìm đại địa.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thuỷ!"
Đọc tấm ảnh thung lũng tre: tập phân cấp
Quay lại tấm ảnh đầu bài để tập cách phân cấp. Ta thấy: hai sườn đồi phủ tre dày, một con đường đất men theo sườn, một hồ nước nhỏ màu xanh rêu nằm ở chỗ trũng, phía xa có lớp núi cao hơn mờ trong nắng.
Đi theo năm thước đo:
- Long mạch: sườn đồi tre là nhánh của một dãy lớn hơn phía sau. Mạch không quá dài, nhưng có tổ rõ ở xa.
- Minh đường: khoảng trũng có hồ là minh đường, kích thước vừa phải, không mênh mông.
- Sa hộ vệ: hai sườn tre là một lớp long hổ; lớp núi xa là lớp ngoài. Như vậy có hai lớp.
- Nước: một hồ nhỏ, có thể là hồ đắp giữ nước, mực nước lên xuống theo mùa.
- Thuỷ khẩu: chưa thấy rõ trong ảnh; phải xem nước từ hồ thoát đi hướng nào, có bị khoá không.
Với những gì ảnh cho thấy, có thể nói đây nghiêng về tiểu địa hoặc trung địa nhỏ – đủ cho một vài nhà, một trang trại, không phải đất của cả vùng. Nhưng đó chỉ là nhận định sơ bộ. Thiếu thuỷ khẩu, thiếu hướng gió, thiếu chất đất thì chưa thể kết luận. Đại nghi đại ngộ, tiểu nghi tiểu ngộ, bất nghi bất ngộ – người xem đất cẩn thận luôn để lại một phần nghi cho thực địa.
Đất lớn trong đất nhỏ, đất nhỏ trong đất lớn
Một điểm tinh tế: tiểu, trung, đại địa lồng vào nhau. Trong một đại địa có nhiều trung địa; trong một trung địa có nhiều tiểu địa. Lập cục pháp của Liên Hoa phân Đại cục, Trung cục, Tiểu cục chính là để đọc sự lồng ghép này.
Vì vậy, khi hỏi "đất này lớn hay nhỏ", phải hỏi lại: đang nói ở tầng nào? Một căn nhà có thể là tiểu địa nằm trong một trung địa tốt, nằm trong một đại địa tốt – đó là phúc dày. Cũng có thể là tiểu địa tốt nằm trong một trung địa kém – phúc có nhưng không bền. Hoặc tiểu địa kém nằm trong đại địa tốt – sống ở vùng thịnh mà nhà mình lại không hưởng được.
Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc. Đọc từ đại cục xuống tiểu cục mới thấy được căn nhà mình đứng ở đâu trong cả hệ thống.
Những lỗi khi phân cấp đất
Lấy diện tích làm thước đo
Mảnh đất rộng vài mẫu mà mạch ngắn, minh đường trống, nước đi thẳng, vẫn chỉ là tiểu địa, thậm chí không kết. Mảnh đất nhỏ mà nằm đúng tâm của một cục lớn, lại hưởng được khí lớn.
Lấy cảnh đẹp làm thước đo
Cảnh hùng vĩ chưa chắc là đại địa. Có khi chỉ là núi cao trơ trọi, khí cương mà không tụ.
Muốn tiểu địa phát như đại địa
Có gia chủ có một tiểu địa tốt mà cứ mong phát lớn, rồi đi làm đủ thứ "kích tài", "trấn yểm". Cái gì vượt quá sức chứa của đất thì không giữ được. Muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài.
Chê tiểu địa
Ngược lại, có người chê đất nhà mình "nhỏ, không ra gì". Tiểu địa chân thật, giữ gìn đúng cách, vẫn nuôi được một gia đình yên ổn qua nhiều đời. Biết đủ cũng là một phần của phong thuỷ.
