Định tâm thế đất là việc đầu tiên trong phong thuỷ, nhưng cũng là việc người học hay làm sai nhất khi nhìn một bức ảnh phong cảnh. Đưa cho mười người cùng một tấm ảnh núi non, ruộng đồng, hỏi "vị trí quan trọng nhất ở đâu?", thường sẽ có mười câu trả lời: người chỉ ngọn núi cao nhất, người chỉ khúc sông đẹp nhất, người chỉ ngôi làng đông nhất. Ít ai chỉ vào đúng chỗ mà người xem đất cần tìm trước tiên: cái tâm của cục.
Thầy Vũ Giới giảng: "Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số." Chưa định được tâm thì chưa có cục, chưa có cục thì mọi phép tính sau đều không có chỗ dựa.
Ảnh đẹp chưa chắc là đất đẹp
Trước khi bàn đến vị trí quan trọng, cần nói một điều thực tế: ảnh phong cảnh ngày nay phần lớn đã qua chỉnh màu. Cỏ được làm xanh hơn, trời được làm trong hơn, nước được làm biếc hơn. Ảnh chỉnh màu không có gì sai, nhưng người học phong thuỷ phải biết tách cái "đẹp của ảnh" ra khỏi cái "đẹp của đất".
Cái đẹp của ảnh nằm ở màu sắc, ánh sáng, góc chụp. Cái đẹp của đất nằm ở hình: núi đi thế nào, nước chảy về đâu, chỗ nào được ôm, chỗ nào bị phơi. Màu có thể chỉnh, hình thì không chỉnh được.
Vì thế, khi nhìn một tấm ảnh thế đất, hãy tập nhìn như nhìn bản vẽ đen trắng:
- Bỏ qua màu xanh của cây, màu vàng của lúa.
- Chỉ thấy đường nét: sống núi, chân núi, dòng nước, mép ruộng, đường đi.
- Tự vẽ lại trong đầu những đường đó, rồi mới hỏi khí đi đâu.
Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa. Nhìn ảnh mà chỉ thấy màu, thì ảnh cũng chỉ là bức tranh treo tường.
Vị trí quan trọng nhất là cái tâm của cục
Trong Liên Hoa, việc đầu tiên khi đứng trước một vùng đất là định tâm. Tâm không phải là điểm giữa của tấm ảnh, cũng không phải chỗ đẹp nhất. Tâm là nơi khí của cả vùng hội về.
Thái cực – Lập cực điểm – Thiên tâm thập đạo: định đúng tâm rồi mới lập sơn hướng. Đây là thứ tự không đảo được. Lập hướng trước khi có tâm cũng như đóng cửa khi chưa biết nhà ở đâu.
Cần phân biệt hai loại tâm:
- Tâm biểu kiến – cái tâm nhìn bằng mắt thường: điểm giữa khu đất, điểm giữa mặt bằng, điểm giữa thung lũng.
- Tâm thực – cái tâm của khí: nơi các dòng khí từ núi, từ nước, từ đường đi hội tụ và dừng lại.
Hai tâm này nhiều khi không trùng nhau. Một thung lũng có thể có điểm giữa rất đẹp, nhưng khí lại dừng lệch về một bên, nơi có nước ôm, có núi che. Người xem đất phải tìm ra tâm thực, còn tâm biểu kiến chỉ là điểm khởi đầu để dò.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."
Bốn bước tìm tâm trong một tấm ảnh thế đất
Khi luyện mắt bằng ảnh, có thể đi theo bốn bước sau. Đây là lý pháp, ai cũng tập được.
- Tìm nguồn khí. Núi lớn nhất, liền mạch nhất thường là nơi khí khởi đi. Với vùng núi đá vôi, các khối núi đứng rời nhau, phải tìm dãy nào nối liền về phía xa, đó là gốc.
- Theo dòng nước. Nước chảy về đâu, khí theo về đó. Đường mương, dòng suối, mép ruộng trũng đều cho biết hướng chảy.
- Tìm chỗ được ôm. Chỗ nào có núi hai bên quây lại, phía trước có nước uốn qua, chỗ đó khí dễ dừng.
- Tìm cửa ra của nước. Nước rời khỏi vùng ở đâu – thuỷ khẩu – nơi đó cần được khoá. Thuỷ khẩu khoá chặt thì khí trong vùng giữ được lâu.
Làm xong bốn bước, tâm của cục thường lộ ra: một khoảnh đất hơi nổi lên, có núi ôm sau lưng, có nước uốn trước mặt, có minh đường vừa phải. Còn đứng tại chỗ thật sự thì nhìn chỗ nào, đo chỗ nào, đó là thủ pháp phải dạy trực tiếp ngoài thực địa.
