Một long mạch kết mấy huyệt? Thế song kết trong phong thủy

Một long mạch kết mấy huyệt là câu hỏi mà người mới học phong thuỷ ít khi đặt ra, vì phần đông nghĩ rằng một dãy núi chỉ cho một chỗ tốt. Trẻ sinh đôi thì gặp nhiều, còn đất "sinh đôi" – một mạch kết hai huyệt ngang nhau – lại rất hiếm. Bài này đi từ câu hỏi đó để nói về thế song kết, cách nhìn một mạch sinh mấy "quả", và vì sao người xem đất phải tập nhìn cả cây chứ không chỉ nhìn một trái.

Thầy Vũ Giới giảng: "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Câu này đúng nhất khi đứng trước một dãy núi có nhiều nhánh. Chưa thấy hình thì chưa có gì để đo.

Long mạch như một cái cây, huyệt như trái trên cây

Cổ nhân ví long mạch như thân cây. Tổ sơn là gốc, các đốt núi đi xuống là thân, các nhánh tách ra hai bên là cành, còn huyệt là trái kết ở đầu cành. Một cây khoẻ thì có thể ra nhiều trái. Một cây yếu thì ra hoa mà không đậu quả.

Hiểu theo cách đó, câu hỏi "một mạch kết mấy huyệt" trở nên rất tự nhiên. Có mạch chỉ kết một huyệt duy nhất ở đầu long. Có mạch kết hai, ba huyệt ở những nhánh khác nhau. Có mạch đi rất dài, đẹp từ xa, mà rốt cuộc không kết huyệt nào, chỉ là "long quá giang" – rồng đi ngang qua.

Vận là vận động. Vận động gì? Vận động khí. Khí theo mạch mà đi, gặp chỗ dừng thì tụ, tụ thì kết. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí "chạy như nước – xoắn như gió". Nước chảy gặp chỗ trũng thì đọng lại thành vũng. Mạch khí cũng vậy, gặp chỗ có hình thu giữ thì đọng lại thành huyệt.

Thế song kết là gì?

Thế song kết là khi một mạch núi, đến gần chỗ dừng, tách làm hai nhánh gần như cân nhau. Mỗi nhánh có long hổ riêng, có minh đường riêng, và mỗi nhánh đều đủ điều kiện kết huyệt. Nhìn từ trên cao, hai nhánh như hai trái nằm cạnh nhau trên cùng một cuống.

Thế này hiếm vì hai lẽ:

• Khí phải đủ mạnh để chia đôi. Một mạch yếu mà chia hai thì cả hai đều thiếu, giống trái cây bị eo, không trái nào đủ chất.
• Hình phải cân. Hai nhánh lệch nhau nhiều thì khí dồn về một bên, bên kia chỉ là sa hộ vệ chứ không phải chỗ kết.

Thế nên khi thấy hai nhánh núi giống nhau, đừng vội mừng là "đất song kết". Phải hỏi tiếp: khí có đủ chia đôi không, hình hai bên có thật sự cân không, và mỗi nhánh có nước riêng để dừng khí không.

Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."

Cách nhìn một mạch sinh mấy "quả"

Muốn biết một mạch kết mấy huyệt, người xem đất không đứng ở chân núi mà nhìn. Phải đứng chỗ cao, nhìn cả thế đi của rồng, rồi mới xuống từng nhánh. Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn đứng trên ngọn thì muôn đời không thấy gốc.

Có thể chia việc nhìn thành bốn bước:

1. Nhìn tổ sơn và thân long. Long có sinh khí thì đốt núi lên xuống nhịp nhàng, có khởi có phục. Long chết thì thẳng đơ, trơ trụi, không có nhịp.
2. Đếm các nhánh tách ra. Nhánh nào có hai bên ôm lại, nhánh đó mới đáng xem. Nhánh nào trượt thẳng xuống ruộng mà không có gì giữ, nhánh đó chỉ là chân rồng.
3. Tìm nước ở trước mỗi nhánh. Long mạch đi đến đâu, gặp nước thì dừng. Không có nước giới hạn thì khí còn đi tiếp, chưa kết.
4. So nặng nhẹ giữa các nhánh. Nhánh chính – nơi khí dồn về nhiều nhất – là chỗ kết lớn. Các nhánh phụ có thể kết nhỏ hoặc chỉ làm sa.

Bốn bước này là lý pháp. Còn cụ thể đứng chỗ nào, nhìn ra sao để phân được chính và phụ, đó là thủ pháp, phải dạy trực tiếp trên thực địa.