Sức chứa của đất và đức của người
Cổ nhân hay nói "đất tốt chờ người có phúc". Câu này nghe như mê tín, nhưng nếu hiểu theo sức chứa thì rất thực tế. Một đại địa đòi hỏi người dùng nó phải có tầm: biết quản lý, biết chia sẻ, biết giữ gìn cho nhiều người. Một người chỉ lo cho riêng mình mà chiếm đại địa thì khó giữ được lâu, vì cái mình ôm vượt quá sức mình.
Ngược lại, một tiểu địa vừa với một gia đình biết đủ, biết giữ, thì có thể yên ổn qua nhiều đời. Đó là sự tương xứng giữa đất và người. Phong thuỷ không dạy người ta chiếm đất lớn, mà dạy người ta dùng đất vừa tầm.
Thầy Vũ Giới giảng: "Việc đời trả bằng thể xác, việc nghề này trả bằng linh hồn." Người làm phong thuỷ cũng phải nói thật với gia chủ về sức chứa của đất, không thổi tiểu địa thành đại địa cho gia chủ vui lòng.
Phân cấp cho nhà ở hôm nay
Ở phố, ta có thể áp tinh thần phân cấp này:
- Đại cục là thành phố, quận: thế sông, thế đất cao thấp, hướng phát triển của đô thị.
- Trung cục là khu phố, con đường, khu dân cư: đường lớn hay hẻm nhỏ, có công viên, hồ nước hay không.
- Tiểu cục là căn nhà và lô đất: hình đất, cửa, sân, phòng.
Chọn nhà, mua đất nên xét đủ ba tầng. Nhà đẹp ở khu phố suy thì khó bền; nhà bình thường ở khu phố thịnh mà nằm đúng chỗ khí tụ thì lại yên. Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn, lập cục là luyện bùn thành vàng.
Tóm lại
Tiểu địa, trung địa, đại địa không phân theo diện tích hay cảnh đẹp, mà theo sức chứa của khí: mạch dài hay ngắn, minh đường lớn hay nhỏ, sa hộ vệ mấy lớp, nước lớn hay nhỏ, thuỷ khẩu kín hay hở. Ba cấp lồng vào nhau như ba tầng cục. Tiểu địa không phải đất kém, đại địa không phải của riêng ai. Biết sức chứa của đất mới dùng đất đúng việc, lập cục vừa tầm.
Đại đạo chí giản. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Kim —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lập Cục Pháp: xét đại cục, trung cục, tiểu cục cho một căn nhà, một lô đất.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ lô đất và khu xung quanh để thấy tiểu cục trong trung cục.
- La kinh Liên Hoa: đo sơn hướng sau khi đã định cục.
Bài liên quan
- Định tâm thế đất: vị trí quan trọng nhất
- Tổ sơn, thiếu tổ, phụ mẫu sơn
- Sơn long, cương long, bình cương long
- Thủy tụ và thủy tán
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn tự đọc được sức chứa của một thế đất và lập cục vừa tầm, hãy học Hình Pháp và Lập Cục Pháp từ gốc. Xem các khoá học phong thuỷ Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Tiểu địa, trung địa, đại địa khác nhau thế nào?
Khác ở sức chứa khí: tiểu địa đủ cho một nhà, trung địa đủ cho một họ, một xóm, đại địa đủ cho một vùng. Phân theo độ dài long mạch, minh đường, sa hộ vệ, quy mô nước và thuỷ khẩu.
Đất rộng có phải là đại địa không?
Không. Diện tích không quyết định cấp đất. Đất rộng mà mạch ngắn, minh đường trống, nước đi thẳng vẫn chỉ là tiểu địa hoặc không kết.
Tiểu địa có phải đất kém không?
Không. Tiểu địa chân thật, khí tụ trọn, dùng đúng việc vẫn nuôi một gia đình yên ổn. Phần đông nhà ở thuộc tiểu địa.
Có thể biến tiểu địa thành đại địa không?
Không thể vượt quá sức chứa của đất. Lập cục giúp tiểu địa phát huy trọn vẹn, nhưng không biến nó thành đại địa. Muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài.