Một tấm ảnh có ba tầng tâm
Lập cục pháp của Liên Hoa phân cục thành ba tầng: Đại cục, Trung cục và Tiểu cục. Mỗi tầng có cái tâm của nó. Nhìn một tấm ảnh thế đất rộng, ta cũng phải phân ba tầng như vậy, nếu không sẽ lẫn lộn.
- Đại cục là cả vùng trong ảnh: dãy núi xa, con sông lớn, cánh đồng rộng. Tâm của đại cục cho biết cả vùng thịnh hay suy, khí mạnh hay yếu.
- Trung cục là một thung lũng, một xóm, một khu ruộng được núi bao quanh. Tâm của trung cục là nơi nên đặt làng, đặt cụm nhà.
- Tiểu cục là một khoảnh đất cụ thể, một ngôi nhà, một ngôi mộ. Tâm của tiểu cục là chỗ đặt huyệt, đặt nhà, đặt bàn thờ.
Cái sai thường gặp là lấy tâm của tầng này áp cho tầng khác. Có người đứng ở tâm đại cục rồi cho rằng nhà mình đương nhiên tốt, trong khi căn nhà lại nằm ở chỗ khí trượt của trung cục. Có người chỉnh từng li từng tí trong tiểu cục mà không biết đại cục đang bị thuỷ khẩu mở toang.
Đại cục quyết định nền, trung cục quyết định thế, tiểu cục quyết định dụng. Ba tầng phải xét theo thứ tự từ lớn đến nhỏ. Khi đã quen phân tầng, nhìn một tấm ảnh rộng, mắt sẽ tự chia ra: đây là vùng, đây là xóm, đây là chỗ đặt nhà – và mỗi chỗ có một cái tâm riêng.
Đất núi đá vôi: nhiều núi mà ít mạch
Vùng núi đá vôi là một bài tập khó. Nhìn ảnh thì rất đẹp: hàng chục khối núi nhô lên giữa đồng bằng, như bàn cờ, như đàn voi. Nhưng chính vì núi đứng rời rạc, nhiều người không biết bắt đầu từ đâu.
Mấy điều cần nhớ khi xem vùng núi đá:
- Núi đứng một mình chưa chắc có mạch. Khối núi đá tách biệt, chân không nối với dãy nào, gọi là cô phong. Cô phong có thể làm án, làm sa, nhưng tự nó khó kết.
- Mạch nhiều khi đi ngầm. Ở vùng đá vôi, mạch có thể chìm xuống dưới đồng bằng rồi nổi lên ở chỗ khác. Phải nhìn chân núi, nhìn mặt ruộng hơi gồ lên để lần theo.
- Đá lởm chởm là khí thô. Núi đá trơ trụi, sắc cạnh thì khí còn cứng, chưa hoá. Núi có đất phủ, cây mọc dày thì khí đã mềm, dễ dùng hơn.
- Đồng bằng giữa núi là minh đường. Khoảng ruộng phẳng giữa các khối núi chính là nơi khí lắng xuống. Nơi nào có ruộng phẳng mà nước không thoát nhanh, nơi đó đáng xem.
Hình nào khí đó. Núi đá thì khí cương, đất bằng thì khí nhu. Một cục tốt ở vùng đá vôi thường là chỗ cương nhu gặp nhau: lưng dựa núi đá có cây phủ, mặt nhìn ra ruộng bằng có nước.
Những lỗi hay gặp khi trả lời "vị trí quan trọng nhất"
Chỉ vào ngọn núi cao nhất
Núi cao là nơi khí khởi, không phải nơi khí dừng. Đặt mình trên đỉnh núi cao là đứng giữa gió, khí tán. Núi cao quan trọng vì nó là gốc, nhưng vị trí để dùng thì ở dưới.
Chỉ vào chỗ đông nhà nhất
Làng đông người có thể vì gần đường, gần chợ, không nhất thiết vì đất tốt. Phong thuỷ nhìn khí, không nhìn mật độ dân cư.
Chỉ vào chính giữa tấm ảnh
Người chụp ảnh đặt bố cục theo mắt thẩm mỹ, không theo khí. Tâm của bức ảnh hầu như không trùng với tâm của cục.
Quên mất thuỷ khẩu
Nhiều người tìm được chỗ đẹp mà quên xem nước ra ở đâu. Thuỷ khẩu mở toang thì khí trong cục chảy đi hết, chỗ đẹp đến mấy cũng chỉ giữ được trong một thời gian ngắn.