Chính kết và bàng kết

Trong một mạch nhiều huyệt, cổ nhân phân ra chính kết và bàng kết. Chính kết là huyệt nằm đúng nơi khí của cả mạch dồn về. Bàng kết là huyệt ở nhánh bên, nhận phần khí còn lại.

Phân biệt hai loại này quan trọng vì mấy lẽ:

• Chính kết thường có long hổ ôm chặt, minh đường rộng vừa phải, án sơn rõ ràng.
• Bàng kết thường chỉ có một bên ôm, bên kia dựa vào nhánh chính làm sa.
• Chính kết dùng được lâu dài; bàng kết lực mỏng hơn, phát nhẹ hơn và ngắn hơn.

Thế song kết thật sự là khi cả hai nhánh đều gần với chính kết, không bên nào là phụ của bên nào. Đó là lý do nó hiếm như cặp song sinh giống nhau từ dáng đến tính.

Ba lỗi hay gặp khi đếm huyệt trên một mạch

Lỗi thứ nhất: thấy đẹp là cho rằng có huyệt

Núi đẹp, cây xanh, nước trong, nhiều người đứng nhìn là thích ngay. Nhưng đẹp là cảm giác, còn kết là chuyện của khí. Có nơi rất đẹp mà khí đang đi qua, chưa dừng. Có nơi nhìn bình thường mà khí dừng đúng chỗ.

Lỗi thứ hai: đếm nhánh thay vì đếm chỗ dừng

Một mạch có năm nhánh không có nghĩa là năm huyệt. Phần đông các nhánh chỉ là chân rồng, là tay rồng. Chỗ kết là chỗ khí dừng: có nước giới hạn trước mặt, có sa ôm hai bên, có nền đất nổi lên vừa phải.

Lỗi thứ ba: cầm la kinh trước khi nhìn hình

Có người lên núi là đặt la kinh, đo hướng, tính sao. Nhưng chưa định cục mà đã hạ quái thì số đo đó không có chỗ dựa. Nhân địa định cục, nhân cục hạ quái, nhân quái khởi tinh – thứ tự này không đảo được.

Ba lỗi này có chung một gốc: muốn ra kết quả nhanh. Phong thuỷ không có "mì ăn liền". Mắt nhìn hình phải được luyện qua nhiều lần đi thực địa có thầy chỉ.

Từ thế núi đến nhà ở hôm nay

Bàn chuyện một mạch kết mấy huyệt nghe như chỉ dành cho người tìm đất mộ phần. Thật ra nguyên lý này dùng được cho cả nhà ở.

Một con hẻm, một dãy phố cũng có "mạch" của nó: đường là dòng khí, các căn nhà là các nhánh. Có căn nằm đúng chỗ khí dừng – thường là chỗ đường cong ôm vào, có khoảng trống phía trước. Có căn nằm chỗ khí lướt qua – đường thẳng đâm tới hoặc cong ngược ra ngoài.

• Hai căn liền kề giống hệt nhau mà một căn làm ăn được, một căn không, nhiều khi vì một căn ở chỗ chính kết của con đường, căn kia ở chỗ khí trượt.
• Nhà góc ngã ba có thể nhận khí từ hai phía, giống thế song kết, nhưng cũng có thể bị hai luồng khí xung, phải nhìn hình cụ thể.
• Khu nhà nhiều dãy thì dãy nào được bao bọc, có sân trước, có lối vào uốn lượn, dãy đó gần với chỗ kết hơn.

Với nhà ở, không ai chọn được long mạch như chọn đất trên núi. Nhưng người làm phong thuỷ có thể đọc ra căn nhà đang ở vị trí nào của "mạch" khu phố, rồi lập cục cho phù hợp. Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn, lập cục là luyện bùn thành vàng.

Nước quyết định chỗ dừng của khí

Trong việc đếm huyệt, nước là thứ người mới học hay bỏ qua nhất. Họ nhìn núi rất kỹ, nhưng quên nhìn xuống chân núi. Trong khi đó, chính nước mới cho biết khí dừng ở đâu.

Cổ thư có câu: khí gặp gió thì tán, gặp nước thì dừng. Một nhánh núi dù đẹp đến đâu mà phía trước trống trải, không có dòng nước, không có ruộng trũng, không có vũng hồ để giới hạn, thì khí vẫn còn trôi, chưa đọng lại. Ngược lại, một nhánh núi không cao, không nổi bật, nhưng có nước uốn quanh trước mặt, thì lại là chỗ đáng xem.

Với thế song kết, mỗi nhánh phải có phần nước của riêng mình. Nếu hai nhánh dùng chung một vũng nước ở giữa, thì thường chỉ một bên được nước ôm thuận, bên kia bị nước chảy ngược hoặc chảy thẳng đi. Khi đó, thứ nhìn như "song kết" thật ra chỉ là một chính kết và một nhánh làm sa.

Có mấy dấu hiệu nước nên chú ý:

• Nước uốn cong ôm vào phía nhánh núi là nước hữu tình, giữ được khí.
• Nước chảy thẳng ra xa, không quay đầu lại là nước vô tình, khí theo đó mà đi.
• Nước đọng thành hồ, thành ao phía trước là minh đường tụ thuỷ, rất quý.
• Nước chảy xiết, đá lởm chởm là nước dữ, có hình mà khí không yên.

Hình là thân, nước là mạch máu. Thân đẹp mà máu không lưu thông đúng chỗ thì vẫn chưa thành người khoẻ. Núi đẹp mà nước không giới hạn thì vẫn chưa thành huyệt.

Đất hiếm thì phải có duyên

Thế song kết hiếm, nên người có được nó cũng hiếm. Cổ nhân hay nói đất tốt chờ người có đức. Câu này không phải để doạ, mà để nhắc rằng phong thuỷ là y học cho đất đai, không phải phép làm giàu tức thì.

Người học phong thuỷ cần giữ ba điều khi đứng trước một thế đất đẹp:

1. Nói đúng những gì mắt thấy, không thổi phồng để gia chủ mừng.
2. Không hứa hẹn "phát ngay", "giàu chắc", vì cát hung còn tuỳ người, tuỳ thời, tuỳ cách dùng đất.
3. Không đem thủ pháp ra khoe; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp thì truyền cho người có giới.

Thầy Vũ Giới giảng: "Việc đời trả bằng thể xác, việc nghề này trả bằng linh hồn." Người xem đất mà nói sai một huyệt thì cái giá không nhỏ.

Tóm lại: một long mạch có thể kết một huyệt, nhiều huyệt, hoặc không kết huyệt nào. Thế song kết – hai huyệt ngang nhau trên một mạch – là hiếm, vì đòi khí đủ mạnh và hình đủ cân. Muốn nhận ra nó, phải nhìn cả cây trước khi nhìn trái, nhìn hình trước khi cầm la kinh.

Đại đạo chí giản. Hiểu vậy là đủ!

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi bàn đến huyệt và hướng.
• Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ đường, hẻm, nhà xung quanh để thấy "mạch" của khu phố.
• La kinh Liên Hoa: đo sơn hướng sau khi đã định đúng cục.

Bài liên quan

• Long – Huyệt – Sa – Thủy
• Tầm long, sa thủ và các thế sa cát hung
• Án sơn, triều sơn và núi Cự Môn
• Thuỷ long là gì?

Câu hỏi thường gặp

Một long mạch có thể kết bao nhiêu huyệt?

Không có con số cố định. Có mạch kết một huyệt, có mạch kết vài huyệt ở các nhánh khác nhau, cũng có mạch đi qua mà không kết huyệt nào. Phải xem khí dừng ở đâu chứ không đếm theo số nhánh núi.

Thế song kết có tốt hơn thế đơn kết không?

Không hẳn. Song kết hiếm vì cần khí mạnh và hình cân. Nếu khí không đủ mà chia đôi thì cả hai huyệt đều yếu, không bằng một huyệt đơn kết đủ lực.

Làm sao phân biệt chính kết và bàng kết?

Chính kết nằm nơi khí cả mạch dồn về, thường có long hổ ôm chặt và án sơn rõ. Bàng kết ở nhánh bên, thường dựa vào nhánh chính làm sa. Phân định chính xác cần đi thực địa có thầy hướng dẫn.

Nhà phố có "long mạch" không?

Có theo nghĩa rộng. Đường xá là dòng khí, căn nhà là chỗ đón khí. Đọc được căn nhà nằm ở chỗ khí dừng hay khí lướt sẽ giúp lập cục đúng hơn.

Có cần la kinh để tìm huyệt không?

La kinh dùng để đo sau khi đã định cục bằng hình. Chưa nhìn ra hình mà cầm la kinh thì số đo không có chỗ dựa.