Những lỗi này đều xuất phát từ việc nhìn bằng cảm tính thay vì nhìn bằng nguyên lý. Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc.
Định tâm cho căn nhà của bạn
Không phải ai cũng đi tìm đất trên núi. Nhưng việc định tâm thì ai làm nhà, sửa nhà cũng cần.
- Định tâm khu đất: xem đường, hẻm, nhà xung quanh như núi và nước thu nhỏ. Hướng nào có "núi" – nhà cao che chắn, hướng nào có "nước" – đường đi, khoảng trống.
- Định tâm căn nhà: tâm của nhà không phải lúc nào cũng là điểm giữa mặt bằng. Nhà khuyết góc, nhà chữ L, nhà nở hậu thì tâm thực dời đi.
- Định tâm rồi mới lập hướng: đo hướng từ một cái tâm sai thì cả bảng sao, cả cách bố trí phòng đều lệch theo.
Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí có ba đồ hình nền: vận khí đồ cho biết khí vận động thế nào, lưu khí đồ cho biết khí chạy ra sao, huyệt vị đồ cho biết cổng ra vào của khí. Định tâm chính là bước nối ba đồ hình đó vào một mảnh đất cụ thể.
Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn, lập cục là luyện bùn thành vàng. Với nhà phố, ta hiếm khi có mỏ vàng, nhưng định đúng tâm thì đã có nửa phần của việc luyện.
Luyện mắt bằng ảnh, kiểm chứng bằng chân
Nhìn ảnh để luyện mắt là cách học tốt. Mỗi tấm ảnh thế đất là một bài tập: tìm nguồn khí, theo nước, tìm chỗ ôm, tìm thuỷ khẩu, rồi chỉ ra tâm. Làm nhiều lần, mắt sẽ quen.
Nhưng ảnh chỉ là một góc nhìn. Ảnh không cho biết gió thổi hướng nào, đất mềm hay cứng, nước sâu hay cạn, buổi chiều nắng rọi ra sao. Những thứ đó phải đứng tại chỗ mới cảm được. Phong thuỷ sư cần đủ bốn tầng học: đọc sách, học lý thuyết, giải đáp trực tiếp, và đi thực địa. Thiếu tầng cuối thì mắt chỉ là mắt nhìn ảnh.
Tóm lại: trong một tấm ảnh thế đất, vị trí quan trọng nhất không phải chỗ đẹp nhất, cao nhất hay đông nhất, mà là cái tâm của cục – nơi khí của cả vùng hội về và dừng lại. Tìm được tâm thì mới có cục, có cục thì mới lập hướng, lập hướng rồi mới dùng đến số.
Đại đạo chí giản. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Kim —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi bàn đến hướng.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ khu đất, đường, nhà xung quanh để tìm tâm thực.
- La kinh Liên Hoa: đo sơn hướng từ đúng cái tâm đã định.
Bài liên quan
- Một long mạch kết mấy huyệt? Thế song kết
- Thế tơ treo hồ lô: quá hiệp và chỗ kết
- Long – Huyệt – Sa – Thủy
- Lý thuyết cốt lõi của Hình Pháp
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn tự định được tâm cho một vùng đất hay một căn nhà, hãy học Hình Pháp và Lập Cục Pháp từ gốc. Xem các khoá học phong thuỷ Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Định tâm trong phong thuỷ là gì?
Định tâm là tìm ra nơi khí của cả vùng đất hoặc cả căn nhà hội về. Đây là bước đầu tiên của lập cục; định đúng tâm rồi mới lập sơn hướng.
Tâm biểu kiến và tâm thực khác nhau thế nào?
Tâm biểu kiến là điểm giữa nhìn bằng mắt thường. Tâm thực là nơi khí thật sự dừng. Hai tâm này nhiều khi lệch nhau, nhất là với đất khuyết góc, nhà chữ L hoặc thung lũng không cân.
Có thể xem phong thuỷ qua ảnh được không?
Ảnh giúp luyện mắt và nhìn sơ bộ hình thế. Nhưng ảnh thường đã chỉnh màu và chỉ cho một góc nhìn; kết luận chắc chắn cần đứng tại thực địa.
Thuỷ khẩu quan trọng ra sao?
Thuỷ khẩu là nơi nước rời khỏi cục. Thuỷ khẩu được khoá thì khí giữ lâu; thuỷ khẩu mở toang thì khí chảy đi, chỗ đẹp mấy cũng khó bền.
